Anh hùng Giàng Trừ Tủa

Nếu như Đội trưởng Giàng A Lử là linh hồn dẫn đường, là đôi chân hổ báo mở lối trận địa, thì Giàng Trừ Tủa chính là "ông thần giữ lửa", người cung cấp nanh vuốt cho Đội du kích Lao Chải năm 1948. Ông không chỉ là một chiến sĩ du kích dũng cảm, mà còn là một kỹ sư vũ khí thiên tài bước ra từ khói lò rèn truyền thống của người Mông.

Đôi tay trần vần sắt thép: Giàng Trừ Tủa có vóc dáng thấp đậm, đôi cánh tay cuồn cuộn nổi gân lên như những rễ cây thông đá bám vào vách núi. Quanh năm suốt tháng, người ta chỉ thấy ông gắn liền với tạp dề da hoẵng xám xịt và khuôn mặt lem luốc muội than củi dẻ.

Trí thông minh kiệt xuất: Không được học qua trường lớp quân giới nào, nhưng Tủa sở hữu một tư duy cơ khí và hóa học bẩm sinh. Ông có thể nhìn cấu tạo một khẩu súng trường Thạch Chè hay súng mút-cơ-tông của Pháp bị hỏng, rồi tự tay đục đẽo, chế tạo lại các bộ phận kim khí chuẩn xác đến từng ly.

Mùa khô năm 1949, quân Pháp tăng cường phong tỏa các tuyến đường giao thông dưới thung lũng, ngăn chặn triệt để nguồn muối và sắt thép lọt lên đỉnh Mù Cang Chải. Đội du kích lâm vào cảnh thiếu thốn đạn dược nghiêm trọng, nhiều khẩu súng kíp chỉ còn trơ báng gỗ.

Trước tình thế ngặt nghèo, Giàng Trừ Tủa bàn với đội trưởng Giàng A Lử: "Giặc chặn đường bít ngả thì ta lấy vũ khí của giặc mà đánh giặc". Đêm đêm, dưới mái nhà lợp gỗ pơ-mu kín mít, lò rèn của Tủa rực lửa đỏ xuyên đêm.

Sáng chế "Mìn bẫy đá": Tủa gom góp vỏ bom mìn, lựu đạn lép của địch càn quét để lại. Ông cẩn thận cưa đôi, đục lấy thuốc nổ đen bên trong. Từ nguồn thuốc nổ này, ông sáng tạo ra một loại mìn định hướng độc nhất vô nhị: nhồi thuốc nổ vào những ống vầu lớn, xung quanh chèn chặt những viên đá tai mèo sắc nhọn. Khi du kích giật dây kích nổ từ xa, đá hộc sẽ bắn ra như mưa bão, găm nát đội hình hành quân của địch trên các lối mòn dốc đứng.

Kỹ thuật tôi súng kíp đỉnh cao: Những nòng súng kíp do Tủa rèn ra có độ chịu áp lực cực cao. Ông dùng nước suối mát lạnh từ đỉnh cao Lao Chải hòa với mật gấu rừng để tôi thép. Nhờ bí quyết này, súng kíp của du kích Lao Chải có thể bắn liên tiếp hàng chục phát mà nòng súng không bị nóng đỏ hay nứt toác.

Tháng 10 năm 1950, một đại đội lính Pháp phối hợp với lính dõng Nghĩa Lộ kéo lên càn quét Lao Chải hòng triệt hạ cơ sở rèn đúc của du kích. Biết rõ mục tiêu của địch, Giàng Trừ Tủa chủ động xin Đội trưởng Giàng A Lử cho mình trực tiếp bài trí trận địa tại Dốc Ba Nhà, đoạn đường dốc có độ cao uốn lượn thắt nút cổ chai.

Tủa cùng anh em chôn ba quả mìn ống vầu tự chế ngay dưới gốc cây cổ thụ, rải dây giật ẩn giấu kỹ sau những nấc ruộng bậc thang khô cằn. Khi đội hình lính Pháp kiêu ngạo lọt thỏm vào tầm ngắm, tên chỉ huy ra lệnh cho quân dừng lại nghi vấn nhìn quanh.

Ngay khoảnh khắc đó, Giàng Trừ Tủa từ hốc đá sau lưng giật mạnh sợi dây mây. Đoàng! Đoàng! Đoàng! Ba tiếng nổ kinh thiên động địa vang lên, hất tung đất đá. Những mảnh đá tai mèo sắc bén phóng ra như găm, khiến hàng chục tên giặc đổ rạp ngay lập tức. Chớp thời cơ giặc hoảng loạn, Tủa vác khẩu súng kíp hai nòng tự rèn lao ra, liên tiếp nổ súng kết liễu những tên sống sót, thu toàn bộ vũ khí hiện đại giao lại cho ban chỉ huy đội du kích.

Chiến dịch Tây Bắc toàn thắng, bóng giặc Pháp vĩnh viễn bị quét sạch khỏi rẻo cao Mù Cang Chải. Giàng Trừ Tủa không nhận công lao, ông lại lẳng lặng dọn dẹp đạn dược cũ, quay về bên bễ gỗ lò rèn thân thương của mình.

Nhưng lần này, bàn tay tài hoa của ông không còn rèn súng kíp, đúc mìn bẫy đá nữa. Ông chuyển sang đúc những lưỡi cày gang sắc lẹm, rèn những chiếc cuốc bướm tinh xảo để cùng dân bản Lao Chải bạt núi be bờ, mở rộng triền ruộng bậc thang kỳ vĩ. Tiếng búa quai chan chát của người anh hùng thợ rèn Giàng Trừ Tủa đã hòa vào tiếng khèn, tiếng sáo mùa xuân, trở thành một huyền thoại sống mãi trong ký ức tự hào của các thế hệ người Mông nơi đỉnh trời.