ANH HÙNG HOÀNG THỌ MẠC: NGƯỜI LẤY THÂN MÌNH CHE ĐẠN TRƯỚC BÌNH MINH ĐỘC LẬP
Ngày 30 tháng 4 năm 1975 đã đi vào lịch sử dân tộc như một mốc son chói lọi, ngày mà cả non sông liền một dải, ngày của những nụ cười chiến thắng và những giọt nước mắt đoàn viên. Thế nhưng, tại mảnh đất Xuân Vinh, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định, có một người phụ nữ – bà Tô Thị Khuy – suốt gần nửa thế kỷ qua, mỗi độ tháng Tư về lại mang một nỗi niềm riêng. Trong khi cả nước hân hoan cờ hoa, bà lại ngồi lặng yên bên bàn thờ người chồng thân yêu: Anh hùng, liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc.
Anh là người chiến sĩ thiết giáp quả cảm đã ngã xuống ngay tại cửa ngõ Sài Gòn, chỉ một giờ trước khi tiếng súng chiến tranh hoàn toàn im bặt. Cuộc đời anh là một bản anh hùng ca về lòng trung thành, sự dũng cảm vô song và một tình yêu quê hương cháy bỏng. Câu chuyện về Hoàng Thọ Mạc không chỉ là tư liệu quý giá về "thời hoa lửa" mà còn là lời nhắc nhở lay động lòng người về cái giá của hòa bình.
1. Truyền thống gia đình và khát vọng tuổi trẻ
Hoàng Thọ Mạc sinh năm 1947 tại xã Xuân Vinh, một vùng quê giàu truyền thống cách mạng của huyện Xuân Trường. Anh sinh ra trong một gia đình mà lý tưởng cứu nước đã thấm vào từng hơi thở. Cha anh là cụ Hoàng Thọ Rô – một liệt sĩ đã ngã xuống trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Lớn lên dưới bóng mát của truyền thống gia đình và sự tần tảo của mẹ là cụ Bùi Thị May, Hoàng Thọ Mạc sớm nuôi ý chí tiếp bước cha anh.
Năm 1965, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn cam go, anh thanh niên 18 tuổi Hoàng Thọ Mạc đã hăng hái tình nguyện tham gia lực lượng thanh niên xung phong, phục vụ trên tuyến đường Trường Sơn huyền thoại. Sau một năm trui rèn giữa mưa bom bão đạn, tháng 6-1966, anh chính thức trở thành chiến sĩ bộ đội chủ lực. Đến năm 1972, anh được điều về Trung đoàn Bộ binh cơ giới 202 – đơn vị xe tăng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Tại đây, anh đã cùng đồng đội gắn bó với những chiếc xe thiết giáp, chuẩn bị cho những trận đánh thọc sâu mang tính quyết định.
2. Lời hẹn thề lỡ dở và bức thư cuối cùng từ Bình Dương
Câu chuyện tình yêu của anh Mạc và chị Khuy đẹp và buồn như một thước phim thời chiến. Họ nên duyên từ lời giao ước của bố mẹ hai bên, một tình yêu mộc mạc gắn liền với hậu phương và tiền tuyến. Ký ức đau đớn nhất đối với người vợ liệt sĩ chính là lần chia tay cuối cùng vào đầu tháng 4-1975.
Khi đó, anh Mạc đang học tập huấn thì nhận lệnh hỏa tốc về đơn vị để tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh. Anh tranh thủ về thăm nhà một đêm. Thế nhưng, vì những lý do khách quan của gia cảnh lúc bấy giờ, hai vợ chồng phải ngủ mỗi người một nơi. Đêm ấy, anh thức trắng, chị trằn trọc khóc sưng cả mắt. Ba giờ sáng hôm sau, anh bịn rịn chia tay vợ với lời hứa: "Xong chiến dịch này anh sẽ về mua đất xây nhà để làm tổ ấm riêng". Lời hẹn thề ấy mãi mãi không thực hiện được, trở thành nỗi day dứt khôn nguôi cho người ở lại.
Đến ngày 29-4-1975, từ mặt trận Bình Dương, anh gửi về một lá thư vội vã. Trong thư, anh hào hứng kể về cảnh người dân cầm cờ hoa vẫy chào bộ đội, anh tin chắc rằng ngày thắng lợi đã cận kề và anh sẽ sớm trở về bên chị. Chị Khuy nhận được thư vào đầu tháng 6, khi tin dữ đã bắt đầu lan về. Chị đã không tin, chị đã bám víu vào nét chữ còn tươi màu mực ấy để hy vọng. Nhưng sự thật nghiệt ngã: Anh đã hy sinh đúng vào ngày toàn thắng.
3. Trận đánh cuối cùng tại cầu Vĩnh Bình
Sáng ngày 30-4-1975, không khí tại mặt trận phía Bắc Sài Gòn vô cùng quyết liệt. Thiếu úy Hoàng Thọ Mạc lúc đó là Đại đội trưởng Đại đội 3, Tiểu đoàn 66, Trung đoàn Bộ binh cơ giới 202. Sau khi cùng đơn vị đánh chiếm Lái Thiêu, tiêu diệt xe tăng và pháo tự hành của địch, chiếc xe thiết giáp K63 số hiệu 454 do anh trực tiếp chỉ huy đã vọt lên dẫn đầu đội hình thọc sâu tiến về cầu Vĩnh Bình.
Cầu Vĩnh Bình là "cánh cửa" cuối cùng để tiến vào trung tâm Sài Gòn từ phía Bắc. Quân địch tại đây điên cuồng chống trả để giữ lối thoát. Trong làn mưa đạn ác liệt, xe 454 trở thành mục tiêu trọng yếu. Anh hùng Hoàng Thọ Mạc đã bị thương nhiều lần, máu thấm đỏ áo trấn thủ nhưng anh không rời vị trí chỉ huy. Trong khoảnh khắc sinh tử, để bảo vệ đồng đội và giữ cho mũi tiến quân không bị khựng lại, anh đã có một hành động cao cả: Lấy thân mình che đạn cho đồng đội.
Anh ngã xuống khi tiếng súng ngoài kia bắt đầu thưa dần, khi chỉ còn một giờ nữa là cờ cách mạng tung bay trên dinh Độc Lập. Sự hy sinh của anh là sự hy sinh ở "phút 89" của lịch sử, vĩ đại và đầy đau xót.
4. Hành trình đưa anh về với đất mẹ Xuân Vinh
Suốt 34 năm sau ngày giải phóng, nỗi đau của gia đình và người vợ trẻ không chỉ là sự mất mát, mà còn là nỗi đau đáu khi hài cốt của anh vẫn nằm lại nơi chiến trường phương Nam xa xôi.
Phải đến tháng 4-2009, với sự giúp đỡ tận tình của Lữ đoàn Xe tăng 202 và những người đồng đội năm xưa, hài cốt của Anh hùng Hoàng Thọ Mạc mới được tìm thấy và đưa về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ quê nhà Xuân Vinh. Ngày đón anh về, mẹ May đã già yếu, chị Khuy đã ở tuổi xế chiều, nhưng lòng họ nhẹ lại. Anh không còn là "liệt sĩ chưa biết tên" ở một vùng đất lạ, anh đã về trong vòng tay của quê hương, nơi có dòng sông Ninh Cơ hiền hòa chứng giám cho lòng trung trinh của người vợ lính.
Với thành tích đặc biệt xuất sắc, ngày 12-9-1975, liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân. Khẩu súng K54 anh dùng trong trận đánh cuối cùng giờ đây nằm lặng yên trong Bảo tàng lực lượng Tăng thiết giáp, kể câu chuyện về một người chỉ huy dũng cảm cho muôn đời sau.
Tại xã Xuân Vinh hôm nay, cái tên Hoàng Thọ Mạc đã trở thành một phần di sản văn hóa và niềm tự hào của địa phương. Trong những buổi lễ giao quân, trong những giờ học lịch sử dưới mái trường quê hương, câu chuyện về anh lại được kể tiếp để hun đúc ý chí cho lớp trẻ Xuân Trường.
Dù chị Khuy vẫn nghẹn ngào mỗi dịp 30-4, nhưng nỗi đau ấy nay đã hòa vào niềm tự hào chung của dân tộc. Anh hùng Hoàng Thọ Mạc đã ngã xuống trước bình minh, nhưng chính sự hy sinh ấy đã góp phần làm nên ánh sáng rực rỡ của ngày thống nhất. Anh mãi mãi là tấm gương sáng ngời về lòng tận tụy, sự hy sinh quên mình vì độc lập, tự do của Tổ quốc, là đóa hoa bất tử nở giữa "thời hoa lửa" của quê hương Nam Định anh hùng.
