Anh Hùng Dân Tộc Trương Định

Cuộc đời và sự nghiệp của Anh hùng Trương Định

Trương Định (1820–1864), còn gọi là Trương Công Định, là một trong những thủ lĩnh văn thân, nghĩa quân chống thực dân Pháp tiêu biểu và sớm nhất ở Nam Kỳ nửa cuối thế kỷ XIX. Ông là biểu tượng cho tinh thần yêu nước bất khuất và ý chí kiên cường chống ngoại xâm của nhân dân miền Nam.

1. Thân thế và khởi nghiệp

* Xuất thân: Trương Định sinh ra tại làng Tư Cung, xã Tịnh Khê, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi. Cha ông là Trương Cầm, từng giữ chức Thủy vệ úy dưới triều Nguyễn.

* Vào Nam lập nghiệp: Theo cha vào Nam từ thủa nhỏ, Trương Định lớn lên ở vùng Gia Định - Gò Công. Ông là người văn võ song toàn, tính tình khẳng khái, trượng nghĩa và có uy tín lớn với người dân địa phương.

* Chiêu mộ dân đồn điền: Năm 1854, hưởng ứng chính sách khai hoang lập ấp của triều đình nhà Nguyễn, ông bỏ tiền túi và vận động nhân dân chiêu mộ lưu dân lập nên đồn điền Gia Thuận ở Gò Công, được triều đình phong chức Quản cơ.

2. Lãnh đạo phong trào kháng chiến chống Pháp (1859–1864)

* Khi liên quân Pháp - Tây Ban Nha tấn công thành Gia Định (1859), Trương Định đem nghĩa quân phối hợp với quân triều đình chiến đấu dũng cảm, lập nhiều chiến công vang dội (tiêu biểu là trận tập kích đồn Chợ Đủi).

* Hiệp định năm 1862 và lệnh bãi binh:

* Năm 1862, triều đình nhà Nguyễn ký Hiệp ước Nhâm Tuất, nhượng ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ (Gia Định, Định Tường, Biên Hòa) cho Pháp và ra lệnh cho Trương Định phải bãi binh, giải tán nghĩa quân để đi nhận chức ở An Giang.

* Trước tình cảnh đó, đứng trước ý chí sục sôi của nhân dân và nghĩa quân muốn tiếp tục đánh giặc, các hào kiệt và nghĩa quân đã suy tôn Trương Định làm Bình Tây Đại Nguyên帥 (Bình Tây Đại Nguyên Sái), quyết tâm chống Pháp đến cùng bất chấp lệnh của triều đình.

3. Căn cứ Gò Công và cái chết oanh liệt

* Đại bản doanh: Trương Định chọn vùng đất hiểm trở Gò Công làm căn cứ chính (lũy Phước Thọ). Từ đây, nghĩa quân liên tục mở các cuộc tập kích khiến quân Pháp ăn ngủ không yên, gây cho chúng nhiều tổn thất nặng nề.

* Sự phản bội và hy sinh:

* Cuối năm 1863, lực lượng của Pháp mạnh lên, chúng tập trung dồn sức tấn công căn cứ Gò Công.

* Do có kẻ nội gián là Huỳnh Tấn (hoặc một số tài liệu ghi nhận sự phản bội từ tay chân thân tín để chỉ điểm) cùng sự bao vây của quân Pháp, nghĩa quân bị bất ngờ tấn công.

* Vào rạng sáng ngày 20 tháng 8 năm 1864, trong một trận chiến không cân sức tại Đám Trai (Gò Công), Trương Định bị trọng thương gãy chân. Để không rơi vào tay giặc, ông đã rút gươm tự sát để thủ tiết, hy sinh khi mới 44 tuổi.

Tấm lòng và sự tôn vinh

* Nghe tin Trương Định hy sinh, triều đình Huế vô cùng thương tiếc, vua Tự Đức đã chuẩn cấp tiền truy phong tặng quan hàm cho ông. Nhân dân Nam Kỳ vô cùng kính trọng, lập đền thờ khắp nơi và tôn vinh ông là vị anh hùng dân tộc vĩ đại.

* Câu thơ tưởng nhớ ông mãi khắc ghi trong tâm trí người dân Việt Nam:

> "Anh hùng đất Gò Công thuở ấy,

> Bình Tây Đại Nguyên Sái muôn đời!"

>

Bạn có muốn tìm hiểu thêm về các trận đánh tiêu biểu của nghĩa quân Trương Định hay các lãnh tụ nghĩa quân cùng thời không?