ANH HÙNG KIM ĐỒNG – NGƯỜI ĐỘI TRƯỞNG ĐẦU TIÊN CỦA ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH
Vị anh hùng nhỏ tuổi của dân tộc
Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc gian khổ và hào hùng của Việt Nam, tuổi trẻ luôn là lực lượng xung kích, đóng góp những trang sử chói lọi nhất. Không chỉ có những bậc tiền bối, những thanh niên dũng cảm quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh, mà ngay cả những thiếu niên nhi đồng cũng sớm giác ngộ cách mạng, mang trong mình trái tim yêu nước nồng nàn. Một trong những biểu tượng sáng ngời, bất tử cho tinh thần "tuổi nhỏ chí lớn" ấy chính là anh hùng liệt sĩ Kim Đồng. Anh là người đội trưởng đầu tiên của Đội Nhi đồng Cứu quốc (nay là Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh). Sự hy sinh anh dũng của anh ở tuổi mười bốn đã trở thành ngọn đuốc soi đường, cổ vũ cho biết bao thế hệ măng non Việt Nam phấn đấu, học tập và bảo vệ quê hương.
Cuộc đời, sự nghiệp cách mạng và sự hy sinh bất tử
1. Quê hương cách mạng và tuổi thơ gian khó
Anh hùng Kim Đồng tên thật là Nông Văn Dền, sinh năm 1929 tại bản Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Anh là người con của đồng bào dân tộc Nùng, một vùng quê giàu truyền thống yêu nước, nơi có địa thế hiểm trở và cũng là cái nôi của cách mạng Việt Nam thời kỳ đầu.
Dền sinh ra và lớn lên trong một gia đình nghèo khổ, chịu hai tầng áp bức cực khổ của thực dân Pháp và bọn phong kiến tay sai. Cha của anh là ông Nông Văn Ý, một người nông dân chất phác, vì không chịu nổi sự bóc lột của bọn lý dịch địa phương nên đã phải rời bản đi làm phu mỏ tại tỉnh khác và sau đó mất tích. Mẹ anh là bà lác (người đau ốm liên miên) nhưng vẫn phải một mình tần tảo nuôi dạy các con trong cảnh nghèo đói. Bản thân Dền từ nhỏ đã chứng kiến cảnh quê hương bị tàn phá, gia đình ly tán, bà con dân bản bị giặc lùng sục, đánh đập dã man. Những nỗi đau xót ấy đã sớm hun đúc trong lòng người thiếu niên Nà Mạ một lòng căm thù giặc sâu sắc và khát vọng tự do cháy bỏng.
2. Người đội trưởng đầu tiên của Đội Nhi đồng Cứu quốc
Mùa xuân năm 1941, Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sau nhiều năm bôn ba tìm đường cứu nước đã trở về Tổ quốc và chọn Pác Bó (Cao Bằng) làm căn cứ chỉ đạo cách mạng. Không khí cách mạng lan tỏa mạnh mẽ khắp các bản làng Hà Quảng. Được các cán bộ cách mạng như anh Đức Thanh (tên thật là Đàm Minh Viễn) dìu dắt, giáo dục, Nông Văn Dền đã sớm hiểu được hai chữ "cách mạng" và tình nguyện tham gia hoạt động.
Ngày 15 tháng 5 năm 1941, tại một thung lũng gần bản Nà Mạ, Đội Nhi đồng Cứu quốc được thành lập theo quyết định của Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 8. Đội ban đầu gồm có 5 thành viên là: Nông Văn Dền, Nông Văn Thằn, Lý Văn Tịnh, Lý Thị Nì và Lý Thị Xậu. Để giữ bí mật trong quá trình hoạt động, các đội viên đều được đặt mật danh mới. Nông Văn Dền được đặt tên là Kim Đồng (nghĩa là đứa trẻ vàng). Với sự thông minh, nhanh nhẹn và uy tín của mình, Kim Đồng được các bạn đồng lòng bầu làm Đội trưởng đầu tiên.
Dưới sự dẫn dắt của Kim Đồng, Đội đã thực hiện xuất sắc các nhiệm vụ được giao, bao gồm: làm giao liên đưa đón cán bộ, chuyển phát thư từ mật, canh gác các cuộc họp của Đảng và bảo vệ bí mật cách mạng. Với bộ quần áo chàm giản dị, chiếc túi chàm đựng tài liệu và con dao quắm trên tay, Kim Đồng cùng các bạn giả vờ đi chăn trâu, hái củi, câu cá để qua mắt tai mắt của kẻ thù. Rất nhiều lần, sự thông minh và mưu trí của Kim Đồng đã giúp các cán bộ trung kiên của Đảng như anh Đức Thanh, đồng chí Vũ Anh thoát khỏi sự bủa vây nguy hiểm của lính đồn thực dân.
3. Trận chiến cuối cùng và sự hy sinh anh dũng
Bước sang đầu năm 1943, thực dân Pháp tăng cường càn quét phong trào cách mạng tại tỉnh Cao Bằng. Chúng lập thêm nhiều đồn bốt, tăng cường lính dõng tuần tra ngày đêm hòng triệt hạ các cơ sở cách mạng và bắt bớ cán bộ.
Đêm ngày 14 tháng 2 năm 1943, tại một địa điểm bí mật trong rừng Nà Mạ, các cán bộ lãnh đạo cách mạng đang có một cuộc họp khẩn cấp để triển khai kế hoạch hoạt động mới. Kim Đồng được giao nhiệm vụ vô cùng quan trọng: làm chốt chặn canh gác từ xa tại lối vào bản. Anh thức suốt đêm, mắt hướng về phía con đường dẫn vào căn cứ, tai lắng nghe từng tiếng động nhỏ của núi rừng.
Đến rạng sáng ngày 15 tháng 2 năm 1943, khi sương mù còn dày đặc, Kim Đồng phát hiện một toán lính Pháp cùng bọn tay sai đang lặng lẽ, áp sát vào bản nhằm bao vây cuộc họp của ban cán bộ. Tình thế lúc này vô cùng nguy cấp. Khoảng cách giữa quân địch và nơi các cán bộ đang họp là rất gần. Nếu anh chạy về báo tin, quân địch chắc chắn sẽ phát hiện và nổ súng ngay lập tức, đe dọa trực tiếp đến tính mạng của các đồng chí lãnh đạo.
Trong tích tắc ngắn ngủi ấy, Kim Đồng đã đưa ra một quyết định vô cùng táo bạo và quả cảm. Anh không chạy trốn mà chủ động đứng thẳng người, lộ diện trước mặt quân địch. Anh giả vờ như một đứa trẻ đi rừng muộn, cất tiếng gọi con chim sáo của mình thật to: "Sáo ơi! Sáo ơi!". Tiếng gọi ấy vừa là để thu hút sự chú ý của giặc về phía mình, vừa là tín hiệu báo động ngầm đã được quy ước trước để các cán bộ trong rừng biết có nguy hiểm mà lập tức rút lui.
Thấy bóng một đứa trẻ chạy trốn, toán lính Pháp tưởng là giao liên cách mạng liền hốt hoảng la hét và xả súng bắn đuổi theo. Kim Đồng cố sức chạy thật nhanh về phía ngược lại với hướng căn cứ, dụ quân địch đuổi theo mình ra xa bờ suối Lênin. Tiếng súng chát chúa vang động cả núi rừng đã giúp các cán bộ cách mạng kịp thời nghe thấy, nhanh chóng thu dọn tài liệu và rút lui an toàn vào hang núi sâu.
Nhưng đau xót thay, khi vừa chạy đến loạt đạn tiếp theo của kẻ thù, một viên đạn tàn bạo của giặc đã trúng vào ngực của người đội trưởng thiếu niên. Kim Đồng ngã xuống bên bờ suối Lênin, máu của anh nhuộm đỏ dòng nước mát của quê hương. Anh đã anh dũng hy sinh khi vừa tròn 14 tuổi. Sự hy sinh của anh đã đổi lấy sự an toàn tuyệt đối cho các cán bộ đầu não của phong trào cách mạng lúc bấy giờ.
Tấm gương sáng ngời cho muôn đời sau
Anh hùng Kim Đồng ngã xuống khi tuổi đời còn quá trẻ, nhưng hương thơm từ tấm gương yêu nước của anh thì còn mãi với thời gian. Để ghi nhớ công ơn to lớn ấy, vào năm 1997, Đảng và Nhà nước ta đã truy tặng cho anh danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.
Ngày nay, khu di tích lịch sử Kim Đồng tại quê hương Cao Bằng với bức tượng đồng anh tay nâng con chim sáo, mắt nhìn xa xăm luôn là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cho hàng triệu học sinh cả nước. Tên của anh được trân trọng đặt cho hàng ngàn ngôi trường, con đường và các chi đội thiếu niên tiền phong trên khắp mọi miền Tổ quốc. Câu chuyện về người thiếu niên anh hùng Nông Văn Dền sẽ mãi là nguồn động lực to lớn, nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay không ngừng học tập, rèn luyện đạo đức để xứng đáng với sự hy sinh của các thế hệ cha anh, góp phần xây dựng đất nước Việt Nam ngày càng giàu đẹp, văn minh.
