Anh hùng Kostas Nguyễn Văn Lập

Đôi dép cao su đầu tiên

Ở tuổi ngoài 90, đại tá Võ Văn Minh vẫn rất minh mẫn và có thể say sưa hàng giờ về những kỷ niệm thân thương với Anh hùng LLVTND Kostas Nguyễn Văn Lập. Kostas Sarantidis sinh ra tại Athens (Hy Lạp), tháng 2.1946 bị đưa tới Việt Nam phục vụ trong quân đội Pháp. Tuy nhiên, tại đây, ông nhận thức rõ bản chất cuộc kháng chiến chính nghĩa của nhân dân Việt Nam và Kostas Nguyễn Văn Lập đã giác ngộ cách mạng.

Tháng 6.1946, Kostas Nguyễn Văn Lập trốn khỏi đội quân lê dương tới vùng tự do ở tỉnh Bình Thuận và tham gia lực lượng Việt Minh kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. “Tôi gặp ảnh (anh ấy - PV) khi ảnh 21 tuổi, còn tôi 19. Chúng tôi ở cùng Trung đoàn 803 Liên khu 5. Cùng ăn, cùng ngủ, cùng chiến đấu nên những gì về ảnh, tôi chưa một ngày phai nhạt. Trở thành anh bộ đội cụ Hồ, ảnh thiếu thốn đủ thứ. Đến cả đôi dép cũng không có để đi nhưng không vì thế mà ảnh sờn phai ý chí. Ngược lại, ảnh nhanh chóng thích nghi và trở thành một người Việt bản địa tự khi nào…”, ông Minh bồi hồi kể.

Nhờ vóc dáng to con cộng với việc sử dụng thành thạo các loại vũ khí nên khi chiến đấu, ông Lập thường được giao dùng súng hạng nặng. Nhớ nhất là năm 1948, trong trận chống địch càn quét ở Hương An (Quảng Nam), ông đã dùng trọng liên 12,7 mm bắn đến đỏ nòng, góp công diệt gọn 200 tên lính Âu - Phi.

“Sau đó, anh Lập được biểu dương. Tư lệnh mặt trận Quảng Nam - Đà Nẵng Đàm Quang Trung, người chỉ huy trực tiếp trận này, đã tặng cho ảnh một đôi dép cao su được cắt từ lốp ô tô. Từ trận đó, anh Lập mới có một đôi dép để mang. Nhận được quà, anh Lập mừng lắm. Ảnh như được thêm động lực và khi nào cũng tự hào mang trên chân đôi dép cao su của anh bộ đội cụ Hồ”, ông Minh nhớ lại.

“Tao thèm khoai lang trà đõa quá !”

Năm 2005, từ một cơ duyên, đại tá Võ Văn Minh và Kostas Nguyễn Văn Lập đã gặp lại nhau ở TP.Đà Nẵng sau đúng 40 năm mất liên lạc (ông Lập về Hy Lạp sống cùng mẹ già vào năm 1965). Hai người đàn ông đầu bạc ôm chầm lấy nhau khóc như những đứa trẻ. Ông Lập về nhà ông Minh, hai người ngủ chung giường, đêm đêm ôn lại những kỷ niệm đã cùng nhau đi qua trong cuộc chiến khốc liệt. Ông Lập kể chuyện 2 người thèm ly cà phê rồi cùng nhau nhảy lò cò trên những viên đá lởm chởm cả chục cây số để đi mua, rồi cả hai cười ồ...

“Ảnh lại kể về những món ăn quen thuộc mà một thuở cơ cực trên chiến trường Liên khu 5. Nói đoạn, ảnh kêu: “Tao thèm khoai lang Trà Đõa quá Minh ơi!”. Trải qua mấy mươi năm rồi, vị khoai năm xưa ở xã Bình Đào, H.Thăng Bình (Quảng Nam) ảnh vẫn không quên… Hôm đó, tôi chỉ chờ trời sáng thiệt nhanh để ra chợ mua khoai về cho ảnh ăn thỏa thích”, ông Minh kể.

Món ăn đặc trưng của người dân xứ Quảng mà Kostas Nguyễn Văn Lập rất thích chính là bánh tổ, thường được làm vào ngày tết. Hồi đó, bộ đội Liên khu 5 hay sắm để ăn dần vào dịp trong và sau tết. Bởi bánh tổ có thể để cả tháng trời mà không bị hỏng.

“Anh Lập rất thích loại bánh này. Khi dùng bánh, ảnh cũng lấy dao cắt phần mặt bị mốc đi rồi cắt miếng bên trong để ăn, thành thục như người xứ Quảng vậy. Biết ảnh thích bánh này nên cứ mỗi dịp tết đến, tôi lại mua để gửi qua Hy Lạp cho ảnh. Lần gần nhất là Tết Nguyên đán năm 2021, tôi nhờ một người quen chuyển bánh tổ đến gia đình anh. Ảnh mừng lắm…”, ông Minh xúc động. “Khi biết tin anh từ trần vào ngày 24.6.2021, tôi buồn lắm… Vậy là món bánh tổ anh không còn thưởng thức được nữa”, ông nói thêm.