Anh hùng Đèo Văn Khổ
Anh hùng Đèo Văn Khổ, sinh năm 1937, là người dân tộc Thái, quê ở xã Chiềng La, huyện Mường La, tỉnh Sơn La, nhập ngũ tháng 4-1962. Khi được tuyên dương Anh hùng, đồng chí là Trung sĩ, Tiểu đội trưởng đội trinh sát, Tiểu đội 2, Tiểu đoàn 51, Quân khu Tây Bắc, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.
Tháng 4-1962, Đèo Văn Khổ nhập ngũ. Sau những năm rèn luyện gian khổ và tiễu phỉ ở Tây Bắc, năm 1965 đồng chí được cử vào quân tình nguyện chiến đấu ở chiến trường Lào.
Trong trận phòng ngự Mường Ngàn, Đèo Văn Khổ đã cùng trung đội phó và 3 chiến sĩ nhận nhiệm vụ phối hợp với 6 đồng chí nước bạn Lào phòng ngự chốt giữ mỏm 1 Phucút. Yêu cầu của cấp trên là phải giữ vững mỏm 1 làm bàn đạp cho cánh quân chủ lực tiến tới chiếm lại mỏm 3 đã bị mất ngày 15-3-1966. Cuộc tranh chấp mỏm 1 rất ác liệt bởi quân địch sau khi chiếm được hai mỏm (mỏm 2 và 3) đang dốc sức chiếm nốt toàn bộ Phucút để giành thế chủ động. Địch tập trung pháo ngày đêm bắn phá, ngoài ra còn huy động 8 máy bay mỗi ngày oanh tạc vào mỏm 1 từ 6 đến 8 lần, kết hợp với nhiều đợt tiến công dữ dội bằng lực lượng bộ binh. Mặt đồi nhiều chỗ bị san bằng, công sự và chiến hào nhiều đoạn bị phá hỏng, cỏ cây bị đốt trụi. Trung bình mỗi mét vuông có 60 quả bom, đạn đại bác, rốckét bắn vào. Lực lượng phòng ngự của ta bị thương vong không nhỏ.
Ngày 18-3-1966, địch tổ chức nhiều đợt tiến công lên, nhưng đều bị đánh bật. Trong các đợt chiến đấu giằng co ác liệt với địch, Đèo Văn Khổ luôn là tấm gương chiến đấu ngoan cường, dũng cảm. Sau mỗi đợt đánh lui quân địch, đồng chí lại cùng bộ đội nước bạn kịp thời rút kinh nghiệm, đề ra kế hoạch tác chiến mới, rồi cùng nhau sửa công sự, chuẩn bị cho đợt chiến đấu tiếp sau.
Ngày 19-3-1966, địch lại tập trung phi pháo bắn dữ dội vào trận địa ta. Các hỏa lực quan trọng trên trận địa như súng cối, đại liên, ĐKZ đều bị phá hủy; lực lượng ta chỉ còn lại 2 người là Đèo Văn Khổ và một chiến sĩ nữa với 1 trọng liên, 1 tiểu liên, phối hợp với 4 người bên lực lượng nước bạn còn lại. Thấy hỏa lực ta yếu, bộ binh địch tiến công quyết liệt. Quân ta liều chết xông lên chiếm được một đoạn chiến hào làm bàn đạp. Với tinh thần quyết tâm giữ vững bằng được trận địa, Đèo Văn Khổ vừa đánh vừa hô nghi binh, cổ vũ tinh thần đồng đội, vừa bắn hướng này, vừa cơ động nhanh như sóc sang hướng khác. Hoang mang, tưởng lực lượng ta chiếm giữ trận địa còn nhiều, địch vội bỏ chạy tán loạn rút khỏi chiến hào, bỏ lại 7 xác chết cùng một số vũ khí. Vừa lúc đó, lực lượng chủ lực của ta đã kịp tiến đến, phản công chiếm lại toàn bộ Phucút vào ngày 20-3-1966.
Là một cán bộ dũng cảm, mưu trí, nêu cao tinh thần "hy sinh tất cả để giữ vững trận địa", trong suốt thời gian tham gia chiến đấu, đồng chí đã cùng đồng đội kiên cường nhiều ngày đêm liên tục, đánh lui hàng chục đợt tiến công của địch.
Đồng chí đã được tặng 1 Huân chương Chiến công hạng Nhì, 1 bằng khen, 3 giấy khen. Ngày 1-1-1967, Đèo Văn Khổ được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
