ANH HÙNG HỒ KAN LỊCH – NGƯỜI CON GÁI PA CÔ GIỮA ĐẠI NGÀN TRƯỜNG SƠN

HỒ KAN LỊCH – TỪ CÔ GÁI PA CÔ ĐẾN NỮ ANH HÙNG GIỮA ĐẠI NGÀN TRƯỜNG SƠN

Giữa đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ, nơi những dãy núi nối tiếp nhau, nơi những con suối len qua những cánh rừng già và những bản làng nằm nép mình bên sườn núi, đã có biết bao người con của A Lưới đứng lên bảo vệ quê hương. Trong những con người ấy, có một người phụ nữ Pa Cô đã trở thành biểu tượng đặc biệt của lòng yêu nước, ý chí kiên cường và tinh thần bất khuất: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hồ Kan Lịch.

Bà Hồ Kan Lịch sinh năm 1943, quê ở xã Hồng Bắc, huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế cũ, nay là xã A Lưới 2, thành phố Huế. Bà là người dân tộc Pa Cô và là một trong những nữ anh hùng tiêu biểu của vùng Trường Sơn trong kháng chiến chống Mỹ. Năm 1967, bà được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, trở thành nữ Anh hùng đầu tiên của người Pa Cô.

Nhưng trước khi trở thành người anh hùng được cả nước biết đến, Hồ Kan Lịch cũng chỉ là một cô gái Pa Cô sinh ra và lớn lên giữa núi rừng A Lưới.

Tuổi thơ của bà gắn với bản làng, với nương rẫy, với những con đường rừng và cuộc sống của đồng bào vùng cao. Thế nhưng chiến tranh đã khiến cuộc sống bình yên của người dân nơi đây bị đảo lộn.

Những bản làng bị càn quét. Những con đường vốn dành cho người dân đi lại trở thành những tuyến đường nguy hiểm. Đồng bào phải đối mặt với bom đạn và những cuộc truy lùng.

Chứng kiến những đau thương ấy, cô gái trẻ Kan Lịch sớm có ý thức tham gia cách mạng.

Theo những tư liệu được Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và các cơ quan báo chí ghi lại, từ khi còn rất trẻ, bà đã làm nhiệm vụ giao liên, chuyển công văn, thư từ và những vật dụng cần thiết cho cán bộ, du kích trong vùng. Công việc giao liên trong chiến tranh không hề đơn giản.

Một bức thư có thể chứa đựng mệnh lệnh quan trọng. Một chuyến đi qua rừng có thể đối diện với nguy hiểm bất cứ lúc nào. Người giao liên phải thuộc từng con đường, từng khe suối, từng lối mòn; phải biết khi nào có thể đi, khi nào cần tránh và phải giữ bí mật tuyệt đối.

Một cô gái còn rất trẻ nhưng đã sớm hiểu rằng mỗi chuyến đi của mình đều liên quan đến sự an toàn của cán bộ và đồng đội.

Đó cũng là quá trình rèn luyện đầu tiên để Hồ Kan Lịch trưởng thành.

Năm 1961, bà tham gia lực lượng du kích địa phương và trở thành người chỉ huy đội du kích Hồng Bắc. Đội du kích có thời điểm lên tới khoảng 160 người, phần lớn là phụ nữ Pa Cô.

Đây là một hình ảnh rất đặc biệt.

Trong chiến tranh, nhiều người đàn ông trong bản đã tham gia bộ đội chủ lực. Những người phụ nữ ở lại vừa sản xuất, vừa bảo vệ bản làng, vừa trực tiếp chiến đấu.

Những người phụ nữ ấy không phải những chiến sĩ được trang bị đầy đủ như những đơn vị quân đội chính quy. Họ thiếu thốn đủ thứ: vũ khí, lương thực, quân trang và phương tiện.

Nhưng họ có một thứ mà đối phương không thể dễ dàng khuất phục: ý chí bảo vệ quê hương.

Hồ Kan Lịch đã trở thành người đứng đầu lực lượng nữ du kích ấy.

Bà không chỉ chỉ huy bằng mệnh lệnh.

Bà chỉ huy bằng chính hành động của mình.

Sau này khi hồi tưởng về những năm tháng chiến đấu, bà từng nhấn mạnh rằng muốn chị em tin tưởng thì người chỉ huy phải đi trước. Khi đánh đồn, bà cầm súng đi trước, những người khác theo sau. Đó là một cách lãnh đạo giản dị nhưng mạnh mẽ.Không cần những lời nói lớn lao.Không cần những khẩu hiệu dài.

Người chỉ huy tự mình làm trước, tự mình đối diện với hiểm nguy trước thì đồng đội mới có niềm tin.

Trong những năm tháng chiến đấu, Hồ Kan Lịch cùng lực lượng du kích đã tham gia nhiều trận đánh. Các nguồn tư liệu ghi nhận bà đã tham gia 49 trận lớn nhỏ, tiêu diệt nhiều sinh lực đối phương và thu giữ vũ khí.

Một trong những câu chuyện nổi tiếng nhất gắn với tên tuổi của bà là việc dùng súng trường bắn máy bay Mỹ.

Giữa chiến trường A Lưới, nơi máy bay đối phương có ưu thế rất lớn về hỏa lực và phương tiện, việc một nữ du kích sử dụng súng trường để chống lại máy bay đã trở thành một câu chuyện đặc biệt.

Theo một số tư liệu, trong một trận phục kích gần sân bay A Lưới, tổ du kích do Kan Lịch tham gia đã kiên trì chờ đợi trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt. Các chiến sĩ phải chịu đói, chịu khát, ẩn mình giữa đồi tranh để chờ thời cơ. Khi máy bay xuất hiện, bà đã nổ súng và bắn trúng máy bay.

Điều đáng nhớ không chỉ nằm ở kết quả của một trận đánh.

Điều đáng nhớ hơn là sự kiên nhẫn.

Có những cuộc chiến không được quyết định bởi một khoảnh khắc nóng vội. Người chiến sĩ phải biết chờ đợi, phải biết giữ bí mật và phải tin vào thời cơ.

Đó cũng là phẩm chất được hình thành từ những ngày Kan Lịch làm giao liên: cẩn trọng, kiên trì, gan dạ và có trách nhiệm với nhiệm vụ.

Năm 1965, bà được kết nạp vào Đảng khi mới 22 tuổi theo tư liệu của Báo Nhân Dân. Hai năm sau, năm 1967, bà được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Danh hiệu ấy là sự ghi nhận đối với những năm tháng chiến đấu của một người con gái Pa Cô.

Nhưng với Hồ Kan Lịch, danh hiệu không phải điểm kết thúc.

Nhiều năm sau, khi đã trở về cuộc sống đời thường, bà vẫn nhắc đến lời Bác Hồ căn dặn: làm anh hùng đã khó, giữ được phẩm chất của người anh hùng còn khó hơn.

Lời dạy ấy trở thành một nguyên tắc sống của bà.

Bởi vậy, câu chuyện Hồ Kan Lịch không chỉ là câu chuyện về một người phụ nữ cầm súng.

Đó còn là câu chuyện về trách nhiệm.

Trách nhiệm với quê hương.

Trách nhiệm với đồng bào.

Trách nhiệm với danh dự của người chiến sĩ.

Và trách nhiệm với thế hệ sau.

Ngày hôm nay, chiến tranh đã lùi xa. Những con đường ở A Lưới đã đổi khác. Những bản làng đang từng ngày phát triển. Thế hệ trẻ được học tập, được tiếp cận khoa học công nghệ, được sống trong hòa bình.

Nhưng ký ức về những người đã bảo vệ quê hương vẫn còn nguyên giá trị.

Hồ Kan Lịch là một trong những ký ức như thế.

Từ một cô gái Pa Cô giữa núi rừng, bà đã trở thành người nữ anh hùng được nhiều thế hệ nhắc nhớ.

Câu chuyện của bà nhắc tuổi trẻ hôm nay rằng:

Quê hương không chỉ được xây dựng bằng những công trình lớn.

Quê hương còn được xây dựng từ trách nhiệm của từng người.

Và có những người đã dành cả tuổi trẻ của mình để bảo vệ quê hương trước khi thế hệ hôm nay được sinh ra.

Đó chính là “Hoa lửa” của A Lưới.

Một đóa hoa được nở lên từ những năm tháng gian khổ.

Một đóa hoa mang tên Hồ Kan Lịch.