Giữa những năm tháng đất nước còn chìm trong khói lửa chiến tranh và sự thiếu thốn bủa vây, hình ảnh một vị giáo sư đáng kính, chân đi đất, quần xắn cao, miệt mài lội bùn trên những cánh đồng thí nghiệm đã trở thành một biểu tượng bất diệt. Đó chính là Lương Định Của, người con ưu tú của vùng đất Sóc Trăng, nhà nông học lỗi lạc đã dùng tri thức uyên bác của mình để viết nên những "bản tình ca" trên bông lúa, mang lại no ấm cho hàng triệu đồng bào. Cuộc đời ông là minh chứng hùng hồn cho tinh thần yêu nước nồng nàn, khi ông sẵn sàng từ bỏ cuộc sống vinh hoa, phú quý tại Nhật Bản – nơi ông đã đạt đến đỉnh cao học thuật với tấm bằng Tiến sĩ nông học xuất sắc – để trở về phụng sự Tổ quốc theo tiếng gọi của lòng tự tôn dân tộc.
Nếu như Trần Đại Nghĩa là "ông vua vũ khí" trên chiến trường thì Lương Định Của chính là "người lính" kiên cường trên mặt trận sản xuất lương thực. Ông trở về miền Bắc vào năm 1954, thời điểm mà nền nông nghiệp nước nhà còn vô cùng lạc hậu, năng suất thấp và thường xuyên chịu cảnh mất mùa do thiên tai, dịch bệnh. Bằng nhãn quan của một nhà khoa học di truyền hàng đầu, ông hiểu rằng muốn cứu đói cho dân, trước hết phải thay đổi "máu" cho cây lúa. Với phương châm khoa học phải bắt đầu từ những điều nhỏ nhất của người nông dân, ông đã thực hiện hàng nghìn cuộc lai tạo đầy công phu. Những giống lúa mang tên Nông nghiệp 1, Lúa chiêm 314 hay Lúa xuân số 2 ra đời không chỉ là kết quả của những con số tính toán khô khan, mà là kết tinh từ mồ hôi và tâm huyết của một người thầy luôn đau đáu với vận mệnh dân tộc. Nhờ có những giống lúa năng suất cao này, những cánh đồng "năm tấn" đã xuất hiện, góp phần quan trọng vào việc đảm bảo hậu cần cho tiền tuyến lớn miền Nam.Sự vĩ đại của Lương Định Của không chỉ nằm ở những giống cây trồng mới, mà còn ở tư duy cách tân về kỹ thuật canh tác. Ông là người tiên phong cổ vũ cho phương pháp cấy ngửa tay, cấy chăng dây thẳng hàng, làm mạ xuân có bùn và phủ nilon chống rét – những kỹ thuật vốn còn xa lạ với người nông dân thời bấy giờ nhưng lại mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội. Ông không chọn ngồi trong phòng thí nghiệm máy lạnh hay đứng trên bục giảng xa rời thực tế; ông chọn đứng giữa bùn lầy, trực tiếp cầm tay chỉ việc cho bà con nông dân. Hình ảnh một trí thức lớn hòa mình cùng giai cấp lao động, chia sẻ từng hạt giống, từng kinh nghiệm canh tác đã tạo nên một sức mạnh gắn kết vô hình, biến khoa học trở thành vũ khí sắc bén để chiến đấu với cái đói và cái nghèo.Năm 1967, ông vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động, một sự ghi nhận cao quý cho những cống hiến thầm lặng nhưng vĩ đại. Dù ông đã đi xa, nhưng di sản mà ông để lại vẫn còn sống mãi trong từng hạt gạo trắng trong, trong giải thưởng mang tên ông dành cho những thanh niên nông thôn ưu tú và trong trái tim của hàng triệu người dân Việt Nam. Lương Định Của đã dạy chúng ta rằng: đỉnh cao của khoa học không nằm ở những lý thuyết viển vông, mà nằm ở khả năng làm thay đổi cuộc sống của những người lao động bình thường nhất. Ông mãi là tấm gương sáng ngời về đức tính giản dị, sự tận hiến và khát vọng đưa nền nông nghiệp Việt Nam vươn tầm thế giới.
