anh hùng Đỗ Ca Sơn
Đỗ Ca Sơn (1932–2026) là Nhà giáo Ưu tú, chiến sĩ Điện Biên thực thụ, người đã sống và chiến đấu kiên cường suốt 38 ngày đêm trên đồi A1. Sau chiến tranh, ông trở thành một nhà Nga ngữ học hàng đầu và là dịch giả tài hoa của nhiều tác phẩm văn học nổi tiếng.
Tiểu sử bản thân
Năm sinh & Quê quán: Sinh năm 1932 tại làng Dục Tú, huyện Đông Anh, Hà Nội; qua đời ngày 13/7/2026 tại Hà Nội, hưởng thọ 95 tuổi.
Nhập ngũ: Tình nguyện nhập ngũ năm 1949 khi mới 17 tuổi. Trận thử lửa đầu tiên của ông là trận Đông Khê (1950) trong Chiến dịch Biên giới.
Chức vụ & Đơn vị: Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, ông là Trung đội trưởng thuộc Tiểu đoàn 251, Trung đoàn 174, Đại đoàn 316.
38 ngày đêm khốc liệt trên đồi A1
Tại cứ điểm đồi A1 – nơi được mệnh danh là "cối xay thịt" của chiến dịch, đơn vị của Đỗ Ca Sơn có nhiệm vụ đào hệ thống giao thông hào vây lấn và đánh chiếm từng tấc đất.
Chiến hào "máu thịt trộn bùn non": Ông cùng đồng đội bám trụ dưới những hầm ngầm, chiến hào ngập ngụa bùn loãng, nước mưa và khói bom. Ông từng chứng kiến những nắm cơm thấm đẫm mồ hôi và máu của các anh nuôi, hay những giọt nước mắt khi phải vĩnh biệt đồng đội ngay sát nách mình. [1, 2]
Tâm tình giữa lồng chảo: Điểm đặc biệt trong ký ức của ông không chỉ là tiếng súng, mà còn là những khoảnh khắc không tiếng súng. Chàng lính trẻ Đỗ Ca Sơn khi đó còn tranh thủ đọc cuốn tiểu thuyết "Chào nỗi buồn" trong hầm, và sau chiến dịch, ông là người trực tiếp tham gia dẫn giải hàng trăm tù binh Pháp đi bộ suốt 500km về Thanh Hóa với một sự bao dung, nhân đạo.
Sự nghiệp trồng người và dịch thuật
Sau năm 1955, ông xuất ngũ và thi đỗ thủ khoa khóa đầu tiên ngành tiếng Nga tại Hà Nội.
Người thầy vỡ lòng tiếng Nga: Ông trở thành giảng viên, cựu trưởng khoa và là một trong những người đầu tiên nhận danh hiệu Nhà giáo Ưu tú của Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội.
Dịch giả tài hoa: Ông chính là người dịch cuốn tiểu thuyết khoa học viễn tưởng kinh điển "Hai vạn dặm dưới đáy biển" của Jules Verne và cuốn "Người cá" sang tiếng Việt, gắn liền với tuổi thơ của nhiều thế hệ.
Cuốn hồi ký để đời
Năm 2014, nhân kỷ niệm 60 năm chiến thắng Điện Biên Phủ, ông đã phối hợp với Nhà xuất bản Kim Đồng cho ra mắt cuốn hồi ký "Người lính Điện Biên kể chuyện". Cuốn sách không tập trung vào diễn biến khô khan của chiến dịch mà ghi lại chân thực cuộc sống, tâm tư và tình đồng đội mộc mạc của những người lính trẻ nằm kề miệng hố bom
