ANH HÙNG LÂM ÚY
Anh hùng Lâm Úy sinh ra và lớn lên bên dòng Hòa Giang hiền hòa ở thôn Hòa Ninh, xã Quảng Hòa (nay là thôn Vĩnh Phú, xã Quảng Hòa, thị xã Ba Đồn). Tháng 6-1947, giặc Pháp tràn lên quê hương đốt phá, cướp bóc, hãm hiếp phụ nữ, bắt dân đi lính, đi phu xây đồn đắp lũy. Bọn cường hào việt gian, địa chủ trỗi dậy làm tay sai cho giặc. Chúng khống chế cả một vùng phía Nam huyện Quảng Trạch, hệ thống đồn bốt từ Mỹ Hòa, Đơn Sa, Ba Đồn, Hòa Ninh, Minh Lệ, ngày đêm gieo rắc đau thương tang tóc cho người dâ
Lúc ấy, Lâm Úy vừa mới độ tuổi trưởng thành. Hàng ngày phải chứng kiến bao cảnh bất công, anh đã sớm giác ngộ tham gia vào đội du kích của xã, ngày đêm vây đồn, bắn tỉa lính giặc đi càn. Theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, ngày 20-6-1949, anh tìm đến nơi đóng quân của Trung đoàn 18 xin được nhập ngũ và trở thành chiến sĩ bộ binh thuộc Đại đội 2, Tiểu đoàn 247.
Cuối tháng 6-1949 anh cùng trung đoàn hành quân từ Tuyên Hóa vượt sông Gianh, sông Son qua Bồng Lai vượt đỉnh Trường Sơn, Ba Rền, U Bò, xuống Long Đại vào Quảng Ninh để chuẩn bị đợt hạ sơn ra quân phát động tuần lễ “Quảng Bình quật khởi” (15-7-1949 đến 22-7-1949). Đúng 1 giờ sáng ngày 15-7-1949, anh cùng đại đội trong đội hình Tiểu đoàn 274 đã triển khai trận đánh đồn Mỹ Trung mở đầu cho phong trào quật khởi, chiều cùng ngày đơn vị đã phục kích đoàn xe tiếp viện ứng cứu cho Mỹ Trung, đốt cháy 4 xe, tiêu diệt 27 tên lính Âu- Phi. Trận đánh đầu tiên đã được trung đoàn biểu dương khen thưởng.
Tối 19-5-1950, đơn vị tổ chức mít tinh mừng sinh nhật lần thứ 60 của Hồ Chủ tịch tại vùng Châu Lê Xá (huyện Lệ Thủy). Sáng ngày 20-5-1950, trời chưa sáng rõ, máy bay trinh sát đã bay lượn trên vùng trời Lệ Thủy, thả hỏa mù điểm cho pháo từ căn cứ Hòa Luật Nam bắn vào các làng Xuân Bồ, Hoàng Giang, Uẩn Áo, Xuân Lai, Mỹ Trạch. Tin quân báo điện về “Tiểu đoàn lính Âu Phi thiện chiến (biệt hiệu 8DM Spahi) đã đi vào cánh đồng làng Xuân Bồ càn quét cướp bóc phá hoại mùa đang vụ gặt, hai đại đội của Tiểu đoàn 436 đã nổ súng chặn địch”.
Lập tức Ban chỉ huy Trung đoàn lệnh cho Tiểu đoàn 247 vượt sông phối hợp với Tiểu đoàn 436 bao vây tiêu diệt địch. Tiểu đoàn lần lượt qua sông Kiến Giang trên một chiếc đò của ông cụ lái đò người Xuân Bồ. Cụ đã chèo lái con đò dưới làn đạn của giặc, chở hàng chục chuyến đưa bộ đội qua sông. Nhiều chiến sĩ biết bơi để vũ khí đạn dược trên đò rồi bơi cùng đò sang bờ. Quân địch cho một cánh quân tiến về bờ sông để ngăn cản ta. Đại đội 2 triển khai đội hình đánh địch quyết liệt. Lâm Úy, nhanh như sóc nhảy lên khỏi đò, ngay từ phút đầu anh đã bắn gục 2 tên giặc đang loay hoay tìm điểm cao để đặt trung liên bắn về phía quân ta.
