Anh hùng Lao động: Giáo sư, Bác sĩ Tôn Thất Tùng

Giáo sư, Viện sĩ, bác sĩ Tôn Thất Tùng (1912 – 1982) là một trong những nhà khoa học và thầy thuốc xuất sắc nhất của nền y học Việt Nam. Ông sinh ngày 10 tháng 5 năm 1912 tại Thanh Hóa trong một gia đình thuộc dòng dõi hoàng tộc triều Nguyễn và lớn lên tại Huế. Tuy xuất thân trong gia đình quan lại, ông không lựa chọn con đường làm quan mà quyết tâm theo học ngành y với mong muốn chữa bệnh, cứu người và cống hiến cho đất nước.

Năm 1931, ông ra Hà Nội học tại Trường Bưởi (nay là Trường THPT Chu Văn An), sau đó thi đỗ vào Trường Đại học Y Dược Đông Dương. Trong quá trình học tập, Tôn Thất Tùng nổi tiếng là người thông minh, ham nghiên cứu và có ý chí vượt khó. Ông đặc biệt quan tâm đến lĩnh vực giải phẫu gan – một chuyên ngành còn rất mới mẻ lúc bấy giờ. Để phục vụ nghiên cứu, ông đã dành nhiều năm liên tục phẫu tích hàng trăm lá gan người nhằm tìm hiểu cấu trúc mạch máu trong gan.

Năm 1939, ông bảo vệ thành công luận án nghiên cứu về giải phẫu gan, mở ra những hướng đi mới trong lĩnh vực ngoại khoa. Từ những nghiên cứu đó, ông đã sáng tạo ra phương pháp phẫu thuật gan nổi tiếng mang tên “Phương pháp Tôn Thất Tùng” hay còn gọi là “cắt gan khô”. Phương pháp này giúp giảm đáng kể lượng máu mất trong phẫu thuật và rút ngắn thời gian mổ xuống chỉ còn vài phút, tạo nên bước đột phá lớn trong y học thế giới. Sau này, kỹ thuật này được nhiều quốc gia áp dụng và đưa tên tuổi ông trở thành niềm tự hào của y học Việt Nam.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Giáo sư Tôn Thất Tùng tích cực tham gia các hoạt động cách mạng và xây dựng nền y tế nước nhà. Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, ông cùng nhiều giáo sư nổi tiếng khác tổ chức đào tạo bác sĩ tại chiến khu, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ y tế cho cách mạng. Ông cũng từng đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng trong ngành y tế và giáo dục y khoa Việt Nam.

Sau hòa bình lập lại, ông giữ chức Giám đốc Bệnh viện Việt Đức và Chủ nhiệm Bộ môn Ngoại của Trường Đại học Y Hà Nội. Không chỉ là một bác sĩ tài năng, ông còn là người thầy mẫu mực, đào tạo nhiều thế hệ bác sĩ và phẫu thuật viên nổi tiếng của Việt Nam. Học trò của ông luôn kính trọng bởi sự nghiêm khắc, tận tâm và tinh thần làm việc khoa học. Ông để lại hơn 120 công trình nghiên cứu có giá trị trong lĩnh vực y học.

Những năm cuối đời, Giáo sư Tôn Thất Tùng còn dành nhiều tâm huyết nghiên cứu hậu quả của chất độc da cam đối với sức khỏe con người Việt Nam. Ông đã lên tiếng trước cộng đồng khoa học quốc tế về những tác hại nghiêm trọng của chất độc hóa học trong chiến tranh. Những nghiên cứu của ông góp phần nâng cao nhận thức của thế giới về thảm họa này.

Giáo sư Tôn Thất Tùng qua đời ngày 7 tháng 5 năm 1982 tại Hà Nội, hưởng thọ 70 tuổi. Suốt cuộc đời mình, ông luôn sống giản dị, tận tụy với người bệnh và hết lòng vì sự nghiệp khoa học. Ông được Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý và được nhân dân kính trọng như một biểu tượng của trí tuệ, y đức và lòng yêu nước.

Ngày nay, tên tuổi Giáo sư Tôn Thất Tùng được đặt cho nhiều trường học, bệnh viện và tuyến đường trên cả nước. Ông mãi mãi là tấm gương sáng về tinh thần học tập, lao động khoa học và cống hiến cho nhân dân, góp phần làm rạng danh nền y học Việt Nam trên trường quốc tế.