Anh hùng Hoàng Văn Độc – “Chiếc khiên sống” của đoàn dân công Võ Nhai

Trong kháng chiến chống Pháp, vùng rừng núi Võ Nhai thường xuyên chứng kiến cảnh dân công gùi gạo, đạn, thuốc men vượt núi tiếp tế cho bộ đội tại Bắc Kạn, Cao Bằng. Công việc gian nan, hiểm nguy vì địch thường phục kích dọc đường. Trong lực lượng bảo vệ đoàn dân công, nổi bật có Hoàng Văn Độc, người chiến sĩ được gọi bằng cái tên “chiếc khiên sống”.

Anh có thân hình khỏe mạnh, đi rừng nhanh như sóc, đặc biệt giỏi nghe ngóng và phát hiện âm thanh lạ. Mỗi khi dẫn đoàn, anh đều đi trước khoảng 300–500 mét để dò đường và nghe động tĩnh. Nhiều lần anh phát hiện địch phục kích, kịp thời cho đoàn quay lại tránh tổn thất.

Một trận đáng nhớ diễn ra ở suối Nghinh Tường. Khi đoàn dân công hơn 120 người đang nghỉ bên bờ suối, một trung đội địch từ trên đồi bắn xuống. Hoàng Văn Độc lập tức lao lên mỏm đá cao, bắn trả dữ dội để thu hút hỏa lực địch, tạo thời gian cho dân công tản ra sau rừng. Anh chiến đấu gần 30 phút trong thế bất lợi, đến khi bộ đội chủ lực tới ứng cứu.

Trong một lần khác, anh dùng chiến thuật rất táo bạo: đốt đuốc vờ như đoàn dân công đang nghỉ phía trái, còn thật sự dẫn đoàn vòng sang phải trong đêm tối. Địch thấy lửa tưởng đó là dân công liền phục kích sai hướng, giúp cả đoàn thoát hiểm.

Trong 6 năm chiến đấu, anh tham gia bảo vệ hơn 600 chuyến dân công, cứu sống hàng trăm người trong những tình huống nguy hiểm. Anh trở thành biểu tượng của tinh thần “dân công là bạn, bảo vệ dân công là mệnh lệnh”.

Anh được phong tặng AHLLVTND, để lại tấm gương sáng cho đồng bào Võ Nhai.