Anh hùng Lao động Nguyễn Văn Bôn – Người gieo chữ giữa núi rừng Mù Cả
Trong những năm đầu xây dựng miền Bắc, đưa ánh sáng văn hóa đến với đồng bào các dân tộc ở vùng cao là một nhiệm vụ vô cùng khó khăn. Đường sá cách trở, đời sống nhân dân còn thiếu thốn, nhiều nơi người dân chưa có điều kiện đến trường. Trong hoàn cảnh ấy, thầy giáo trẻ Nguyễn Văn Bôn đã tình nguyện lên vùng biên giới xa xôi để gieo chữ.
Đầu năm 1959, hưởng ứng lời kêu gọi của Đảng, Nguyễn Văn Bôn tình nguyện đến xã Mù Cả, huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu. Khi ấy, Mù Cả là một địa bàn vùng cao hẻo lánh, đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn, trẻ em trong độ tuổi đi học chưa được đến lớp đầy đủ.
Trước thực tế đó, Nguyễn Văn Bôn không chỉ đứng trên bục giảng mà còn trực tiếp đến từng bản, từng gia đình vận động bà con đưa con em đến trường. Để giúp học sinh có điều kiện học tập ổn định, ông cùng cán bộ địa phương vận động người dân góp công, góp sức xây dựng nơi ăn ở tập trung cho học sinh.
Một trong những khó khăn lớn nhất đối với người thầy trẻ là bất đồng ngôn ngữ. Không nản lòng, Nguyễn Văn Bôn tự xây dựng kế hoạch học tiếng địa phương để có thể giao tiếp, gần gũi và hiểu đồng bào hơn. Nhờ đó, việc vận động người dân tham gia học chữ ngày càng hiệu quả.
Không chỉ dạy trẻ em, ông còn tổ chức các lớp bình dân học vụ cho người lớn. Một ngày làm việc của ông được sắp xếp gần như kín thời gian: sáng sớm dạy lớp dành cho những người đi làm nương, đến lớp học sinh, buổi chiều đào tạo giáo viên bình dân học vụ ở các bản và buổi tối dạy phụ nữ sau khi trở về từ nương rẫy.
Điều đặc biệt là Nguyễn Văn Bôn không chỉ dạy chữ mà còn dạy cách sống, tuyên truyền chủ trương, chính sách và vận động bà con từng bước xóa bỏ những tập tục lạc hậu. Ông kiên trì gần dân, hiểu dân và lấy sự tiến bộ của đồng bào làm niềm vui trong công việc.
Những nỗ lực ấy đã đem lại kết quả đáng tự hào. Từ một địa bàn còn yếu về giáo dục, Mù Cả từng bước thanh toán nạn mù chữ và trở thành xã tiên tiến của châu Mường Tè.
Trong 5 năm liên tục, Nguyễn Văn Bôn được bầu là Chiến sĩ thi đua toàn quốc của Khu tự trị Thái – Mèo, tỉnh Lai Châu và được tặng Huân chương Lao động hạng Ba. Ngày 03/6/1962, ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động.
