ANH HÙNG HOÀNG MINH ĐẠO
Đồng chí Đào Phúc Lộc có tuổi thơ rất cơ cực và thiếu thốn tình cảm, mới lên 6 tuổi, mẹ mất, đồng chí phải về Hải Phòng sống, vừa đi học vừa làm phụ sửa xe. Cuộc sống cơ cực là vậy, nhưng lớn lên nơi vùng đất và gia đình có truyền thống yêu nước, cậu bé Lộc thường được nghe nhiều câu chuyện về những vị anh hùng dân tộc, về tình hình cách mạng... Năm 1936, khi cao trào đòi quyền dân sinh dân chủ của Nhân dân đang nổ ra mạnh mẽ khắp nơi, Đào Phúc Lộc (lúc đó mới 13 tuổi) đã tham gia phong trào học sinh yêu nước ở Hải Phòng. Năm 1939, đồng chí được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương (16 tuổi) và trở thành người giữ liên lạc của đồng chí Tô Hiệu.
Năm 1940, trong một chuyến công tác, đồng chí bị thực dân Pháp bắt, chúng kết án 2 năm tù, quản thúc 5 năm ở Móng Cái. Những năm 1943 - 1945, sau khi liên lạc được với đoàn học sinh Việt Nam, đồng chí được Trung ương Đảng giao nhiệm vụ tạo cơ sở Đảng ở Móng Cái và giữ vững đường liên lạc của Đảng từ Hải Phòng qua Móng Cái ra nước ngoài. Đồng chí đã nhiều lần dẫn đường và tổ chức an toàn các chuyến đi của Tổng bộ Việt Minh sang Trung Quốc.
Cách mạng Tháng Tám thành công, Đào Phúc Lộc (với bí danh Hoàng Minh Đạo) về Hà Nội giữ chức vụ Trưởng phòng Quân ủy hội thuộc Bộ Tổng Tham mưu (tiền thân của ngành tình báo quân sự Việt Nam) khi mới 22 tuổi. Nhận nhiệm vụ nắm bắt tình hình quân Pháp, Nhật, Tưởng và bọn Việt Quốc, Việt Cách thân Tưởng, chỉ với một nhóm cán bộ ít ỏi, cùng những phương tiện liên lạc thô sơ, Hoàng Minh Đạo đã tổ chức mạng lưới tình báo rộng khắp từ nhà hàng, khách sạn, rạp hát, bưu điện, cài cắm người trong hàng ngũ của địch. Với phương châm “lấy dân làm tai mắt”, đồng chí nắm bắt được các thông tin nhanh, giúp cách mạng kịp thời tổ chức tác chiến. Dưới sự chỉ huy đầy sáng tạo của Hoàng Minh Đạo, những chú bé đánh giày, những cô thiếu nữ “lá ngọc cành vàng”, nữ sinh... đã hoàn thành nhiệm vụ, góp phần vào thắng lợi chung của phong trào cách mạng. Chỉ sau 2 năm (1945 - 1947), Phòng tình báo do Hoàng Minh Đạo đứng đầu đã có mạng lưới đặt tại 23 tỉnh, thành từ Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ đến Thừa Thiên. Thời kỳ này, Hoàng Minh Đạo cũng là người có công lớn mở các lớp giáo dục, bồi dưỡng, đào tạo cán bộ. Nhiều hạt giống của cách mạng đã trưởng thành, là cán bộ nòng cốt trong quân đội và đặc biệt trong ngành tình báo nước ta từ những năm đầu kháng chiến chống Pháp: Thiếu tướng Cao Pha, vợ chồng Đại tá anh hùng Nguyễn Minh Vân... Đồng thời, dưới sự chỉ huy của đồng chí, nhiều cơ sở bí mật, nhiều cộng tác viên trong nội thành Hà Nội được xây dựng.
Năm 1948, đồng chí Hoàng Minh Đạo được điều động làm Đặc phái viên của Bộ Tổng Tham mưu, đi kiểm tra tình hình từ Khu 4 vào Nam Bộ để kiện toàn và thống nhất lại các tổ chức của ngành tình báo, giúp Bộ Tổng Tham mưu có điều kiện chỉ đạo kháng chiến trong toàn quốc. Khi vào đến Nam Bộ, đồng chí được cử làm Trưởng ban Quân báo Phòng Tham mưu Bộ Tư lệnh Phân liên khu miền Đông Nam Bộ, Bí thư Liên Chi ủy các cơ quan thuộc Phòng Tham mưu Phân liên khu miền Đông.
Tháng 7/1954, đồng chí là thành viên trong Phái đoàn Liên lạc Quân sự 4 bên, giám sát việc thực hiện Hiệp định Genève ở Nam Bộ. Sau đó, đồng chí được phân công ở lại Nam Bộ, hoạt động bí mật trong nội thành Sài Gòn - Gia Định. Nhận nhiệm vụ Phó Ban Binh vận Xứ ủy Nam Kỳ, đồng chí vừa xây dựng cơ sở quần chúng để đối phó với địch, vừa đi sâu tìm hiểu chiến lược của chúng.
