Anh hùng Lao động Ngô Gia Khảm
Anh hùng Lao động Ngô Gia Khảm sinh ngày 05 tháng 6 năm 1912 tại xã Tam Sơn, huyện Từ Sơn (nay là phường Tam Sơn, thành phố Từ Sơn), tỉnh Bắc Ninh trong một gia đình nông dân nghèo nhưng giàu truyền thống yêu nước. Từ nhỏ, ông đã sớm chứng kiến cuộc sống cơ cực của người lao động dưới ách thống trị của thực dân Pháp, từ đó hình thành tinh thần yêu nước và ý chí đấu tranh giải phóng dân tộc.
Năm 16 tuổi, ông vào làm công nhân học việc tại Nhà máy Cơ khí Xe lửa Gia Lâm, sau trở thành thợ nguội lành nghề. Trong quá trình lao động, ông tận mắt chứng kiến cảnh công nhân bị áp bức, bóc lột nên tích cực tham gia phong trào công nhân và được giác ngộ cách mạng. Với lòng yêu nước và tinh thần đấu tranh mạnh mẽ, năm 1938, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.
Năm 1941, thực dân Pháp bắt giam và đày ông lên Nhà tù Sơn La. Dù bị tra tấn, tù đày khắc nghiệt, ông vẫn giữ vững khí tiết của người chiến sĩ cách mạng. Sau khi được trả tự do vào năm 1944, ông lập tức trở lại hoạt động cách mạng, tham gia chế tạo vũ khí cho lực lượng Việt Minh chuẩn bị Tổng khởi nghĩa.
Trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Ngô Gia Khảm là một trong những người đặt nền móng cho ngành quân giới Việt Nam. Ông trực tiếp nghiên cứu, thử nghiệm và chế tạo thành công nhiều loại vũ khí như lựu đạn, mìn, thuốc nổ và các trang bị quân sự phục vụ chiến đấu. Với điều kiện vô cùng thiếu thốn, ông cùng đồng đội tận dụng mọi vật liệu sẵn có, không quản hiểm nguy, nhiều lần bị bỏng và thương tích trong quá trình nghiên cứu nhưng vẫn kiên trì lao động sáng tạo. Chính nhờ những đóng góp ấy, quân đội ta từng bước chủ động được nguồn vũ khí phục vụ kháng chiến.
Nhờ những cống hiến đặc biệt xuất sắc trong lao động sáng tạo và xây dựng nền công nghiệp quốc phòng non trẻ của đất nước, năm 1952, Ngô Gia Khảm được Chủ tịch Hồ Chí Minh phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động, trở thành một trong ba Anh hùng Lao động đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, cùng với Trần Đại Nghĩa và Hoàng Hanh. Đây là sự ghi nhận cao quý đối với những đóng góp to lớn của ông cho sự nghiệp kháng chiến và kiến quốc.
Sau khi hòa bình lập lại, Ngô Gia Khảm tiếp tục cống hiến cho ngành cơ khí và công nghiệp quốc phòng, truyền đạt kinh nghiệm cho các thế hệ cán bộ, công nhân kỹ thuật trẻ, góp phần xây dựng nền công nghiệp quốc phòng ngày càng phát triển. Ông luôn được đồng nghiệp kính trọng bởi tác phong làm việc tận tụy, giản dị, sáng tạo và hết lòng vì đất nước.
Anh hùng Lao động Ngô Gia Khảm qua đời năm 1990, để lại tấm gương sáng về lòng yêu nước, tinh thần vượt khó, sự sáng tạo và cống hiến không ngừng nghỉ cho độc lập dân tộc. Cuộc đời của ông là biểu tượng tiêu biểu của người công nhân cách mạng Việt Nam, góp phần quan trọng xây dựng nền công nghiệp quốc phòng và bảo vệ Tổ quốc. Tên tuổi của ông hiện được đặt cho nhiều tuyến đường và được ghi nhớ như một trong những người đặt nền móng cho ngành quân giới Việt Nam.
