Anh hùng Lao động, Nữ Cựu Thanh niên Xung phong Hoàng Thị Kim Vinh
Năm 1965, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt, người mẹ trẻ Hoàng Thị Kim Vinh ở phố Hàng Chiếu (nay thuộc phường Đồng Xuân, Hoàn Kiếm, Hà Nội) đã đưa ra một quyết định can đảm: gửi lại đứa con trai mới 2 tuổi cho ông bà ngoại chăm sóc để khoác lên mình màu áo Thanh niên xung phong. Thời điểm ấy, chồng bà cũng đang trực tiếp chiến đấu ở chiến trường miền Nam.
Nhiều người xung quanh nghi ngại, cho rằng một người mẹ đang nuôi con nhỏ thì làm sao đi nổi, nộp đơn có khi chỉ là hình thức. Nhưng trong cuốn nhật ký gửi lại cho con, bà đã trải lòng những lời tâm huyết: “Con ạ! Lúc nộp đơn, mẹ suy nghĩ rất nhiều... Mẹ muốn được cống hiến khi mẹ còn trẻ...”. Sự quyết tâm ấy đã đưa bà gia nhập Đại đội 812 (Đội TNXP Thủ đô N43), dấn thân vào những "tuyến đường lửa" ở Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình.
Kỷ niệm ngắn ngủi và tấm ảnh chụp ké
Nơi chiến trường thiếu thốn và nguy hiểm, những đêm mất ngủ vì thương nhớ con, bà biến nỗi niềm riêng thành động lực để lăn xả san lấp hố bom, mở đường cho xe qua. Đầu năm 1967, bà được về phép thăm nhà ngắn ngày. Hai mẹ con dắt nhau ra hiệu ảnh Quốc tế ở số 11 Hàng Khay để chụp làm kỷ niệm. Ngày đó Hà Nội chỉ có một hiệu ảnh lớn, người dân phải xếp hàng lấy số và mỗi số chỉ được chụp tối đa 3 kiểu.
Đến lượt hai mẹ con thì không may hết số. Đang ngậm ngùi định quay về thì một anh bộ đội xếp hàng phía trên tiến lại gần, ngỏ ý nhường lại 2 kiểu ảnh cho hai mẹ con vì anh chỉ cần chụp một kiểu. Nhờ sự sẻ chia tình nghĩa ấy, khoảnh khắc hai mẹ con bên nhau mới được ghi lại trọn vẹn.
Ký ức gửi lại mai sau
Sau vài ngày ngắn ngủi bên con, bà Kim Vinh lại tiếp tục trở lại đơn vị. Đến đầu năm 1968, bà được cử ra Bắc học tập, thi đỗ trung cấp giao thông và sau này về công tác tại Thành đoàn Hà Nội.
Năm 2007, bức ảnh chụp cùng con trai năm 1967 và cuốn nhật ký thời chiến đã được bà trao tặng cho Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam. Những kỷ vật đong đầy tình mẫu tử và lòng yêu nước ấy đã trở thành minh chứng sống động cho tinh thần "xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước", thường xuyên xuất hiện trong các triển lãm chuyên đề lớn như “Kiêu hãnh Trường Sơn” (2019) và được trân trọng bảo quản đến ngày nay.
