Anh hùng Hà Công Văn - Người gieo chữ trên rẻo cao Trường Sơn và hành trình trở thành “Anh hùng Lao động” của ngành Giáo dục vùng cao

Anh hùng Hà Công Văn - Người gieo chữ trên rẻo cao Trường Sơn và hành trình trở thành “Anh hùng Lao động” của ngành Giáo dục vùng cao

Trong dòng chảy lịch sử đầy cam go nhưng vẻ vang của công cuộc kiến thiết, đổi mới và xây dựng đất nước, bên cạnh những con người dốc hết tâm huyết ở nhà máy hay đồng ruộng, còn có những người thầy thầm lặng mang tri thức đến với những vùng đất xa xôi, hẻo lánh nhất của Tổ quốc. Trên mặt trận giáo dục đầy gian khổ, hy sinh nhưng cao quý ấy, thầy giáo tiểu học Hà Công Văn đã trở thành một biểu tượng bất tử. Thầy chính là người đã dành trọn gần 40 năm cuộc đời để truyền con chữ cho hàng vạn trẻ em dân tộc Vân Kiều, Pa Cô trên đại ngàn Quảng Trị, vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới vào năm 2002.

Thầy giáo Hà Công Văn sinh năm 1957, người con ưu tú của xã Hàm Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình - vùng đất giàu truyền thống hiếu học. Mang trong mình lý tưởng và bầu nhiệt huyết của tuổi trẻ, năm 1976, thầy chính thức nhận công tác dạy học ở vùng cao Quảng Trị. Đến tháng 9 năm 1977, người thầy trẻ đã tình nguyện lên bản Chân Rò, xã Tà Long, huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị. Lúc bấy giờ, khắp vùng đất này còn vô cùng hoang vu, đồng bào dân tộc Pa Cô, Vân Kiều sinh sống tại đây đa số đều mù chữ phổ thông. Không cam chịu trước cái nghèo, cái đói và sự bủa vây của mù chữ, thầy Văn đã chủ động tìm đến các già làng, trưởng bản, những người có uy tín trong vùng để nhờ họ vận động các gia đình cho con em đến lớp, giúp lớp học của thầy ngày một đông dần và đi vào ổn định.

Nhận thấy tầm quan trọng của giáo dục đối với việc thay đổi cuộc sống của đồng bào miền núi, năm 1987, khi được điều động về Trường Húc Nghì tại xã Húc Nghì, huyện Đakrông - một nơi còn gian khó hơn cả Tà Long - thầy Hà Công Văn đã mang nguyên vẹn tinh thần vượt khó vào lao động và sáng tạo. Tại đây, thầy đã trực tiếp sáng tạo ra mô hình "nội trú dân nuôi" đầy nhân văn, giúp học sinh miền núi có thể bám lớp theo học. Không dừng lại ở đó, trước thực tế học trò học xong tiểu học nhưng chưa có trường Trung học cơ sở để học tiếp, chính thầy Văn đã nghĩ ra sáng kiến mở các "lớp nhô". Đây là mô hình thiết lập, mở thêm các lớp thuộc cấp học cao hơn (lớp 6, lớp 7) ngay tại điểm trường tiểu học để học sinh không phải đi học xa, do chính các thầy cô tiểu học đứng lớp giảng dạy trong lúc chờ mở trường Trung học cơ sở. Sự hy sinh của thầy còn gắn liền với hoàn cảnh gia đình đầy thiệt thòi; do làm việc ở nơi xa xôi cách trở, phải sau gần 20 năm công tác (năm 1996), vợ và hai con mới lên thăm thầy lần đầu, và mãi đến năm 2000, người vợ hiền mới thu xếp lên đoàn tụ để cùng thầy phụ trách, chăm lo cho lớp "nội trú dân nuôi".

Sự hy sinh quên mình và những sáng kiến giáo dục vĩ đại của thầy Hà Công Văn đã mang về cho thầy nhiều danh hiệu và phần thưởng cao quý. Kiên trì, bền bỉ suốt gần bốn thập kỷ bám bản, thầy đã giúp hàng ngàn người dân tộc Vân Kiều, Pa Cô biết chữ, nhiều học trò của thầy đã trưởng thành và trở thành những cán bộ chủ chốt trong và ngoài tỉnh. Với những cống hiến đặc biệt xuất sắc phục vụ cho sự nghiệp giáo dục của tỉnh Quảng Trị, thầy đã được tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba. Bước ngoặt lớn diễn ra vào năm 2002, khi đang đảm nhiệm vai trò Hiệu trưởng, thầy trang trọng được Đảng và Nhà nước vinh danh với danh hiệu cao quý: Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới. Cho đến những năm tháng cuối đời, trên cương vị Hiệu trưởng trường Tiểu học số 1 Đakrông, vợ chồng thầy vẫn tiếp tục sống giản dị trong căn nhà cấp 4 ở khu tập thể.

Ngày 1 tháng 12 năm 2014, một vụ tai nạn giao thông đường bộ đột ngột trên tuyến Quốc lộ 9 (đoạn qua huyện Đakrông) đã khiến Anh hùng Lao động Hà Công Văn mãi mãi ra đi ở tuổi 57, khép lại hành trình một đời người cống hiến trọn vẹn cho sự nghiệp trồng người nơi rẻo cao. Nhằm tri ân công đức của thầy, vào năm 2017, Hội Cựu giáo chức cùng các đồng nghiệp đã vận động quyên góp xây dựng lại ngôi mộ kiên cố bằng đá cho thầy tại nghĩa trang thôn Trường Niên, xã Hàm Ninh, tỉnh Quảng Bình, cùng tấm bia cao 1,5 mét khắc ghi 99 chữ rõ ràng công trạng. Câu chuyện về thầy - một người đi lên từ gian khó, dùng viên phấn và tình yêu thương để viết nên chương sử anh hùng - mãi mãi là niềm tự hào sâu sắc của quê hương Quảng Bình, Quảng Trị và là tấm gương sáng ngời về tinh thần tự lực cánh sinh, khát vọng sáng tạo cho toàn thể ngành giáo dục cũng như thế hệ trẻ Việt Nam hôm nay vững bước trên con đường phát triển đất nước.