anh hùng Hồ Thị Kỷ
Bà được sinh ra tại ấp Cây Khô, xã Tân Lợi, quận Thới Bình, tỉnh Bạc Liêu ( nay là xã Hồ Thị Kỷ, tỉnh Cà Mau ) trong một gia đình nông dân nghèo.[3] Bố là ông Hồ Văn Thiên, cán bộ Việt Minh thời chống Pháp. Mẹ là bà Đào Thị Nhung, được Nhà nước tặng công nhận danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Hồ Thị Kỷ là con thứ sáu trong bảy anh chị em, trên có anh trai Hồ Văn Viên làm du kích xã, Hồ Văn Cúc tham gia bộ đội địa phương thị xã Cà Mau, chị gái Hồ Thị Hoa là cán bộ phụ nữ, Hồ Thị Ngân làm giao liên, dưới có em gái út Hồ Thị Sao cũng tham gia biệt động, em rể Đinh Hoàng Diệu (chồng bà Sao) là lính đặc công. Các ông Viên, Cúc, Diệu đều hy sinh trong kháng chiến.
Hồ Thị Kỷ tham gia hoạt động cách mạng từ những năm còn trẻ với tư cách giao liên. Năm 1968, bà được kết nạp vào Đoàn Thanh niên. Từ đó, bà tham gia vào các đội biệt động ở thị xã Cà Mau.
Năm 1969, Hồ Thị Kỷ tổ chức nhiều trận đánh biệt động vào thị xã Cà Mau, trong đó nổi bật là trận đánh kho hậu cần Tiểu đoàn 3 (Trung đoàn 32 Quân lực Việt Nam Cộng hòa) ngày 25 tháng 4, trận đánh Phòng Căn cước (Ty Cảnh sát Cà Mau, nay là trụ sở Giao thông đường thủy thành phố Cà Mau) ngày 10 tháng 7, trận phục kích đánh chìm 5 thuyền giang tuần ở bến sông Cà Mau,... Ngày 6 tháng 1, Hồ Thị Kỷ được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam.
Ngày 3 tháng 4 năm 1970, Hồ Thị Kỷ tổ chức đánh Ty Cảnh sát Cà Mau, trực tiếp phụ trách đặt mìn để hai mũi công khác từ ngoài đánh vào. Do xảy ra tình huống bất ngờ, để không bỏ lỡ thời cơ, bà kích nổ mìn sớm dẫn đến cái chết trực tiếp của bản thân và đồng đội đi cùng, tiêu diệt 18 (con số các nguồn nêu khác nhau) sĩ quan đối phương trong đó có 1 sĩ quan Mỹ, bị thương 9 người, phá hủy 1 xe jeep, 2 xe quân sự GMC, đánh sập 1 lô cốt.[4]
Vinh danh
Tháng 5 năm 1971, Hồ Thị Kỷ được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Quân Giải phóng miền Nam.[5]
Để ghi nhận chiến công của bà, xã Tân Lợi, huyện Thới Bình (nơi bà sinh ra) đã được đổi tên thành xã Hồ Thị Kỷ. Ngoài ra, tên bà còn được đặt cho nhiều trường học và đường phố tại Cà Mau, An Giang, Thành phố Hồ Chí Minh,...[6]
Trường Trung học phổ thông Hồ Thị Kỷ tọa lạc tại đường Lý Bôn, phường An Xuyên, tỉnh Cà Mau. Thành lập năm 1975, đây là một trong những trường nổi danh nhất đất Cà Mau.[7]
