ANH HÙNG LAO ĐỘNG NGÔ GIA KHẢM

Đảng bảo tôi phải vì quyền lợi của giai cấp, của dân tộc mà đ.ánh g.iặc. Tôi đã hăng hái đấu tranh và dù có bị t.ù đầy, t.ra t.ấn tôi cũng giữ vững tinh thần. Đảng bảo tôi phải vì cách mạng, vì kháng chiến mà sản xuất. Tôi đã nghe theo lời của Đảng, mặc dầu khó khăn, nguy hiểm đến đâu tôi cũng phải làm!"

​Đó là những lời tự thuật rút ra từ tận đáy lòng của Anh hùng Lao động Ngô Gia Khảm (1912 – 1990) tại Đại hội Thi đua toàn quốc năm 1952 – người đã dành trọn cuộc đời cho dòng máu hỏa lực của Quân đội nhân dân Việt Nam.

​Từng chịu cảnh mồ côi cha từ khi mới 18 tháng tuổi, ông xin vào làm thợ nguội tại Nhà máy Gia Lâm từ năm 16 tuổi. Sớm giác ngộ lý tưởng, ông được kết nạp Đảng vào năm 1938. Năm 1941, sau phong trào đấu tranh tại nhà máy Gia Lâm, ông bị thực dân Pháp b.ắt g.iảm và đ.ày đi nhà tù Sơn La. Tại đây, ông kiên trung t.uyệt t.hực suốt 11 ngày đêm liên tục, buộc kẻ thù phải trả tự do.

​Được giao nhiệm vụ chế tạo v.ũ k.hí cho Giải phóng quân năm 1944, trong cảnh thiếu thốn trăm bề, ông cùng đồng đội dùng thùng dầu làm lò đúc, giã t.huốc n.ổ như giã cua. Mày mò tháo gỡ từng quả l.ựu đ.ạn Nhật, ông đã chế tạo ra những quả l.ựu đ.ạn vỏ gang hình quả tim mang dòng chữ "VM" (Việt Minh).

​Quả l.ựu đ.ạn đầu tiên do ông đúc ra được dùng trong trận phục kích tại chiến khu Hoàng Hoa Thám đã t.iêu d.iệt gọn 11 tên phát xít Nhật – chiến công khiến cả xưởng ôm nhau khóc vì vui sướng. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng ngợi khen: "Viên l.ựu đ.ạn đầu tiên của bộ đội ta do Ngô Gia Khảm đúc. Có thể nói Ngô Gia Khảm đã xây dựng cái binh công xưởng đầu tiên của quân đội quốc gia Việt Nam."

​Cảm phục trước chiến công huyền thoại ấy, các đại biểu và chiến sĩ thi đua tại Đại hội năm 1952 đã cùng hò reo câu thơ ca ngợi ông:

​"Nhớ quả l.ựu đ.ạn đầu tiên

Mười một tên Nhật ch.ết liền vì đâu

Anh Ngô Gia Khảm dẫn đầu

Cái công binh xưởng đầu tầu của nước Việt Nam..."

​Khi thành lập xưởng Hóa chất đầu tiên tại Việt Bắc, ông tự mày mò như một "ông lang", pha chế thành công hạt nổ đầu tiên và chế ra máy dập mồi nổ b.om đ.ạn "DM", giúp nâng năng suất từ 600 cái lên đến 14.000 cái mỗi ngày để chi viện đ.ạn d.ược cho mặt trận Nam Bộ và Hải Phòng.

​Quá trình làm việc nguy hiểm đã khiến ông 3 lần bị t.hương và b.ỏng nặng. Lần nặng nhất vào năm 1947, khi lao vào dập tàn lửa ở lò sấy t.huốc n.ổ, thùng t.huốc bùng cháy khiến toàn bộ mặt mũi, chân tay ông bị t.hiêu b.ỏng, bàn tay co quắp. Dù đồng đội khuyên ở lại hậu phương nghỉ ngơi, ông vẫn kiên quyết đề nghị ra chiến trường tiếp tục làm việc vì "chỉ sợ tàn tật không làm được gì để phục vụ Đảng, phục vụ Nhân dân".

​Với những cống hiến vĩ đại ấy, ông được vinh danh là Chiến sĩ thi đua số 1 ngành công nghiệp. Đến ngày 10/8/1952, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh 108/SL chính thức phong tặng ông danh hiệu Anh hùng Lao động.

​Tròn 74 năm nhìn lại cột mốc lịch sử ấy (10/08/1952 – 10/08/2026), thế hệ hôm nay vẫn vẹn nguyên niềm tự hào và nhận về những bài học vô giá: Đó là tinh thần "tự lực cánh sinh", không gục ngã trước hoàn cảnh thiếu thốn; là tư duy sáng tạo không ngừng để nâng cao hiệu suất; và trên hết là lòng tận tụy, tinh thần trách nhiệm vượt lên mọi thương đau vì lý tưởng chung của đất nước. Một cuộc đời trọn vẹn hy sinh, biến ý chí cách mạng thành vinh quang bất tử cho ngành quân giới Việt Nam!