ANH HÙNG ĐỖ VĂN CHUYỀN – KÝ ỨC NGƯỜI LÍNH GIỮA LỬA ĐẠN

Có những ký ức tưởng đã nằm sâu trong miền xa xăm của quá khứ, nhưng chỉ cần một câu hỏi, một ánh nhìn, hay một kỷ niệm được nhắc lại, tất cả lại ùa về nguyên vẹn. Với Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Đỗ Văn Chuyền, những năm tháng chiến đấu trong khói lửa chiến tranh có lẽ là một phần ký ức như thế.

Ở tuổi 80, trong căn nhà cấp bốn bình dị tại Tổ dân phố 4 - Đông Minh, phường Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa, người chiến sĩ pháo cao xạ năm nào đã có mái tóc bạc trắng, đôi mắt vẩn đục theo dấu thời gian. Thế nhưng, mỗi khi nhắc về chiến trường, ánh mắt ông dường như sáng lên. Giọng kể trở nên rành rọt, ấm áp, đưa người nghe trở về với những năm tháng mà bom đạn từng phủ kín bầu trời.

Từ người thanh niên tuổi đôi mươi đến người Anh hùng giữa trận địa

Sinh năm 1946, tháng 9/1965, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước bước vào giai đoạn vô cùng ác liệt, chàng thanh niên Đỗ Văn Chuyền lên đường nhập ngũ. Chỉ sau 15 - 20 ngày huấn luyện, ông cùng đồng đội bước vào chiến trường. Không có nhiều thời gian để chuẩn bị, không ai biết trước ngày mai sẽ ra sao. Những người lính vừa chiến đấu, vừa học hỏi, vừa trưởng thành ngay giữa những trận địa đầy bom đạn.

Từ một pháo thủ số 2, Đỗ Văn Chuyền từng bước trở thành khẩu đội trưởng pháo cao xạ 37mm thuộc Đại đội 43, Tiểu đoàn 5, Trung đoàn 218, Quân khu 4. Trong những năm tháng chiến tranh, ông đã tham gia gần 300 trận đánh, trận nào cũng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Nhiều lần bị thương, nhưng ông vẫn bám trụ trận địa, trực tiếp chỉ huy chiến đấu, góp phần bắn rơi và bắn bị thương nhiều máy bay địch.

Chỉ sau ba tháng nhập ngũ, ông được tặng Huân chương Chiến công hạng Ba. Đến năm 1970, với những thành tích đặc biệt xuất sắc, ông được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nhưng có lẽ, những tấm huân chương, bằng khen treo trên tường căn nhà hôm nay vẫn không thể kể hết những gì người lính ấy đã trải qua.

Bởi phía sau mỗi chiến công là những giờ phút đối mặt với sinh tử.

“Có chứ, sợ chết chứ…”

Khi được hỏi: “Ngày đó, bác có sợ không?”, người Anh hùng cười hiền và trả lời bằng một câu rất đỗi giản dị: “Có chứ, sợ chết chứ, đau chứ. Ai mà không sợ”.

Một câu trả lời khiến người nghe lặng đi.

Bởi chiến tranh chưa bao giờ là câu chuyện chỉ có những người anh hùng không biết sợ. Họ cũng là những con người bằng xương bằng thịt, biết đau, biết nhớ nhà, biết lo sợ trước cái chết. Nhưng điều làm nên vẻ đẹp của họ chính là dù biết sợ, họ vẫn bước lên phía trước. Ông nói, khi ấy chỉ nghĩ đến đồng đội, nghĩ đến ngày mai hòa bình, nghĩ đến nhiệm vụ trước mắt. Và thế là tiếp tục chiến đấu.

Có lẽ, chính từ những điều rất đỗi bình thường ấy đã tạo nên những con người phi thường.

Giữa trận địa đỏ lửa, không ai được phép rời vị trí

Những năm tháng chiến đấu tại Vĩnh Linh là những ký ức không thể nào quên trong cuộc đời người lính Đỗ Văn Chuyền. Đó là những ngày mà sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc. Máy bay địch gầm rú trên bầu trời; pháo từ biển bắn vào; từ Cồn Tiên, Dốc Miếu, đạn pháo liên tục câu sang; bom napan, bom bi trút xuống trận địa.

Đạn cao xạ khi ấy vô cùng khan hiếm. Một xe đạn chuyển đến chỉ đủ để chiến đấu khoảng hai giờ. Vì thế, từng viên đạn đều phải được tính toán, từng phát bắn phải thật chính xác.

Bom nổ sát bên. Đất đá văng tung tóe. Có người bị thương, có đồng đội mất đi một phần thân thể, nhưng trận địa vẫn phải giữ. Có những người lính bị thương nhưng chưa thể băng bó ngay, bởi trận đánh chưa kết thúc. Trong hoàn cảnh ấy, ý chí của người lính trở thành sức mạnh vượt lên trên nỗi đau thể xác.

Không phải bởi họ không biết đau, mà bởi phía sau họ là đồng đội, là trận địa, là quê hương và là một ngày mai hòa bình mà họ chưa từng được nhìn thấy nhưng luôn tin tưởng sẽ đến.

Những người lính “không nghĩ sẽ trở về”

Có một câu nói của Anh hùng Đỗ Văn Chuyền khiến người nghe day dứt: “Tất cả chúng tôi không ai nghĩ sẽ trở về”.

Đó không phải là sự bi quan.

Đó là sự thật của chiến trường.

Khi đơn vị vượt sông, những người lính trao lại tiền bạc cho nhân dân. Họ hiểu rằng phía trước có thể là trận đánh cuối cùng của cuộc đời mình. Có lần, đơn vị bị bao vây tại điểm cao 300 Lèn Đá, Quảng Trị. Tình thế vô cùng nguy cấp. Trong khoảnh khắc sinh tử ấy, ông nói với Chính trị viên rằng mình luôn giữ một quả lựu đạn, quyết không để bị địch bắt sống.

Nhắc lại câu chuyện sau hàng chục năm, giọng người Anh hùng vẫn run. Rồi ông im lặng. Đôi mắt nhòe đi. Có những ký ức không cần kể nhiều. Chỉ một khoảng lặng cũng đủ để người nghe hiểu rằng phía sau nó là biết bao đồng đội đã nằm lại.

Một đời người đi qua chiến tranh

Trong những câu chuyện về chiến tranh, người ta thường nhớ đến những trận đánh, những chiến công, những con số về máy bay bị bắn rơi hay những phần thưởng được trao tặng.

Nhưng với người lính, chiến tranh còn là những điều rất nhỏ.

Là những đêm báo động hàng chục lần.

Là bữa cơm đang ăn phải gạt cát bụi để ăn tiếp sau một trận bom.

Là những tháng chỉ ngủ được vài ngày.

Là người đồng đội hôm qua còn đứng bên cạnh, hôm nay đã mãi mãi nằm lại.

Là những lá thư chưa kịp gửi về nhà.

Là những lời hẹn trở về nhưng không bao giờ thành hiện thực.

Và có lẽ, đó cũng là lý do vì sao khi kể lại chuyện chiến trường, người Anh hùng Đỗ Văn Chuyền không nói về mình bằng những lời lớn lao. Ông kể bình thản, giản dị, như thể những gì mình từng trải qua chỉ là một phần trách nhiệm của thế hệ mình.

Nhưng chính sự bình dị ấy lại khiến những câu chuyện trở nên lay động hơn bao giờ hết.

Lời gửi lại cho thế hệ hôm nay

Chiều xuống trên căn nhà nhỏ. Ngoài sân, cây chanh trĩu quả lay nhẹ trong gió. Khung cảnh bình yên đến mức khó có thể hình dung nơi đây từng là mái ấm của một người đã đi qua gần 300 trận đánh, từng sống giữa những trận địa đỏ lửa và nhiều lần đứng giữa ranh giới sinh tử.

Trước khi chia tay, Anh hùng Đỗ Văn Chuyền nhắn nhủ thế hệ trẻ:

“Các cháu hãy cố gắng bảo vệ Tổ quốc, giữ lấy hòa bình”.

Một lời dặn ngắn thôi, nhưng có lẽ chứa đựng cả một đời người.

Bởi người từng đi qua chiến tranh mới hiểu hòa bình quý giá đến nhường nào.

Người từng chứng kiến đồng đội ngã xuống mới hiểu mỗi ngày được sống trong bình yên là một điều đáng trân trọng.

Và người từng cầm súng giữa mưa bom bão đạn mới hiểu trách nhiệm của thế hệ hôm nay không chỉ là nhớ về quá khứ, mà còn phải biết gìn giữ những thành quả mà cha anh đã đánh đổi bằng tuổi trẻ, máu xương và cả sinh mạng.

Anh hùng Đỗ Văn Chuyền đã đi qua chiến tranh và trở về với cuộc sống đời thường. Những năm tháng lửa đạn đã lùi xa, nhưng ký ức vẫn còn đó.

Ký ức trong những tấm huân chương.

Ký ức trong những bức ảnh cũ.

Ký ức trong ánh mắt của người lính năm nào.

Và hơn hết, ký ức ấy sống trong chính cuộc sống hòa bình hôm nay.