Anh hùng Đinh Văn Mẫu – Người “anh nuôi” tận tụy trên chiến trường Điện Biên Phủ

Trong những câu chuyện về Chiến dịch Điện Biên Phủ, bên cạnh những người lính trực tiếp cầm súng chiến đấu còn có lực lượng âm thầm bảo đảm từng bữa ăn, ngụm nước cho bộ đội nơi chiến hào. Đinh Văn Mẫu là một trong những người như thế. Suốt nhiều năm làm nhiệm vụ cấp dưỡng, ông không chỉ cần mẫn, chịu khó mà còn có nhiều cách làm sáng tạo để đưa cơm, nước đến với bộ đội giữa bom đạn, góp phần bảo đảm sức khỏe và sức chiến đấu cho đơn vị.

Người lính Mường bền bỉ, tận tụy

Đinh Văn Mẫu sinh năm 1924 tại xã Phúc Khánh, huyện Yên Lập, tỉnh Phú Thọ, là người dân tộc Mường. Năm 1949, ông nhập ngũ và bắt đầu những năm tháng gắn bó với quân đội.

Trong thời gian phục vụ bộ đội địa phương, Đinh Văn Mẫu luôn thể hiện sự bền bỉ, tích cực. Dù chỉ tham gia những trận đánh quy mô nhỏ, ông đã cùng đồng đội tiêu diệt 3 tên địch, đồng thời đưa được 7 tử sĩ và 3 thương binh ra khỏi khu vực chiến đấu an toàn.

Những thành tích ấy giúp ông được chuyển vào bộ đội chủ lực, thuộc Tiểu đoàn 11, Trung đoàn 209, Đại đoàn 312.

Từ đây, ông gắn bó với công việc cấp dưỡng trong suốt 7 năm, tham gia bảo đảm hậu cần cho 8 chiến dịch lớn. Công việc của người “anh nuôi” không trực tiếp đối mặt với đối phương như người lính ngoài trận địa, nhưng cũng đòi hỏi sức khỏe, sự kiên trì và tinh thần trách nhiệm rất cao.

Bếp ăn phải di chuyển theo đội hình. Cơm nước phải đến đúng lúc, đúng nơi, kể cả khi đơn vị đang hành quân qua những vùng núi hiểm trở hay chiến đấu giữa bom đạn.

Gùi cả bếp ăn theo bước chân bộ đội

Trong các chiến dịch, Đinh Văn Mẫu thường xuyên mang trên vai từ 50 đến 60kg hàng hóa, lương thực, vượt qua đèo cao, suối sâu để theo kịp đơn vị.

Có lần, khi một số đồng đội đã thấm mệt, ông nhận phần việc nặng hơn, gánh tới 80kg để theo kịp đội hình truy kích và vẫn bảo đảm cơm canh cho bộ đội.

Với người lính chiến đấu, khẩu phần ăn có thể là nguồn năng lượng để tiếp tục hành quân và chiến đấu. Với người làm công tác cấp dưỡng như Đinh Văn Mẫu, đưa được nồi cơm đến đúng địa điểm trong thời gian quy định cũng chính là hoàn thành một nhiệm vụ chiến đấu.

Trong Chiến dịch Lý Thường Kiệt tháng 9-1951, có lần ông mang cơm ra trận địa nhưng bộ đội đang truy kích địch ở rất xa. Không chờ đơn vị quay lại, Đinh Văn Mẫu động viên anh em trong tổ đi theo tiếng súng để tìm bộ đội, đưa cơm đến tận nơi để các chiến sĩ ăn no rồi tiếp tục chiến đấu.

Đến Chiến dịch Tây Bắc năm 1952, trước một con suối nước lũ chảy xiết, ông chủ động vượt sang trước, tìm dây rừng và căng dây qua suối để đồng đội có thể vượt qua an toàn. Việc bảo đảm cơm nước cho bộ đội được ông đặt lên hàng đầu, kể cả khi điều kiện địa hình và thời tiết vô cùng khắc nghiệt.

Bếp ăn giữa vòng bom đạn Điện Biên Phủ

Năm 1954, Đinh Văn Mẫu cùng đơn vị bước vào Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Trung đoàn 209, Đại đoàn 312 đảm nhiệm một hướng chiến đấu quan trọng. Trong thời gian phòng ngự tại các cứ điểm C1, D1, D2, việc bảo đảm hậu cần diễn ra trong điều kiện đặc biệt nguy hiểm.

Hằng ngày, Đinh Văn Mẫu phải đi lại hai, ba lần trên quãng đường gần 3km giữa tầm pháo và máy bay địch. Ông vừa đào bếp, vừa tổ chức nấu nướng, bảo đảm cơm canh cho đơn vị mình và hỗ trợ cả những đơn vị bạn.

Đây là công việc tưởng như ở phía sau chiến tuyến nhưng thực tế luôn nằm trong vùng nguy hiểm. Chỉ cần một đợt pháo kích hoặc máy bay địch xuất hiện, người vận chuyển cơm nước cũng có thể trở thành mục tiêu.

Thế nhưng, Đinh Văn Mẫu vẫn đều đặn hoàn thành công việc.

Trong trận mở màn đánh Him Lam, đơn vị ông đảm nhiệm hướng thứ yếu. Đêm 12-3-1954, trong khi các đơn vị chiến đấu chuẩn bị cho trận đánh, những người làm nhiệm vụ cấp dưỡng cũng thức trắng để chuẩn bị lương thực.

Đinh Văn Mẫu cùng đồng đội nấu cơm suốt đêm, chia thành từng nắm nhỏ, gói cẩn thận để bộ đội có thể mang theo. Nước uống cũng được chuẩn bị đầy đủ.

Sáng 13-3, trước giờ nổ súng, người lính ra trận không chỉ có vũ khí, đạn dược mà còn có những nắm cơm gói lá và bi-đông nước bên mình.

17 giờ ngày 13-3, pháo binh ta đồng loạt khai hỏa, mở màn cuộc tiến công Him Lam. Sau nhiều giờ chiến đấu, đến 23 giờ 30 phút, trung tâm đề kháng Him Lam bị quân ta tiêu diệt.

Đằng sau thắng lợi ấy là sự đóng góp của cả hệ thống bảo đảm chiến đấu, trong đó có những người “anh nuôi” âm thầm chuẩn bị từng nắm cơm cho bộ đội.

Sáng kiến đưa cơm qua chiến hào

Đợt tiến công thứ hai của Chiến dịch Điện Biên Phủ tiếp tục đặt ra những yêu cầu khắt khe đối với công tác hậu cần.

Trung đoàn 209 được giao nhiệm vụ tiến công Đồi D. Sau hơn hai giờ chiến đấu, quân ta làm chủ D1 rồi tiếp tục tiến công D2. Trận đánh kéo dài đến gần sáng.

Sau khi chiếm các vị trí quan trọng, bộ đội nhanh chóng củng cố trận địa phòng ngự tại C1, D1, D2 và tiếp tục phối hợp với các đơn vị khác.

Lúc này, việc đưa cơm ra trận địa càng trở nên khó khăn. Những con đường vốn đã nguy hiểm lại thường xuyên bị pháo binh đối phương khống chế.

Đoạn đường từ D1 sang D2 phải vượt qua một hào nông, ban ngày nằm trong tầm hỏa lực của quân Pháp. Nếu trực tiếp mang cơm qua, người chiến sĩ có thể dễ dàng bị phát hiện.

Đinh Văn Mẫu đã nghĩ ra một cách làm đơn giản nhưng hiệu quả: cơm được gói thành những gói lớn, ngụy trang kỹ, sau đó buộc dây kéo qua đoạn hào nguy hiểm. Nhờ vậy, cả tổ có thể lần lượt đưa cơm đến từng vị trí mà hạn chế tối đa việc phải di chuyển công khai trong tầm đạn địch.

Sáng kiến ấy thể hiện rõ sự nhạy bén của người chiến sĩ hậu cần. Không có vũ khí đặc biệt, ông tận dụng những vật liệu sẵn có để giải quyết một bài toán rất thực tế trên chiến trường.

“Ăn no đánh thắng”

Đối với Đinh Văn Mẫu, chăm lo bữa ăn cho bộ đội không chỉ là nấu cơm.

Trong điều kiện lương thực hạn chế, ông thường xuyên vào rừng tìm măng, đào củ, hái rau rừng để cải thiện bữa ăn. Những thứ rau, củ giản dị giữa núi rừng Tây Bắc được tận dụng để giúp bộ đội có thêm thực phẩm và duy trì sức khỏe.

Khẩu hiệu “ăn no đánh thắng” vì thế được thể hiện bằng những công việc rất cụ thể: nấu đủ cơm, bảo đảm nước uống, tìm thêm rau rừng, vận chuyển thức ăn đến tận trận địa và tìm cách đưa cơm vượt qua những nơi địch khống chế.

Đối với người lính ngoài chiến hào, một bữa cơm nóng giữa những ngày chiến đấu căng thẳng không chỉ giúp phục hồi sức lực mà còn mang ý nghĩa tinh thần. Nó cho thấy phía sau mỗi trận đánh luôn có những đồng đội đang tìm mọi cách để bảo đảm cho người chiến đấu hoàn thành nhiệm vụ.

Người anh hùng phía sau chiến hào

Trong suốt 8 chiến dịch, Đinh Văn Mẫu luôn giữ tinh thần trách nhiệm cao, không quản gian khổ, nguy hiểm. Công việc cấp dưỡng kéo dài nhiều năm giúp ông trở thành một trong những tấm gương tiêu biểu của lực lượng nuôi quân trong kháng chiến.

Sau Chiến dịch Điện Biên Phủ, những đóng góp của ông được ghi nhận bằng Huân chương Chiến công hạng Nhì, Huân chương Chiến công hạng Ba; 9 lần được cấp tiểu đoàn, trung đoàn và đại đoàn khen thưởng. Ông cũng được bình chọn là Chiến sĩ thi đua của Đại đoàn.

Ngày 7-5-1956, đúng hai năm sau ngày Chiến thắng Điện Biên Phủ, Đinh Văn Mẫu được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và trao tặng Huân chương Quân công hạng Ba.

Không trực tiếp cầm súng xung phong đánh chiếm cứ điểm, nhưng những người làm công tác nuôi quân như Đinh Văn Mẫu đã góp phần duy trì sức chiến đấu của bộ đội trong suốt chiến dịch. Mỗi gánh gạo, nồi cơm, bi-đông nước vượt qua bom đạn để đến với chiến hào đều là một phần của hậu cần chiến trường.

Hình ảnh Đinh Văn Mẫu với đôi vai thường xuyên mang hàng chục kilogram lương thực vượt đèo, lội suối; những nồi cơm được nấu giữa bom đạn; những gói cơm được kéo qua chiến hào bằng dây rừng... đã góp phần khắc họa một phương diện rất đặc biệt của Chiến thắng Điện Biên Phủ.

Đó là chiến thắng được tạo nên không chỉ bởi lòng quả cảm của những người trực tiếp chiến đấu, mà còn bởi sự tận tụy, bền bỉ và sáng tạo của những người âm thầm bảo đảm từng bữa ăn cho bộ đội.

Anh hùng Đinh Văn Mẫu chính là một trong những người lính như thế – người “anh nuôi” tận tụy, lấy công việc phía sau chiến hào làm một phần nhiệm vụ chiến đấu, góp sức cùng đồng đội làm nên Chiến thắng Điện Biên Phủ.