Chí sĩ Nguyễn Đức Công (Hoàng Trọng Mậu) – Người con xứ Nghệ với tinh thần bất khuất
Tác giả : Phan Thị Cẩm Nhung
Nguyễn Đức Công, bí danh Hoàng Trọng Mậu, là một trong những chí sĩ yêu nước tiêu biểu của Nghệ An đầu thế kỷ XX. Sinh năm 1874 tại Nghi Trung, Nghi Lộc, Nghệ An, ông xuất thân trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Không cam chịu cảnh nước mất, dân nô lệ, ông sớm từ bỏ con đường khoa cử để dấn thân vào con đường cứu nước.
Tuổi trẻ mang khát vọng cứu nước
Nguyễn Đức Công nổi tiếng thông minh, giỏi văn chương, đỗ đầu kỳ sát hạch khóa sinh toàn tỉnh nên thường được gọi là “Đầu xứ Công”. Tuy nhiên, trước cảnh đất nước bị thực dân Pháp đô hộ, ông không lựa chọn con đường làm quan mà nuôi chí tìm đường cứu nước.
Năm 1908, ông xuất dương sang Nhật Bản, tham gia phong trào Đông Du và học tập, tìm hiểu về con đường đấu tranh giành độc lập. Sau đó, ông sang Trung Quốc, tiếp tục nghiên cứu về quân sự và tham gia các hoạt động cách mạng cùng những người yêu nước Việt Nam.
Người phụ trách quân sự của Việt Nam Quang Phục Hội
Năm 1912, Việt Nam Quang Phục Hội được thành lập. Hoàng Trọng Mậu được giao giữ chức Ủy viên Quân vụ, phụ trách tổ chức lực lượng quân sự. Ông cùng Phan Bội Châu tham gia xây dựng phương lược quân sự, chuẩn bị lực lượng và tìm cách đưa phong trào đấu tranh về trong nước.
Năm 1915, Hoàng Trọng Mậu trực tiếp chỉ huy cánh quân tiến đánh Tà Lùng, Cao Bằng. Dù cuộc tấn công không đạt được mục tiêu, sự kiện đã thể hiện quyết tâm đưa cuộc đấu tranh vũ trang về trong nước, chống lại ách thống trị của thực dân Pháp.
Sau đó, ông bị thực dân Pháp bắt tại Hương Cảng và đưa về Hà Nội xét xử.
Khí tiết bất khuất trước kẻ thù
Trong nhà tù, thực dân Pháp tìm mọi cách tra khảo, dụ dỗ nhưng Hoàng Trọng Mậu vẫn giữ vững khí tiết. Ông không khuất phục trước quyền lực hay những lời dụ dỗ của kẻ thù.
Ngày 24/1/1916, ông cùng người đồng chí Trần Hữu Lực bị thực dân Pháp đưa ra xử bắn tại pháp trường Bạch Mai.
Trước lúc hy sinh, Hoàng Trọng Mậu để lại câu đối tuyệt mệnh:
“Yêu nước tội gì? Duy có tinh thần là chẳng chết.
Ra quân chưa thắng, xin đem tâm sự gửi mai sau.”
Những lời ấy thể hiện rõ lý tưởng và khí phách của một người yêu nước: có thể hy sinh thân mình, nhưng tinh thần đấu tranh vì độc lập dân tộc sẽ không bao giờ mất đi.
Tiếp bước con đường của cha ông
Tinh thần yêu nước của Hoàng Trọng Mậu tiếp tục được các thế hệ trong gia đình phát huy. Những người con của ông và nhiều thế hệ sau tiếp tục tham gia cách mạng, đóng góp cho đất nước trên nhiều lĩnh vực.
Tên Hoàng Trọng Mậu ngày nay được đặt cho nhiều tuyến đường tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, như một sự ghi nhớ đối với một chí sĩ đã dành trọn cuộc đời cho sự nghiệp cứu nước.
Thông điệp: Cuộc đời chí sĩ Nguyễn Đức Công – Hoàng Trọng Mậu gửi đến thế hệ trẻ hôm nay một thông điệp sâu sắc: Có thể một con người hy sinh, nhưng lý tưởng yêu nước và tinh thần vì độc lập, tự do thì không bao giờ chết.
Từ một người con của quê hương Nghệ An, ông đã lựa chọn con đường đầy gian khổ để tìm cách cứu nước. Khí tiết bất khuất, lòng yêu nước và tinh thần dám dấn thân của ông là bài học để thế hệ trẻ hôm nay biết trân trọng hòa bình, ghi nhớ công lao của cha ông và sống có trách nhiệm hơn với quê hương, đất nước.
