Anh Hùng Đặng Thùy Trâm (1)

Trong lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc Việt Nam, có những con người không cầm súng nơi tuyến đầu, không trực tiếp xung phong giữa mưa bom bão đạn, nhưng sự hy sinh của họ lại thấm sâu, bền bỉ và có sức lay động lâu dài. Bác sĩ Đặng Thùy Trâm là một con người như thế. Cuộc đời chị không chỉ là cuộc đời của một người thầy thuốc, mà còn là biểu tượng đẹp đẽ của tuổi trẻ Việt Nam trong “thời hoa đỏ” – thời đại của lý tưởng, của khát vọng sống và sẵn sàng hiến dâng tất cả cho Tổ quốc.

Đặng Thùy Trâm sinh ngày 26 tháng 11 năm 1942 tại Hà Nội, trong một gia đình trí thức có truyền thống cách mạng. Cha chị là bác sĩ Đặng Ngọc Khuê, mẹ là bà Doãn Ngọc Tô – những người đã sớm gieo vào tâm hồn chị lòng yêu nước và tinh thần trách nhiệm với cộng đồng. Ngay từ khi còn là sinh viên Trường Đại học Y Hà Nội, Đặng Thùy Trâm đã bộc lộ rõ lý tưởng sống vì con người, vì nhân dân lao động.Những năm học tại Trường Chu Văn An rồi Đại học Y Hà Nội, Đặng Thùy Trâm là một sinh viên chăm chỉ, nghiêm túc, sống giàu tình cảm và có lý tưởng rõ ràng. Với chị, nghề y không chỉ là con đường mưu sinh mà còn là con đường để phục vụ nhân dân, để “trả món nợ” với đất nước đang ngày đêm chịu đựng đau thương. Chính suy nghĩ ấy đã thôi thúc chị đưa ra một quyết định lớn của đời mình.

Năm 1966, sau khi tốt nghiệp Đại học Y Hà Nội, giữa lúc nhiều người lựa chọn công tác tại các bệnh viện lớn ở miền Bắc, Đặng Thùy Trâm đã tình nguyện vào chiến trường miền Nam. Chị hiểu rõ rằng phía trước là gian khổ, hiểm nguy, có thể là cái chết, nhưng vẫn sẵn sàng lên đường. Trong nhật ký, chị từng viết với niềm tin mãnh liệt của tuổi trẻ:

“Đời phải trải qua giông tố nhưng chớ cúi đầu trước giông tố.”

Sau nhiều tháng hành quân gian khổ, Đặng Thùy Trâm được phân công công tác tại bệnh xá Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi – một trong những chiến trường ác liệt nhất lúc bấy giờ. Bệnh xá chỉ là những hầm nhỏ giữa rừng sâu, thiếu thốn đủ bề: thuốc men hiếm hoi, dụng cụ y tế thô sơ, thương binh được đưa đến trong tình trạng nguy kịch, nhiều ca phẫu thuật phải thực hiện trong ánh đèn dầu leo lét, giữa tiếng bom rơi và sự truy quét liên tục của kẻ thù. Thế nhưng, trong hoàn cảnh khắc nghiệt ấy, bác sĩ Đặng Thùy Trâm vẫn ngày đêm tận tụy cứu chữa thương binh, chăm sóc nhân dân, đặt sự sống của người khác lên trên sự an toàn của bản thân.

Đối với những chiến sĩ nơi chiến trường, chị không chỉ là một bác sĩ mà còn là người chị, người bạn, người chỗ dựa tinh thần. Chị lo cho từng bát cơm, viên thuốc, từng cơn đau của thương binh. Có những lúc chứng kiến đồng đội hy sinh, chị đau đớn đến quặn lòng, nhưng vẫn gượng dậy để tiếp tục công việc. Trong nhật ký, chị từng viết trong nỗi xót xa nhưng đầy quyết tâm:

“Có những lúc nước mắt muốn trào ra, nhưng không được phép yếu đuối. Trước mặt thương binh, mình phải là chỗ dựa cho họ.”

Nhật ký của Đặng Thùy Trâm là phần sâu sắc nhất phản ánh đời sống tinh thần của chị. Đó là những trang viết rất thật, rất người: nỗi nhớ gia đình da diết, những rung động đầu đời của tình yêu, sự cô đơn giữa núi rừng, nhưng trên tất cả là niềm tin son sắt vào cách mạng. Chị từng tự hỏi, từng trăn trở, nhưng chưa bao giờ hoài nghi con đường mình đã chọn. Trong một trang nhật ký khác, chị viết:

“Nếu hôm nay tôi ngã xuống, tôi tin rằng ngày mai đất nước sẽ nở hoa độc lập.”

Ngày 22 tháng 6 năm 1970, trong một lần làm nhiệm vụ, bác sĩ Đặng Thùy Trâm đã anh dũng hy sinh khi mới 27 tuổi. Sự ra đi của chị là nỗi đau lớn đối với đồng đội, những người từng được chị cứu chữa và yêu thương. Tuy cuộc đời ngắn ngủi, nhưng lý tưởng và tinh thần của chị thì không hề mất đi. Nhiều năm sau chiến tranh, cuốn Nhật ký Đặng Thùy Trâm được tìm thấy và công bố, đã gây xúc động sâu sắc cho hàng triệu độc giả trong và ngoài nước. Qua từng trang viết, người đọc cảm nhận rõ hơn giá trị của hòa bình, hiểu hơn cái giá của độc lập và thêm trân trọng những hy sinh thầm lặng của thế hệ đi trước.

“Mẹ ơi, trong ngày khải hoàn, sẽ không có con của mẹ đâu” - Trích phim “Đừng đốt” – Đạo diễn Nghệ sĩ Nhân dân Đặng Nhật Minh.

Cuộc đời bác sĩ Đặng Thùy Trâm là minh chứng rõ nét cho vẻ đẹp của “thời hoa đỏ” – thời đại mà tuổi trẻ Việt Nam sống hết mình vì lý tưởng, vì nhân dân và vì Tổ quốc. Chị không chỉ sống cho riêng mình, mà sống cho cả một thời đại, một dân tộc. Tấm gương của chị mãi mãi là nguồn cảm hứng bất tận, nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay phải biết sống có trách nhiệm, có lý tưởng và biết trân trọng nền hòa bình được đánh đổi bằng máu và tuổi xuân của biết bao con người như chị.