Anh hùng Lao động Tôn Thất Tùng – "Bàn tay vàng y học Việt Nam" vươn tầm thế giới
ôn Thất Tùng sinh năm 1912 tại Thanh Hóa, quê gốc ở Huế, xuất thân từ gia đình dòng dõi hoàng tộc nhà Nguyễn. Trở thành bác sĩ nội trú tại Bệnh viện Phủ Doãn (Hà Nội) từ trước năm 1945, ông sớm bộc lộ tài năng phẫu thuật thiên bẩm. Khi Cách mạng Tháng Tám thành công và Cuộc kháng chiến chống Pháp bùng nổ, ông gác lại danh vọng cá nhân, theo Bác Hồ lên chiến khu Việt Bắc, trực tiếp cứu chữa cho hàng ngàn thương binh và đảm nhận chức vụ Thứ trưởng Bộ Y tế.
Năm 1960, Giáo sư Tôn Thất Tùng công bố phương pháp phẫu thuật gan mới – cho phép cắt gan chỉ trong vài phút thay vì nhiều giờ đồng hồ như kỹ thuật truyền thống của phương Tây. "Phương pháp Tôn Thất Tùng" (hay phương pháp khô) đã làm nức lòng giới y học thế giới, đưa tên tuổi của phẫu thuật Việt Nam lên đỉnh cao khoa học quốc tế. Hàng ngàn bệnh nhân mắc ung thư, tổn thương gan nghiêm trọng đã được cứu sống nhờ phát minh mang tính cách mạng này.
Không chỉ cống hiến trên bàn mổ, trong thập niên 1970 và những năm sau ngày đất nước thống nhất, Giáo sư Tôn Thất Tùng là nhà khoa học đầu tiên trên thế giới phát hiện và kiên cường đấu tranh làm rõ mối liên hệ giữa chất độc da cam/dioxin do Mỹ rải ở miền Nam với các biến đổi di truyền, ung thư và dị tật bẩm sinh. Ông bất chấp sức ép chính trị, kiên trì mang các công trình nghiên cứu thực chứng ra các hội thảo khoa học quốc tế, đòi lại công lý cho hàng triệu nạn nhân chất độc da cam Việt Nam.
Cả cuộc đời làm việc không ngừng nghỉ đến phút cuối cùng, Giáo sư Tôn Thất Tùng qua đời đột ngột vì một cơn đau tim vào năm 1982 tại Hà Nội. Cuộc đời ông là minh chứng rực rỡ cho sự kết hợp giữa tài năng kiệt xuất, tấm lòng y đức mênh mông và lòng yêu nước nồng nàn. Ông được Đảng và Nhà nước trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động (1962), Huân chương Hồ Chí Minh và Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I.
