Anh hùng Lao động Nguyễn Thị Ráo (Ba Thi): "Bà tiên" gạo của người dân Thành phố Hồ Chí Minh
Bà Nguyễn Thị Ráo (1917 – 2004), thường được gọi với tên thân mật là Bà Ba Thi, là một trong những nữ anh hùng, nữ lãnh đạo xuất sắc của cách mạng Việt Nam. Không chỉ là một chiến sĩ kiên trung trong thời kỳ kháng chiến, bà còn là người phụ nữ đi đầu, dám nghĩ dám làm, góp công lớn giải cứu nguy cơ thiếu lương thực gay gắt cho TP. Hồ Chí Minh trong những năm đầu sau ngày thống nhất.
1. Từ người nữ chiến sĩ cách mạng kiên trung
Sinh ra tại tỉnh Bến Tre trong một gia đình nghèo giàu truyền thống yêu nước, bà Ba Thi sớm giác ngộ và tham gia cách mạng từ khi còn rất trẻ.
Trong suốt hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, bà đảm nhiệm nhiều trọng trách quan trọng tại khu vực Nam Bộ như: Ủy viên Ban Chấp hành Phụ nữ Cứu quốc Nam Bộ, Trưởng ban Phụ vận Sài Gòn - Gia Định... Dù trong chốn tù ngục của kẻ thù hay giữa vùng căn cứ gian khổ, bà luôn giữ vững khí tiết, tận tụy chăm lo cho phong trào phụ nữ và phong trào cách mạng đô thị.
2. Kỳ tích "xé rào" cứu đói cho hàng triệu dân TP. Hồ Chí Minh
Sau ngày giải phóng năm 1975, TP. Hồ Chí Minh đứng trước khủng hoảng lương thực nghiêm trọng. Cơ chế tập trung bao cấp thời bấy giờ khiến việc thu mua và cung ứng gạo gặp vô vàn tắc nghẽn, người dân thành phố rơi vào cảnh thiếu ăn gay gắt.
Trên cương vị Phó Giám đốc Sở Lương thực TP. Hồ Chí Minh (sau này là Giám đốc Công ty Lương thực Thành phố - Cty Lương thực TP.HCM/Fimexco), bà Ba Thi đã có quyết định lịch sử:
Chủ động xuống miền Tây thu mua gạo: Được sự ủng hộ thầm lặng của Bí thư Thành ủy thời bấy giờ là đồng chí Nguyễn Văn Linh, bà trực tiếp mang tiền mặt xuống các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) thu mua lúa gạo cho bà con nông dân theo giá thị trường — cao hơn nhiều so với giá nghĩa vụ của Nhà nước.
Đá văng rào cản ngăn sông cấm chợ: Việc mua bán vượt cấp này thời bấy giờ bị xem là "vi phạm nguyên tắc" và "chuyển hướng kinh doanh trái phép". Nhưng với tâm nguyện "Thà chịu kỷ luật chứ không để dân đối", bà bất chấp rủi ro cá nhân để chở hàng ngàn tấn gạo về giải cứu cơn khát lương thực cho TP. Hồ Chí Minh.
Chính từ mô hình thực tiễn vượt rào đầy bản lĩnh của bà Ba Thi và tập thể Lương thực Thành phố, Đảng và Nhà nước đã có thêm cơ sở thực tiễn quan trọng để từng bước xóa bỏ cơ chế tập trung bao cấp, mở đường cho chính sách Đổi mới kinh tế năm 1986.
3. Sự tôn vinh dành cho một tấm lòng vì dân
Bằng tư duy đổi mới, sự linh hoạt và tấm lòng trăn trở vì đời sống nhân dân, bà Ba Thi đã biến Công ty Lương thực TP.HCM thành một đơn vị kinh doanh hiệu quả, vừa lo đủ ăn cho dân, vừa hỗ trợ xuất khẩu gạo, đặt nền móng cho ngành kinh doanh xuất khẩu lương thực Việt Nam sau này.
Vì những đóng góp đặc biệt xuất sắc cho sự nghiệp kiến thiết đất nước, bà đã được Đảng và Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý:
Danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới (1985).
Huân chương Độc lập hạng Nhất.
Huân chương Kháng chiến hạng Nhất cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.
Bà Ba Thi qua đời năm 2004, nhưng hình ảnh một nữ anh hùng đậm chất Nam Bộ — bộc bạch, gan góc, quyết đoán và tràn đầy tình yêu thương con người — vẫn luôn sống mãi trong lòng người dân TP. Hồ Chí Minh và lịch sử đổi mới của nền kinh tế Việt Nam.
