Anh hùng Đinh Núp – Người con kiên cường của dân tộc Ba Na
Anh hùng Đinh Núp (1914 - 1999) là người con dân tộc Ba Na, quê ở làng Stơr, xã Tơ Tung, huyện K'Bang, tỉnh Gia Lai. Ông là người lãnh đạo đồng bào Ba Na đứng lên chống thực dân Pháp, xây dựng "làng kháng chiến" Stơr huyền thoại, trở thành người Tây Nguyên đầu tiên được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và là nguyên mẫu của nhân vật chính trong tiểu thuyết nổi tiếng Đất nước đứng lên
Giữa núi rừng Tây Nguyên hùng vĩ, hình ảnh Anh hùng Đinh Núp đã trở thành biểu tượng sáng ngời về lòng yêu nước, ý chí kiên cường và tinh thần đại đoàn kết của đồng bào các dân tộc thiểu số Việt Nam. Từ một chàng trai người Ba Na khởi nghiệp chỉ với cây nỏ, ông đã dẫn dắt buôn làng đứng lên, viết nên một trong những trang sử hào hùng nhất của vùng đất Tây Nguyên bất khuất
Tiểu sử: Đinh Núp sinh ngày 2 tháng 5 năm 1914, còn có tên gọi khác là Sar, dân tộc Ba Na, tại làng Stơr, xã Tơ Tung, huyện K'Bang, tỉnh Gia Lai. Từ nhỏ, cậu bé Núp sớm mồ côi cha, năm 15 tuổi phải đi phu cho Pháp nên đã chứng kiến nhiều nỗi bất công, khổ đau của buôn làng dưới ách thống trị của thực dân, từ đó hun đúc ý chí đấu tranh cách mạng.
Bước ngoặt lịch sử: Năm 1935, trong một lần quân Pháp về làng bắt phu, dân làng trốn hết vào rừng, một mình Núp ở lại dùng nỏ phục kích bắn lính Pháp bị thương để chứng minh với dân làng rằng: quân Pháp cũng là người, hoàn toàn có thể chống lại được. Hành động táo bạo này đã trở thành điều kiện quan trọng, góp phần khơi dậy tinh thần đấu tranh của đồng bào
Làng kháng chiến Stơr huyền thoại: Mảnh đất làng Stơr phía trước có suối Kzăc, phía sau có núi Ta Gu sừng sững ôm lấy làng, tạo thành địa điểm hiểm trở. Đội tự vệ trên 40 người được thành lập do chàng trai trẻ Đinh Núp chỉ huy, đã kết nối được sức mạnh lòng dân để gìn giữ buôn làng. Từ tháng 9/1950 đến tháng 2/1951, quân Pháp đã tổ chức 10 cuộc hành quân đánh úp làng Stơr, có lần sử dụng tới 400 quân vây quét, đốt làng, phá rẫy. Nhưng dưới sự lãnh đạo của chi bộ Đảng và thôn trưởng Đinh Núp, dân làng đã dựa vào núi rừng hiểm trở, bằng vũ khí thô sơ như chông tre, bẫy đá, cung nỏ... đánh bại nhiều cuộc càn quét, tiêu diệt quân địch. Làng Stơr trở thành "mảnh đất chết" đối với kẻ thù và là biểu tượng của Tây Nguyên bất khuất.
Vinh danh và cống hiến: Sau hiệp định Genève 1954, Đinh Núp tập kết ra miền Bắc, năm 1955 được kết nạp vào Đảng, năm 1963 trở về Nam chiến đấu. Năm 1955, ông được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân - người Tây Nguyên đầu tiên được vinh danh cao quý này - cùng các huân chương Quân công hạng Ba và Huân chương Chiến công hạng Nhất. Năm 1964, ông sang thăm Cuba theo lời mời của Chủ tịch Fidel Castro. Ông từng giữ các chức vụ Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc tỉnh Gia Lai - Kon Tum, Đại biểu Quốc hội khóa VI, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa VI (1976 - 1981).
Di sản văn hóa: Cuộc đời và chiến công của Đinh Núp trở thành nguyên mẫu nhân vật chính trong bộ tiểu thuyết Đất nước đứng lên của nhà văn Nguyên Ngọc, sau được dựng thành phim năm 1995. Tên ông được đặt cho nhiều con đường, trường học trên cả nước, và Khu Lưu niệm Anh hùng Núp được xây dựng tại làng Stơr, xã Tơ Tung. Ông mất ngày 10 tháng 7 năm 1999 tại Gia Lai.
Anh hùng Đinh Núp và "làng kháng chiến" Stơr đã trở thành huyền thoại bất tử trong lòng đồng bào các dân tộc Tây Nguyên. Ngày nay, trên quê hương người anh hùng, thế hệ trẻ vẫn tiếp nối tinh thần quật cường của Bok Núp, chung tay xây dựng quê hương giàu đẹp như lời căn dặn của những người dân Stơr: "Người Stơr phải sống xứng với truyền thống Anh hùng, xứng với Bok Núp". Câu chuyện của ông sẽ mãi là bài học sâu sắc về lòng yêu nước, ý chí tự lực và tinh thần đại đoàn kết dân tộc cho các thế hệ mai sau.
