Anh hùng Hoàng Thị Nghị: 'Làm việc nghĩa thì dù nguy hiểm cũng không sợ'

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hoàng Thị Nghị (tên hoạt động bí mật là Hoàng Thị Na) quê ở Đồ Sơn, Hải Phòng. Tham gia cách mạng từ năm 1948, bà được cử đi học ở Trường Cán bộ địch vận T.Ư. Học xong, bà được Cục Địch vận T.Ư phân công phục vụ các mặt trận Gia Lâm - Hà Nội rồi mặt trận "Hải Phòng 300 ngày tập kết", sau đó vào miền Nam hoạt động. Bà là một phụ nữ Việt Nam anh hùng.

Trong thời gian hoạt động ở miền Bắc, bà Nghị đã tích cực vận động gia đình và binh lính theo chính quyền bảo hộ và giác ngộ được hơn một trăm sĩ quan và lính bỏ ngũ về nhà làm ăn. Năm 1954, bà mới tròn 25 tuổi, nhưng cấp trên đã phát hiện ra khả năng địch vận ở bà nên ngày 20.11.1954, bà được Tổng cục Chính trị giao nhiệm vụ vào miền Nam công tác. Bà rời Hải Phòng từ sân bay Cát Bi, với lý lịch là vợ một trung úy phi công.

Năm 1956, bà bị bắt vì tình nghi là cán bộ binh vận của xứ ủy Nam Bộ. Bị tra tấn, bị dọa sẽ cho nếm đòn của PSE (Police Spéciale de L' Est - Cảnh sát đặc biệt miền Đông), nhưng điều mà ít ai ngờ tới là bà đã cảm hóa được ngay chính người đồng chí từng khai báo về bà. Người này đã xin bà tha thứ và quyết định thay đổi lời khai, rằng mình dựng chuyện nhằm trả thù bà Nghị, vì bà đã không đáp lại tình yêu… Lực lượng PSE sau đó cũng đành bó tay, nhưng chúng đã đưa bà ra Côn Đảo vào ngày 11.1.1957. Bà trở thành một trong 2 nữ tù chính trị bị đày ra Côn Đảo đầu tiên thời chống Mỹ, người ra đảo cùng ngày này là bà Nguyễn Thị Tư, quê ở Cần Thơ, cũng bị bắt năm 1956. 

Gần 4 năm sau, bà Nghị mới được trả tự do và tiếp tục hoạt động. Nhưng đến năm 1968, bà bị bắt lần thứ hai và ngay lập tức lại bị đày ra Côn Đảo lần nữa. Tại đây, bà tiếp tục đấu tranh, lại nếm đòn nhiều phen chết đi sống lại. 

7 năm kiên cường chịu đựng tại nhà lao Côn Đảo đã khiến người phụ nữ Việt Nam ấy được rèn luyện và càng trở nên kiên cường. Chính vì nể phục, một số lính coi ngục đã ứng xử nhẹ nhàng hơn với người nữ tù chính trị, đã có những người lính quốc gia cũng thức tỉnh và ứng xử với tù nhân nhẹ nhàng hơn trước... Cũng bằng uy tín của mình, bà được cử tham gia cấp ủy của nhà tù Côn Đảo .

Đêm 30.4, rạng sáng 1.5.1975, người con của quê hương Hải Phòng trung dũng kiên cường đã vận động cai tù mở khóa, cùng hàng trăm tù chính trị đứng lên tự giải phóng và vận động binh lính đầu hàng, làm lại cuộc đời. Từ "địa ngục trần gian" Côn Đảo, bà trở về với đất liền ở tuổi 47.

Bà đã vinh dự được Nhà nước trao tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng ngày 6.11.1978. Đó là điều hết sức xứng đáng với người phụ nữ Việt Nam kiên cường.