anh hùng Hoàng Diệu
Hoàng Diệu sinh năm 1829 tại làng Xuân Đài, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Ông là một vị quan thanh liêm, chính trực, sớm nổi tiếng về tài năng và đức độ. Khi thực dân Pháp đẩy mạnh xâm lược Bắc Kỳ, triều đình nhà Nguyễn cử Hoàng Diệu giữ chức Tổng đốc Hà Ninh, giao trọng trách bảo vệ Thành Hà Nội – vị trí chiến lược quan trọng của đất nước.
Nhận nhiệm vụ trong hoàn cảnh vô cùng khó khăn, Hoàng Diệu hiểu rõ lực lượng ta yếu, vũ khí lạc hậu, trong khi quân Pháp có ưu thế về súng đạn hiện đại. Tuy vậy, ông vẫn kiên quyết không đầu hàng, tích cực củng cố thành lũy, chỉnh đốn quân ngũ, khích lệ tinh thần binh sĩ và nhân dân Thăng Long chuẩn bị chiến đấu bảo vệ thành.
Sáng ngày 25 tháng 4 năm 1882, quân Pháp do Rivière chỉ huy bất ngờ nổ súng tấn công Thành Hà Nội. Trước hỏa lực mạnh của kẻ thù, quân ta chiến đấu vô cùng dũng cảm nhưng gặp nhiều bất lợi. Trong giờ phút nguy nan, Hoàng Diệu vẫn bình tĩnh chỉ huy, quyết tâm giữ thành đến hơi thở cuối cùng.
Khi Thành Hà Nội bị thất thủ, Hoàng Diệu đau xót nhận thấy mình chưa tròn trách nhiệm với triều đình và nhân dân. Không chịu khuất phục trước kẻ xâm lược, ông đã thắt cổ tự vẫn tại Võ Miếu, thể hiện khí tiết trung quân ái quốc, quyết không sống nhục khi thành mất vào tay giặc.
Trước lúc tuẫn tiết, Hoàng Diệu để lại di biểu bày tỏ lòng trung thành tuyệt đối với đất nước và nỗi đau xót khi chưa bảo vệ được thành. Cái chết của ông đã gây xúc động mạnh mẽ trong nhân dân Hà Nội và cả nước, trở thành biểu tượng cao đẹp của lòng yêu nước và tinh thần bất khuất chống thực dân Pháp.
Ngày nay, tên tuổi Hoàng Diệu được khắc ghi trong lịch sử dân tộc. Nhiều đường phố, trường học, công trình tưởng niệm mang tên ông tại Hà Nội và các địa phương khác. Hình ảnh vị Tổng đốc tuẫn tiết vì nước mãi mãi là tấm gương sáng cho các thế hệ noi theo về trách nhiệm, danh dự và lòng trung thành với Tổ quốc.
