Anh hùng Hồ Quang Cua – Bản trường ca kiên trung bất khuất của quê hương Khánh Hòa

1. Bối cảnh lịch sử và xuất thân của người chiến sĩ kiên trung

Hồ Quang Cua (sinh năm 1953) là một kỹ sư nông nghiệp, chính trị gia người Việt Nam. Ông là tác giả của nhiều giống lúa lai tạo chất lượng cao, trong đó có hai giống lúa gạo được đánh giá là ngon nhất thế giới (ST24 và ST25). Ông được nhà nước Việt Nam trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất năm 2011 và danh hiệu Anh hùng Lao động năm 2013.

Hồ Quang Cua sinh năm 1953 ở vùng quê Hòa Đông, Vĩnh Châu, Sóc Trăng (nay là phường Khánh Hòa, thành phố Cần Thơ). Giai đoạn 1965–1967, ông theo học trung học tại trường Hoàng Diệu Ba Xuyên. Sau khi học xong phổ thông, ông thi vào khoa nông nghiệp của trường Đại học Cần Thơ. Đến năm 1978, ông tốt nghiệp đại học và được phân công về Phòng Nông nghiệp huyện Mỹ Xuyên làm về cây bắp. Tuy nhiên, sau một thời gian gắn bó với đồng ruộng, Cua chuyển sang làm cây lúa.

2. Những chiến công oanh liệt nơi trận tiền

Năm 1991, Hồ Quang Cua cùng nhóm cán bộ ngành nông nghiệp tỉnh Sóc Trăng tiến hành lai tạo một số giống lúa thơm trên địa bàn. Dựa vào giống lúa Khao Dawk Mali 105 của Thái Lan, Cua và các đồng sự đã phát triển thành công giống lúa KDM105 và trồng tại vùng nước lợ Vĩnh Châu với quy mô 5.000 ha, con số này là 7.000 ha vào năm 1997. Năm 1996, nhân dịp thăm đồng, Cua phát hiện những bụi lúa có màu tím. Sau những ngày săn tìm, ông chọn ra được 1.050 cá thể biến dị tự nhiên rồi đem về nhà trồng thử. Sau một thời gian nghiên cứu, đầu năm 2000, Hồ Quang Cua thành lập nhóm kĩ sư nghiên cứu do ông làm nhóm trưởng. Một năm sau, Cua cùng các cộng sự cho ra đời giống lúa thơm ST3. Từ năm 2003 đến 2007, ông cùng đồng sự lai tạo nhiều giống lúa mới như ST5, ST8 và các giống lúa cao cấp khác như ST16, ST19, ST20, ST21. Năm 2008, nhóm của Cua bắt đầu lai tạo hai giống lúa ST24 và ST25 và hoàn thiện vào năm 2016. Giống lúa ST24 sau đó lọt vào top 3 loại gạo ngon nhất tại Hội nghị quốc tế lần thứ 9 về Thương mại Gạo ở Ma Cao và được đánh giá là gạo ngon nhất thế giới tại Hội nghị thương mại gạo thế giới ở Manila. Trong khi đó, gạo ST25 cũng được đánh giá là gạo ngon nhất thế giới 2019, 2023 và 2025.

Năm 1997, Hồ Quang Cua được bổ nhiệm làm Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp & Phát triển nông thôn tỉnh Sóc Trăng và giữ chức vụ này đến khi về hưu (năm 2013). Đến nay, Kỹ sư Hồ Quang Cua đã ra mắt thêm dòng sản phẩm gạo mang tên thương hiệu Gạo Ông Cua.

Hồ Quang Cua được trao tặng Huân chương Lao động hạng Ba năm 2002, Huân chương Lao động hạng Nhì năm 2007 và Huân chương Lao động hạng Nhất năm 2011. Năm 2013, ông được tặng danh hiệu Anh hùng Lao động.

3. Khí phách kiên cường và tinh thần hy sinh bất khuất

Công trình nghiên cứu chọn tạo hai giống lúa thơm ST24 và ST25 được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học và Công nghệ (đợt 6) cho ba đồng tác giả Hồ Quang Cua, Trần Tấn Phương và Nguyễn Thị Thu Hương.

4. Sự tôn vinh của non sông và bài học lý tưởng truyền đời

Ghi nhận những chiến công đặc biệt xuất sắc và sự cống hiến quên mình vì nền độc lập tự do của Tổ quốc, Đảng và Nhà nước đã phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho đồng chí Hồ Quang Cua. Tấm gương sáng ngời của người anh hùng mãi mãi là niềm tự hào của quê hương Khánh Hòa và dân tộc Việt Nam, là bài học lịch sử vô giá soi đường cho các thế hệ trẻ hôm nay noi gương học tập và noi theo.