Anh hùng Kim Đồng (Nông Văn Dền): Cánh chim bằng của núi rừng Việt Bắc (1929 - 1943)
Nếu tuổi trẻ miền Nam tự hào có Lý Tự Trọng, Võ Thị Sáu, thì tuổi trẻ miền Bắc và đồng bào các dân tộc thiểu số mãi mãi khắc ghi tên tuổi của Kim Đồng (tên thật là Nông Văn Dền, người dân tộc Nùng, quê ở Hà Quảng, Cao Bằng). Anh là người Đội trưởng đầu tiên của Tổ chức Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, được thành lập ngay giữa núi rừng Pác Bó.
Năm 1941, khi Bác Hồ về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng, vùng Pác Bó trở thành trung tâm đầu não. Cậu bé Nông Văn Dền với sự thông minh, lanh lợi đã được tổ chức giác ngộ và giao nhiệm vụ làm liên lạc, đưa đón cán bộ và canh gác các cuộc họp bí mật. Với bí danh Kim Đồng, cậu đã nhiều lần dùng sự mưu trí, ngây thơ của một đứa trẻ chăn trâu để qua mặt các trạm gác bủa vây dày đặc của mật thám Pháp, chuyển những bức thư tuyệt mật an toàn.
Rạng sáng ngày 15 tháng 2 năm 1943, khi đang đi làm nhiệm vụ canh gác cho một cuộc họp quan trọng của Xứ ủy Bắc Kỳ, Kim Đồng phát hiện một toán lính Pháp đang bí mật bao vây khu vực này. Trong tình thế ngàn cân treo sợi tóc, nếu bỏ chạy hoặc im lặng, các cán bộ sẽ bị bắt gọn. Không một chút chần chừ, Kim Đồng quyết định cố tình làm lộ bản thân, đánh lạc hướng hỏa lực địch về phía mình để đánh động cho các đồng chí cán bộ rút lui an toàn. Bọn lính Pháp dồn hỏa lực bắn theo cậu bé. Kim Đồng trúng đạn và anh dũng ngã xuống bên bờ suối Lê Nin khi mới tròn 14 tuổi. Sự hy sinh quên mình của Kim Đồng đã cứu sống được các nhà lãnh đạo quan trọng của Đảng, tạc nên bức tượng đài lẫm liệt nhất của thiếu niên Việt Nam trong kháng chiến.
