Anh hùng Đinh Văn Mẫu – Người anh nuôi giữ lửa bếp giữa chiến trường Điện Biên

Trong ký ức về Chiến thắng Điện Biên Phủ, người ta thường nhớ đến những trận pháo kích, những đợt xung phong, những đường hào vươn dần về phía tập đoàn cứ điểm.

Nhưng phía sau những người lính ngoài trận địa còn có một lực lượng lặng thầm làm công việc tưởng như rất đỗi bình thường: nấu cơm, lấy nước và bảo đảm từng bữa ăn cho bộ đội.

Giữa mưa bom, đạn pháo và những con đường núi hiểm trở, những người lính nuôi quân phải tìm mọi cách đưa được cơm nước đến tay đồng đội.

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Đinh Văn Mẫu là một trong những người lính như thế.

Suốt nhiều năm làm công tác cấp dưỡng, ông không chỉ hoàn thành nhiệm vụ trong điều kiện thiếu thốn, mà còn liên tục tìm cách cải thiện bữa ăn và đưa cơm nước đến những nơi tưởng như không thể tiếp cận.

Với ông, mỗi nắm cơm đến được tay người lính ngoài trận địa cũng là một phần đóng góp vào chiến thắng.

Từ người lính địa phương đến anh nuôi của Đại đoàn 312

Những ngày đầu trong bộ đội địa phương huyện, Đinh Văn Mẫu đã thể hiện sự bền bỉ và tích cực trong công việc.

Trong điều kiện hoạt động phân tán, ông từng tham gia hai trận đánh, góp phần tiêu diệt ba quân địch, đồng thời đưa được bảy tử sĩ và ba thương binh ra khỏi khu vực chiến đấu an toàn.

Những phẩm chất ấy giúp ông được lựa chọn bổ sung vào bộ đội chủ lực, thuộc Tiểu đoàn 11, Trung đoàn 209, Đại đoàn 312.

Từ đây, cuộc đời quân ngũ của Đinh Văn Mẫu gắn với một nhiệm vụ đặc biệt: cấp dưỡng.

Bảy năm liên tục làm công tác nuôi quân, ông tham gia phục vụ tám chiến dịch.

Đó là một công việc không trực tiếp đối mặt với đối phương bằng súng đạn, nhưng lại không thể thiếu đối với một đơn vị chiến đấu.

Bộ đội có thể chiến đấu nhiều giờ ngoài trận địa, nhưng muốn duy trì sức chiến đấu, phía sau họ phải có cơm ăn, nước uống và một lực lượng hậu cần luôn bám sát.

Đinh Văn Mẫu đã biến công việc ấy thành một nhiệm vụ chiến đấu theo cách riêng của mình.

Người gánh cả bếp ăn qua núi rừng

Trong những chiến dịch lớn, Đinh Văn Mẫu thường xuyên mang trên vai 50-60kg hàng hóa, vượt qua đèo dốc, sông suối để theo kịp đơn vị.

Có những lúc đồng đội đã quá mệt, ông phải gánh tới 80kg để không bị chậm bước và vẫn bảo đảm cơm nước cho bộ đội.

Đằng sau những con số ấy là sức lao động đáng kinh ngạc.

Một người lính nuôi quân không chỉ đứng bên bếp.

Khi đơn vị cơ động, cả bếp ăn cũng phải cơ động.

Khi đơn vị tiến về phía trước, người nấu cơm cũng phải tìm cách đưa lương thực theo.

Khi bộ đội vào trận địa, người anh nuôi phải tìm đường đến gần trận địa nhất có thể.

Đường đi thường là những con dốc, khe suối và địa hình rừng núi hiểm trở.

Không có phương tiện vận chuyển thuận lợi.

Phần lớn dựa vào đôi vai của người lính.

Chính trong những chuyến đi ấy, bản lĩnh của Đinh Văn Mẫu được thể hiện rõ nhất.

Khi tiếng súng trở thành phương hướng

Trong Chiến dịch Lý Thường Kiệt tháng 9-1951, có lần Đinh Văn Mẫu mang cơm ra trận địa nhưng bộ đội đang truy kích đối phương ở xa.

Không biết chính xác đơn vị đang ở đâu, ông động viên anh em tiếp tục đi theo hướng tiếng súng để tìm đến đội hình chiến đấu.

Đó là một chi tiết nhỏ nhưng cho thấy đặc thù công việc của người anh nuôi.

Họ không thể chờ trận đánh kết thúc mới đưa cơm.

Bữa ăn phải đến khi người lính cần nó nhất.

Vì vậy, tiếng súng đôi khi trở thành dấu hiệu để xác định hướng đi.

Cứ nơi nào có đồng đội đang chiến đấu, nơi đó cần có người mang cơm nước tới.

Vượt dòng nước lũ để kịp giờ nổ súng

Chiến dịch Tây Bắc năm 1952 tiếp tục đặt ra những thử thách mới.

Nước lũ dâng cao, dòng suối chảy xiết, việc vượt qua trở nên nguy hiểm.

Trong hoàn cảnh ấy, Đinh Văn Mẫu không đứng chờ.

Ông chủ động vượt sang trước, tìm cách ròng dây rừng qua suối để hỗ trợ đồng đội lần lượt vượt qua an toàn.

Sau khi qua được suối, công việc tiếp tục.

Phải bảo đảm cơm nước để bộ đội có thể bước vào trận đánh đúng thời gian.

Với người lính nuôi quân, “đúng giờ” cũng là một yêu cầu chiến đấu.

Một bữa ăn chậm có thể khiến bộ đội thiếu sức.

Một chuyến vận chuyển không đến nơi có thể ảnh hưởng đến cả đơn vị.

Vì vậy, mỗi chuyến đi của Đinh Văn Mẫu đều mang theo một trách nhiệm lớn hơn việc đơn thuần đưa thức ăn từ nơi này đến nơi khác.

Những nắm cơm trước giờ Him Lam

Đỉnh cao trong những năm tháng làm công tác nuôi quân của Đinh Văn Mẫu là Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Trong chiến dịch, đơn vị của ông hoạt động ở khu vực các điểm cao C1, D1, D2. Mỗi ngày, người lính nuôi quân phải di chuyển nhiều lần giữa các vị trí, với quãng đường hàng cây số, trong điều kiện luôn có nguy cơ bị pháo binh và máy bay đối phương đánh phá.

Không vì thế mà bếp ăn dừng hoạt động.

Đêm 12-3-1954, một ngày trước khi quân ta mở màn tiến công Him Lam, Đinh Văn Mẫu cùng đồng đội thức suốt đêm chuẩn bị cơm.

Cơm được nấu, nắm thành từng phần, gói cẩn thận để bộ đội có thể mang theo.

Nước uống cũng được chuẩn bị đầy đủ.

Đến sáng 13-3, mỗi người lính ra trận có quân trang, vũ khí, đạn dược và những nắm cơm bên mình.

17 giờ ngày 13-3, pháo binh ta bắt đầu bắn vào Him Lam.

Trận đánh mở màn chiến dịch diễn ra quyết liệt.

Đến 23 giờ 30 phút, cứ điểm Him Lam bị tiêu diệt.

Trong câu chuyện về chiến thắng ấy, những nắm cơm được chuẩn bị từ đêm hôm trước có thể không xuất hiện trên bản đồ tác chiến.

Nhưng với người lính trực tiếp chiến đấu, đó là nguồn sức lực thiết thực giúp họ bước vào trận đánh.

Mang cơm qua những đoạn hào dưới làn đạn

Sau khi quân ta làm chủ một số cứ điểm, công tác bảo đảm hậu cần tiếp tục đối mặt với những thử thách mới.

Trong đợt tiến công thứ hai, Trung đoàn 209 được giao nhiệm vụ đánh các cứ điểm D1 và D2.

Sau những trận đánh quyết liệt, bộ đội nhanh chóng củng cố trận địa và tiếp tục chiến đấu.

Nhưng phía sau tuyến đầu, nhiệm vụ bảo đảm cơm nước vẫn không thể dừng.

Mỗi ngày, người lính nuôi quân phải đi lại nhiều chuyến qua những khu vực trống trải, địa hình bị bom đạn cày xới và luôn có nguy cơ bị đối phương phát hiện.

Đặc biệt, tuyến đường từ D1 sang D2 có một đoạn hào nông thường xuyên bị bắn phá vào ban ngày.

Đinh Văn Mẫu nghĩ ra cách đưa cơm qua đoạn đường nguy hiểm bằng dây.

Những gói cơm được đóng thành từng phần lớn, ngụy trang cẩn thận rồi buộc vào dây. Từ vị trí an toàn, người lính kéo dây đưa cơm qua đoạn hào.

Cách làm đơn giản nhưng hiệu quả.

Cả tổ cùng áp dụng phương pháp ấy, đưa cơm đến được với từng chiến sĩ.

Một sáng kiến nhỏ giữa chiến trường, nhưng có ý nghĩa rất thực tế.

Bởi trong chiến tranh, nhiều khi chính những sáng kiến giản dị như vậy giúp một nhiệm vụ tưởng chừng không thể thực hiện trở thành có thể.

“Ăn no đánh thắng”

Đinh Văn Mẫu không chỉ tìm cách đưa cơm đến trận địa.

Ông còn tìm mọi nguồn thực phẩm có thể sử dụng để cải thiện bữa ăn cho bộ đội.

Măng rừng.

Củ rừng.

Rau rừng.

Những thứ có sẵn trong tự nhiên được ông tận dụng để bổ sung vào khẩu phần ăn.

Trong điều kiện chiến trường thiếu thốn, một bữa cơm có thêm rau, thêm thực phẩm cũng góp phần giúp bộ đội duy trì sức khỏe.

Khẩu hiệu “ăn no đánh thắng” vì thế không chỉ là một lời động viên.

Với những người làm công tác nuôi quân như Đinh Văn Mẫu, đó là một nhiệm vụ cụ thể phải biến thành hành động mỗi ngày.

Nấu đủ.

Nấu kịp.

Đưa đến đúng nơi.

Và tìm cách để bữa ăn của người lính tốt hơn trong điều kiện có thể.

Người lính ở phía sau nhưng luôn hướng về phía trước

Câu chuyện của Đinh Văn Mẫu cho thấy chiến trường không chỉ có một tuyến trước và một tuyến sau tách biệt.

Người lính nuôi quân nhiều khi phải tiến rất gần trận địa.

Họ cũng phải vượt suối, băng đèo, đi qua những nơi bị đánh phá.

Họ có thể không trực tiếp nổ súng, nhưng nhiệm vụ của họ gắn chặt với khả năng chiến đấu của đồng đội.

Trong những ngày Điện Biên Phủ, có những người lính vừa rời khỏi bếp đã phải mang cơm đi hàng cây số.

Có những chuyến đi phải thực hiện nhiều lần trong ngày.

Có những đoạn đường phải tìm cách vượt qua bằng sáng kiến.

Và cũng có những lúc người anh nuôi phải bước vào nơi tiếng súng đang vang lên để đưa phần cơm đến cho đồng đội.

Đó là một dạng dũng cảm rất riêng.

Không ồn ào.

Không được thể hiện bằng những cuộc xung phong.

Nhưng bền bỉ và liên tục.

Phần thưởng dành cho người giữ lửa bếp ăn

Sau Chiến dịch Điện Biên Phủ, những đóng góp của Đinh Văn Mẫu được ghi nhận bằng nhiều phần thưởng.

Ông được tặng Huân chương Chiến công hạng Nhì, Huân chương Chiến công hạng Ba, được Đại đoàn và Trung đoàn khen thưởng nhiều lần và được bầu là Chiến sĩ thi đua của Đại đoàn.

Ngày 7-5-1956, Đinh Văn Mẫu được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Ba.

Đó là sự ghi nhận dành cho một người lính đã nhiều năm làm công tác nuôi quân, luôn hoàn thành nhiệm vụ trong những điều kiện đặc biệt gian khổ.

Nhưng có lẽ phần thưởng lớn nhất đối với người anh nuôi là biết rằng những nắm cơm mình mang đến đã giúp đồng đội có thêm sức lực để tiếp tục chiến đấu.

Một người anh hùng từ những việc rất bình dị

Lịch sử thường ghi nhớ những trận đánh lớn bằng những ngày tháng, địa danh và con số.

Nhưng chiến thắng lại được làm nên từ vô số công việc nhỏ bé.

Một người vận chuyển lương thực.

Một người nấu cơm.

Một người gánh nước.

Một người mở đường.

Một người đưa thương binh ra khỏi trận địa.

Đinh Văn Mẫu thuộc về những con người như vậy.

Ông không đứng ở trung tâm của trận đánh, nhưng luôn tìm cách tiến gần những người đang chiến đấu.

Ông không trực tiếp chỉ huy một trận tiến công, nhưng mỗi ngày đều thực hiện một nhiệm vụ mà nếu thiếu nó, người lính ngoài trận địa sẽ gặp thêm khó khăn.

Bởi vậy, câu chuyện về Đinh Văn Mẫu giúp chúng ta hiểu thêm một điều về Chiến thắng Điện Biên Phủ:

Không có chiến thắng nào chỉ được tạo nên từ tiếng súng.

Phía sau mỗi trận đánh còn là sức người, là hậu cần, là những nắm cơm được chuẩn bị trong đêm, là những chuyến đi âm thầm qua núi rừng và trận địa.

Giữ lửa từ chiến trường năm xưa

Ngày nay, những căn bếp chiến trường năm xưa đã trở thành ký ức.

Nhưng hình ảnh người lính anh nuôi Đinh Văn Mẫu vẫn có thể gợi nhắc thế hệ trẻ về một giá trị rất giản dị: làm tốt công việc của mình cũng là một cách cống hiến.

Có những người tạo nên dấu ấn bằng những việc lớn.

Cũng có những người đóng góp bằng những công việc âm thầm, lặp đi lặp lại mỗi ngày.

Điều quan trọng không nằm ở việc công việc ấy có được nhiều người nhìn thấy hay không, mà ở trách nhiệm và sự tận tâm của người thực hiện.

Đinh Văn Mẫu đã dành những năm tháng đẹp nhất của tuổi trẻ để giữ cho bếp ăn của đơn vị luôn đỏ lửa.

Ông mang cơm qua đèo dốc, vượt suối, tìm rau rừng, nghĩ cách đưa từng gói cơm đến với đồng đội.

Những nắm cơm ấy rồi sẽ được ăn hết.

Những chuyến đi ấy rồi sẽ kết thúc.

Nhưng tinh thần trách nhiệm của người anh nuôi vẫn còn được nhắc lại.

Bởi giữa một chiến dịch mà cả dân tộc dồn sức cho một trận quyết chiến, người giữ lửa bếp cũng là người góp lửa cho chiến thắng.

Và Đinh Văn Mẫu đã làm công việc ấy bằng tất cả sự bền bỉ, tận tụy của một người lính.