Anh hùng Lao động Bàn Thượng Đức – Người Dao mở đường cho cuộc sống mới nơi vùng cao

Bàn Thượng Đức sinh năm 1932 tại xã Thành Công, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng. Là người dân tộc Dao, ông sớm thấu hiểu những khó khăn của đồng bào vùng cao: đất sản xuất ít, địa hình hiểm trở, đời sống còn thiếu thốn, tình trạng du canh du cư và phá rừng làm nương rẫy còn phổ biến.

Năm 17 tuổi, Bàn Thượng Đức đã tham gia hoạt động Việt Minh tại địa phương. Một thanh niên khỏe mạnh, nhiệt tình và năng nổ dần trở thành người cán bộ được bà con tin tưởng.

Những năm 1960, ông được tín nhiệm giữ nhiều vị trí quan trọng ở xã Thành Công, trong đó có Chủ tịch UBND xã kiêm Chủ nhiệm Hợp tác xã, rồi Bí thư Đảng ủy xã.

Nhưng điều đáng nhớ nhất trong cuộc đời ông chính là những năm tháng ông kiên trì tìm cách thay đổi phương thức sản xuất và cuộc sống của đồng bào vùng cao.

🌱 “An cư mới lạc nghiệp”

Thành Công khi ấy là một địa bàn vô cùng khó khăn. Đất canh tác ít, phần lớn là đồi núi, núi đá và những khu vực có độ dốc lớn. Người dân chủ yếu sống dựa vào nương rẫy, đời sống thiếu ổn định.

Bàn Thượng Đức nhận ra rằng nếu chỉ vận động bà con tăng gia sản xuất mà không giải quyết được vấn đề định canh, định cư, thì rất khó tạo ra sự phát triển bền vững.

Ông kiên trì vận động nhân dân ổn định nơi ở, tập trung sản xuất, xây dựng hợp tác xã và từng bước thay đổi cách canh tác.

Ông thường xuyên xuống cơ sở, đến từng hộ gia đình, giải thích chủ trương, vận động bà con từ bỏ những tập quán sản xuất lạc hậu.

Phương châm mà ông theo đuổi rất giản dị:

“An cư mới lạc nghiệp.”

Muốn người dân có cuộc sống tốt hơn thì trước hết phải giúp họ có nơi ở ổn định, có đất sản xuất và có điều kiện phát triển lâu dài.

💧 Biến đất khó thành ruộng màu mỡ

Không có nhiều đất bằng, Bàn Thượng Đức cùng tập thể Đảng ủy và nhân dân xã Thành Công tìm cách khai hoang, phục hóa, làm ruộng bậc thang, xây dựng mương phai đưa nước về đồng ruộng.

Nhờ những nỗ lực đó, hệ thống thủy lợi đã phục vụ tưới tiêu cho khoảng 126 ha ruộng bậc thang.

Đây là một công việc không hề đơn giản ở vùng núi.

Mỗi thửa ruộng bậc thang là kết quả của rất nhiều ngày lao động. Mỗi con mương dẫn nước là công sức của cả cộng đồng.

Bàn Thượng Đức không đứng ngoài chỉ đạo mà trực tiếp cùng bà con lao động, làm trước để người dân tin tưởng và làm theo.

🌾 Từ thiếu ăn đến có lương thực dự trữ

Dưới sự lãnh đạo của Bàn Thượng Đức và tập thể địa phương, Hợp tác xã Bản Chang từng bước phát triển.

Năm 1968, hợp tác xã có mức thu nhập bình quân 25,5 kg lương thực/người/tháng; đến năm 1972 tăng lên 34 kg/người/tháng. Hợp tác xã thu hút 100% nông dân tham gia sản xuất nông nghiệp và năm 1968 được Chính phủ công nhận là Hợp tác xã tiên tiến toàn miền Bắc.

Điều quan trọng hơn những con số là cuộc sống của người dân đã thực sự thay đổi.

Từ chỗ thường xuyên thiếu ăn, đồng bào từng bước có lương thực dự trữ. Trẻ em được đến trường, trình độ văn hóa của người dân tăng lên, đời sống vật chất và tinh thần ngày càng ổn định.

❤️ Người cán bộ được dân tin, dân quý

Có được thành quả ấy không chỉ nhờ chủ trương đúng mà còn nhờ uy tín và sự gương mẫu của người cán bộ.

Bàn Thượng Đức là người trực tiếp sống cùng đồng bào, hiểu phong tục, tập quán và tâm tư của người dân.

Ông không áp đặt mà kiên trì giải thích, thuyết phục, vận động để bà con tự hiểu, tự nguyện thay đổi.

Chính cách làm gần dân, sát dân ấy đã giúp ông tạo được sự đồng thuận trong cộng đồng.

Sau này, ông được tín nhiệm đảm nhiệm cương vị Bí thư Huyện ủy Nguyên Bình, tiếp tục cùng tập thể lãnh đạo huyện phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống nhân dân.

Trong suốt quá trình công tác, ông được tặng Huân chương Kháng chiến hạng Nhất, Huân chương Lao động hạng Ba, là Chiến sĩ thi đua toàn quốc năm 1966 và được tặng Huy hiệu Bác Hồ.

Ngày 02/10/1985, Bàn Thượng Đức vinh dự được Nhà nước tuyên dương Anh hùng Lao động xã hội chủ nghĩa.