Anh hùng lái xe tăng – Từ lửa Quảng Trị 1972 đến cổng Dinh Độc Lập 1975

Trong dòng chảy lịch sử dân tộc, có những người lính bình dị nhưng trở thành biểu tượng bất tử nhờ ý chí quật cường và hành động anh hùng. Nguyễn Viết Xuân (hay theo truyền miệng một số nơi, người được nhắc đến với tinh thần ấy) là hình ảnh đại diện cho thế hệ chiến sĩ xe tăng Quân đội Nhân dân Việt Nam – những người đã chiến đấu ở "tọa độ lửa" Quảng Trị năm 1972, rồi tiếp nối bằng cú húc lịch sử vào cổng Dinh Độc Lập ngày 30/4/1975, kết thúc chiến tranh, thống nhất đất nước.

Năm 1972, khi Chiến dịch Xuân - Hè mở màn, Quảng Trị trở thành chiến trường khốc liệt nhất. Các sư đoàn chủ lực (bao gồm Sư đoàn 304, 308, 320) được tăng cường xe tăng T-54, T-59 để hỗ trợ bộ binh giải phóng tỉnh Quảng Trị. Chiến sĩ lái xe tăng – những người trẻ từ miền Bắc – đã vượt Trường Sơn, hành quân qua bom đạn để tham gia các trận đánh then chốt: giải phóng Gio Linh, Đông Hà, rồi bám trụ Thành cổ trong 81 ngày đêm "mưa đỏ". Họ lái xe tăng dưới lửa pháo, bom B-52, vượt sông Thạch Hãn, đánh bật xe tăng M48 của địch, mở đường cho bộ đội tiến công. Dù xe tăng bị bắn cháy, đồng đội hy sinh, họ vẫn kiên cường: "Xe còn chạy là còn đánh!". Nhiều xe tăng T-54 bị phá hủy ở Quảng Trị, nhưng tinh thần "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh" đã góp phần buộc Mỹ ký Hiệp định Paris 1973, tạo tiền đề cho đại thắng 1975.

Đến mùa Xuân 1975, trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, các đơn vị xe tăng Quân đoàn 2 (Lữ đoàn 203) nhận lệnh tiến công Sài Gòn. Chiếc xe tăng số hiệu 390 (T-54) – với lái xe Nguyễn Văn Tập (hoặc theo một số kể nhầm là Nguyễn Viết Xuân trong truyền miệng), pháo thủ Ngô Sỹ Nguyên, chính trị viên đại đội Vũ Đăng Toàn – lao vào nội đô. Sáng 30/4/1975, từ hướng đường Nguyễn Thị Minh Khai, xe tăng 843 húc đổ cổng phụ trước. Xe 390 theo sau, dưới lệnh "Cứ tông thẳng vào!", lái xe nhấn ga, húc tung cổng chính Dinh Độc Lập lúc 11 giờ 30 phút. Cánh cổng sắt đổ sập, tiếng kim loại va chạm vang vọng như tiếng sấm kết thúc một chế độ. Đồng đội nhảy ra, cắm cờ Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam trên nóc Dinh. Lá cờ tung bay, nhân dân Sài Gòn reo hò, chiến tranh kết thúc.

Người lái xe tăng ấy – dù tên gọi có thể nhầm lẫn trong ký ức dân gian – đại diện cho hàng ngàn chiến sĩ đã đổ máu ở Quảng Trị 1972 để mở đường cho ngày thống nhất. Từ "mưa đỏ" Thành cổ đến cổng Dinh Độc Lập, họ viết nên bản hùng ca: hy sinh thầm lặng ở hậu phương lửa đạn để đổi lấy hòa bình toàn vẹn. Ngày nay, xe tăng 390 được trưng bày tại Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh, nhắc nhở thế hệ trẻ Quảng Trị và cả nước: hòa bình hôm nay là kết quả của ý chí sắt đá, từ những người lính lái xe tăng anh hùng.