Anh hùng khoác áo lửa

Đồng chí Trương Công Man sinh năm 1930, dân tộc Mường, quê xã Cẩm Phong, huyện Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Hóa là con thứ 3 của gia đình nông dân nghèo có 11 anh chị em. Năm 1947, nhiều tốp máy bay của giặc Pháp thi nhau chút bom đạn xuống bản Mường quê anh, nhiều người già, trẻ em chết thảm, nhìn làng bản bị thiêu rụi, ngôi trường duy nhất của mấy xã trong vùng trơ cột cháy dở… môi anh mím chặt, lầm lũi đi về phía ngôi nhà sàn của mình chỉ còn lại một đống tro than đỏ rực. Căm thù giặc anh xin bố, mế cho đi bộ đội. 17 tuổi anh xung phong nhập ngũ và được biên chế làm chiến sĩ liên lạc của Đại đội 89, Tiểu đoàn 391, Trung đoàn 52, Đại đoàn Đồng Bằng. Tuy là người ít tuổi, mới nhập ngũ nhưng anh không sợ nguy hiểm, không sợ khó khăn, luôn quyết tâm, phấn đấu hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao. Anh đã cùng đơn vị tham gia nhiều trận đánh như: Yên Ninh, Ninh Bình; Tầm Phương; Thái Ninh; An Bình; Đồn Tìm, Thái Bình. Trương Công Man không chỉ là chiến sĩ liên lạc, anh còn trực tiếp cầm súng chiến đấu, chỉ huy tiểu đội tiêu diệt, bắt sống, gọi hàng hàng chục tên địch, thu nhiều súng đạn. Đặc biệt, trong trận đánh Yên Ninh, Ninh Bình tháng 1 năm 1952, nơi đây được địch coi là cái gai nhọn cắm sâu trong lòng chúng, bọn chúng chiếm đóng, muốn đánh bật lực lượng kháng chiến của ta và dựng lên một chính quyền tề ngụy càn quét vùng đồng bằng. Nhận nhiệm vụ, đơn vị của đồng chí chốt chặn ở 3 xóm, mỗi xóm cách nhau gần 1 km, phương tiện liên lạc chủ yếu vẻn vẹn chỉ có dăm chiếc máy điện thoại vỏ gỗ kiểu “cối xay”. Cũng như các chiến sĩ khác, Man hiểu được mức độ ác liệt của trận đánh, liên lạc sẽ là sợi dây nối liền chỉ huy với đồng đội.

Đêm trước trận đánh anh đã cùng đồng đội mày mò trong đêm tối kiểm tra lại đường dây, từng mối nối xuống các đơn vị. Khi chiến sự nổ ra, quân địch dùng máy bay, phi pháo, đại bác dọn đường và uy hiếp bộ đội ta, trong sương sớm khói lửa bao phủ xóm làng, mặt đất rung lên từng đợt, nhiều ngôi nhà bốc cháy, đồng nước sôi lên từng đợt sóng ngầu đục, thông tin liên lạc bị gián đoạn. Ở các đơn vị, nhiều anh em hy sinh, Man cũng mang mấy vết thương trên người nhưng anh giấu chỉ huy nhận nhiệm vụ đi liên lạc với một đơn vị đang bị địch bao vây trong làng. Đi được 600m anh bị trúng bom Napan, quần áo anh cháy xém như ngọn đuốc, chân tay bỏng rộp, vai trái bị thương tê dại, từng giọt máu rơi xuống loang trên mặt nước nhưng nghĩ đến nhiệm vụ không kịp băng bó vết thương, anh lấy hết sức vùng dậy chạy về phía xóm truyền lệnh kịp thời, góp phần vào thắng lợi chung của đơn vị. Sau trận đánh danh hiệu “Chiến sĩ khoác áo lửa” được Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Tổng Tư lệnh Quân đội hô vang khi nắm tay anh tại Đại hội Chiến sĩ thi đua toàn quân lần thứ nhất, tháng 5/1952.

Trận Đồn Tìm nay thuộc xã Đông Á, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình, tháng 11/1952. Trong khi đơn vị mở được một lớp hàng rào vào đồn thì đại bác địch ở các vị trí khác tập trung bắn dữ dội, tổ đánh bộc phá tiếp tục mở cửa dưới hỏa lực địch, tuy nhiên không ai về nữa. Lúc này Tiểu đội trưởng Trương Công Man xung phong lên đánh tiếp, anh ôm chặt quả bộc phá 5kg vào ngực lao vút đi giữa làn mưa đạn địch, cái chết lướt trên đầu. Đồng đội nín thở nhìn theo anh đến sát hàng rào địch. Nhưng anh bị trúng đạn ngã xuống, mọi người tưởng hết hy vọng nhưng anh lại nhích dần lên rồi chồm dậy lao về phía trước, một khoảng chớp xanh cùng với tiếng nổ nhức tai, hàng rào bị phá một mảng lớn, cả trận địa ào lên cùng tiếng hô cháy họng của xung kích ta xoáy vào đồn giặc, Man nằm nghiêng phía ngoài hàng rào, mắt anh nhìn về phía lô cốt địch, nét mặt rạng lên niềm vui giữa những bước chân đồng đội. Những bàn tay nâng anh dậy, tiếng khóc và tiếng gọi tên anh. Đôi môi anh mấp máy, yếu ớt “Các đồng chí vì Tổ quốc, vì Đảng…” Câu nói cuối cùng ấy lịm đi trong tiếng đạn nổ. Khi đó anh vừa tròn 22 tuổi. Sự hy sinh anh dũng của đồng chí Trương Công Man làm sục sôi tinh thần giết giặc của bộ đội ta, cả đơn vị xông lên cùng tiếng hô căm thù vang khắp trận địa, trùm lên căn cứ địch đem lại chiến thắng vẻ vang.

Năm năm chiến đấu, anh được khen thưởng 9 lần (một Huân chương Chiến công hạng Nhất), trong dịp Quốc khánh 2/9/1955 anh được Chủ tịch nước và Chính phủ truy tặng Danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Quân Công hạng Nhì.

Ngày nay, trong vườn hoa thuộc xã Đông Á có đài tưởng niệm được chính quyền và nhân dân xây dựng để ghi nhớ công lao của “Người Anh hùng khoác áo lửa”. Nhiều năm qua, lớp lớp thanh, thiếu niên đã đến đây trước ngày lên đường nhập ngũ, trước khi vào năm học mới hứa xứng đáng với anh, noi gương anh người chiến sĩ liên lạc anh hùng đã hy sinh cho mạch máu thông tin không lúc nào ngừng chảy.

Đồng đội của anh những chiến sĩ thông tin quân sự các thế hệ vẫn luôn nhớ đến anh, học tập anh để hoàn thành mọi nhiệm vụ mà Đảng, Bác giao cho.