ANH HÙNG LAO ĐỘNG, THẦY THUỐC NHÂN DÂN, GIÁO SƯ BÁC SĨ NGUYỄN THIỆN THÀNH.

Giáo sư Nguyễn Thiện Thành (bí danh Nguyễn Minh Nhân, Nguyễn Trà Vinh) sinh ngày 30 tháng 9 năm 1919 tại làng Phương Trà, tổng Bình Hóa, Châu Thành, Trà Vinh nay thuộc xã Phương Thạnh (có nơi ghi xã An Trường), huyện Càng Long, tỉnh Trà Vinh, trong một gia đình nhà giáo yêu nước. Cha ông là thầy giáo Nguyễn Văn Thọ, mẹ là bà Nguyễn Thị Thàng. Sinh ra trong môi trường giàu truyền thống hiếu học và nhân ái, ngay từ nhỏ, Nguyễn Thiện Thành đã sớm hình thành ý thức học tập nghiêm túc và tinh thần trách nhiệm với cộng đồng.

Sau khi học tiểu học tại Trà Vinh, ông tiếp tục theo học tại Collège de Mỹ Tho, rồi Trường Pétrus Ký (nay là Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, TP. Hồ Chí Minh). Tốt nghiệp tú tài hạng ưu, ông được cấp học bổng du học Pháp nhưng đã từ chối để ra Hà Nội học Trường Thuốc (nay là Đại học Y Hà Nội), thể hiện rõ chí hướng gắn bó với đất nước. Tốt nghiệp bác sĩ, ông công tác tại Bệnh viện Bạch Mai.

Khi Cách mạng Tháng Tám năm 1945 bùng nổ, bác sĩ Nguyễn Thiện Thành tích cực tham gia phong trào giành chính quyền, sau đó tình nguyện gia nhập quân đội, trở thành “bộ đội Cụ Hồ”, phụ trách quân y tại nhiều chiến trường ác liệt. Từ Quân y Khu V, mặt trận Thừa Thiên – Huế đến Khu IX Nam Bộ, ông vừa làm nhiệm vụ cứu chữa thương binh, vừa xây dựng lực lượng quân y trong điều kiện vô cùng thiếu thốn.

Năm 1950, trong một chuyến công tác về tỉnh Trà Vinh, ông bị địch bắt giam. Ngay trong nhà tù, với tinh thần tự học không ngừng, ông đã nghiên cứu sâu phương pháp Filatov, một phương pháp y học tiên tiến của Liên Xô và từng bước vận dụng vào thực tiễn điều trị. Sau khi được trả tự do, từ ngày 27/11/1951, phương pháp Filatov chính thức được áp dụng tại chiến trường miền Tây Nam Bộ, mang lại hiệu quả rõ rệt trong điều trị các ca suy kiệt, sốt rét kéo dài, góp phần cứu sống hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ.

Năm 1952, Nguyễn Thiện Thành được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Sau Hiệp định Giơnevơ 1954, ông tập kết ra Bắc và được Đảng, Nhà nước cử sang Liên Xô nghiên cứu sinh tại Viện Hoạt động Thần kinh cao cấp. Năm 1960, ông bảo vệ thành công luận án Phó Tiến sĩ Y khoa, tiếp tục nghiên cứu chuyên sâu về hoạt động thần kinh cao cấp, là một lĩnh vực còn rất mới mẻ đối với y học Việt Nam lúc bấy giờ.

Năm 1964, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ ở miền Nam diễn ra ác liệt, Phó Tiến sĩ Nguyễn Thiện Thành xung phong trở lại chiến trường B2, vượt biển bằng tàu không số theo tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển. Tại đây, ông giữ chức Phó Chủ nhiệm Quân y Miền kiêm Viện trưởng Quân y viện K71, trực tiếp chỉ đạo nghiên cứu và hoàn thiện phương pháp điều trị sốt rét ác tính thể đái ra huyết sắc tố, góp phần làm giảm đáng kể tỷ lệ tử vong so với trước. Những đóng góp khoa học ấy mang ý nghĩa sống còn đối với chiến trường miền Nam.

Sau ngày đất nước thống nhất, Giáo sư Nguyễn Thiện Thành được giao nhiều trọng trách quan trọng: Giám đốc đầu tiên của Bệnh viện Thống Nhất, Ủy viên Hội đồng Bảo vệ sức khỏe Trung ương, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Y tế Xã hội Quốc hội khóa VI, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Kỹ thuật Quốc hội khóa VII. Trên cương vị nào, ông cũng tận tâm chăm lo sức khỏe cho cán bộ, nhân dân, đồng thời xây dựng Bệnh viện Thống Nhất trở thành một trung tâm y khoa lớn ở phía Nam.

Đặc biệt, với tầm nhìn nhân văn và tư duy khoa học sâu sắc, Giáo sư Nguyễn Thiện Thành là người đặt nền móng cho ngành Lão khoa Việt Nam. Năm 1986, ông đề xuất và trực tiếp xây dựng Bộ môn Tích tuổi học (Lão khoa) tại Trường Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh, lần đầu tiên vấn đề chăm sóc sức khỏe người cao tuổi được giảng dạy chính thức ở bậc đại học. Ông cũng nghiên cứu thành công và đưa vào sản xuất hai dược phẩm Kaglutam và Spirulina, vừa hỗ trợ điều trị bệnh gan, vừa nâng cao sức khỏe cho người cao tuổi. Từ năm 1965 đến 1990, ông đã công bố 32 công trình khoa học, chủ yếu về lĩnh vực lão khoa.

Không chỉ là nhà khoa học lớn, Giáo sư Nguyễn Thiện Thành còn là người thầy mẫu mực, hết lòng vì sự nghiệp giáo dục. Ngay cả khi đã nghỉ hưu, tuổi cao, sức yếu, ông vẫn tiếp tục giảng dạy, viết sách, truyền lại kiến thức và y đức cho thế hệ sau. Những năm cuối đời, ông còn dùng tiền lương và vận động xã hội để xây trường, làm cầu, lập Quỹ học bổng ông bà Giáo sư Nguyễn Thiện Thành nhằm hỗ trợ học sinh nghèo hiếu học tại quê hương Trà Vinh.

Ngày 8 tháng 10 năm 2013, Giáo sư, Tiến sĩ, Đại tá, Anh hùng Lao động, Thầy thuốc Nhân dân Nguyễn Thiện Thành từ trần, hưởng thọ 95 tuổi. Cuộc đời và sự nghiệp của ông là biểu tượng cao đẹp của người trí thức cách mạng: lấy khoa học phụng sự Tổ quốc, lấy y đức chăm sóc con người, lấy cống hiến làm lẽ sống. Tên tuổi và những giá trị mà ông để lại sẽ mãi là niềm tự hào của ngành y tế Việt Nam và của quê hương Trà Vinh anh hùng.