Anh Hùng lao động Trần Đại Nghĩa

Thiếu tướng, Giáo sư, Viện sĩ, Anh hùng Lao động Trần Đại Nghĩa - người con ưu tú của quê hương Vĩnh Long, người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chính Minh vĩ đại- đã cống hiến trọn đời mình cho sự nghiệp cách mạng và nền khoa học nước nhà. Tâm nguyện suốt đời phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân Thiếu tướng, Giáo sư, Viện sĩ, Anh hùng Lao động Trần Đại Nghĩa (tên thật là Phạm Quang Lễ), sinh ngày 13-9-1913 trong một gia đình nhà giáo nghèo tại xã Chính Hiệp (nay là xã Hòa Hiệp, huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long). Năm 1933, ông đỗ đầu cả hai kỳ thi tú tài (tú tài Tây và bản xứ). Giáo sư Trần Đại Nghĩa cống hiến trọn đời cho sự nghiệp cách mạng và nền khoa học nước nhà Đoàn công tác Bộ Quốc phòng tham quan khu lưu niệm Giáo sư Trần Đại Nghĩa. Vì nhà nghèo, ông không thể ra Hà Nội học đại học và trở về làm giúp việc cho người Thư ký kế toán tòa sứ Mỹ Tho (trong thời gian này, ông tự học thêm về Luật). Đến tháng 9-1935, ông sang du học tại Pháp. Trong những năm tháng du học, mặc dù Chính phủ Pháp nghiêm cấm người dân thuộc địa học tại các trường dạy nghề vũ khí, hay vào làm ở các viện nghiên cứu, các nhà máy sản xuất vũ khí nhưng ông vẫn quyết tâm theo học, tốt nghiệp kỹ sư và làm việc tại các nhà máy điện khí, sản xuất máy bay, viện nghiên cứu vũ khí, kỹ thuật hàng không của Pháp, Đức; đồng thời là hội viên của Hội Việt Nam ái hữu tại Pháp. Trong suốt quá trình này, ông đã bí mật nghiên cứu, tích lũy kiến thức về chế tạo vũ khí để trở về phục vụ đất nước. Đến năm 1946, sau 11 năm học tập, nghiên cứu, ông đã sưu tầm, ghi chép được hơn 30.000 trang tài liệu về vũ khí. Tháng 9-1946, hưởng ứng lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ông đã từ bỏ cuộc sống sung túc, đầy đủ ở châu Âu, theo Bác Hồ trở về nước, sẵn sàng chấp nhận mọi vất vả, khó khăn, hy sinh, gian khổ để hòa mình vào cuộc kháng chiến của dân tộc, với tâm nguyện suốt đời phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân. Ngày 5-12-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trực tiếp giao nhiệm vụ cho Phạm Quang Lễ làm Cục trưởng Cục Quân giới và đặt tên mới cho ông là Trần Đại Nghĩa. Đặt nền móng phát triển khoa học và công nghệ quân sự

Theo nhiều tài liệu ghi chép, khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược nước ta lần thứ hai, để đối phó với kẻ thù có tiềm lực quân sự mạnh, ngoài huy động khối đại đoàn kết toàn dân tộc, việc nghiên cứu, chế tạo vũ khí đáp ứng yêu cầu thực tiễn cách mạng là nhiệm vụ đặc biệt cấp thiết. Với kiến thức tích lũy, ông đã trực tiếp nghiên cứu và chỉ đạo chế tạo súng, đạn Bazoka, súng không giật SKZ và bom bay (đạn bay). Giáo sư Trần Đại Nghĩa cống hiến trọn đời cho sự nghiệp cách mạng và nền khoa học nước nhà Các bạn trẻ tham quan, tìm hiểu tại khu lưu niệm Giáo sư Trần Đại Nghĩa. Trong thời điểm cực kỳ khó khăn, ác liệt của cuộc kháng chiến, việc nghiên cứu, chế tạo thành công vũ khí có ý nghĩa rất quan trọng. Điều đó được chứng minh khi ta ngăn chặn và bẻ gãy cuộc tiến công của Pháp tại Chương Mỹ, Quốc Oai (Hà Nội) vào sáng ngày 3-3-1947. Tại đây, súng Bazoka do ông chế tạo đã bắn cháy 2 xe tăng, khiến địch sửng sốt, hoảng hốt, vội vã rút về Hà Nội. Với loại vũ khí này, cuộc chiến đấu của quân và dân ta từng bước giành được thắng lợi quan trọng. Nổi bật là, Chiến dịch Việt Bắc Thu Đông năm 1947, ta đã bắn chìm tàu chiến Pháp trên sông Lô. Không chỉ tiêu diệt được xe tăng, xe thiết giáp, súng Bazoka còn tiêu diệt xe cơ giới, tàu chiến tuần tiễu trên sông, trận địa hỏa lực, lô cốt của địch và cả tốp bộ binh khi chúng tập trung đông. Với uy lực sát thương cao, súng Bazoka đã gây cho địch nhiều thiệt hại nặng nề trên khắp các chiến trường, nhanh chóng xoay chuyển tình thế, góp phần làm phá sản chiến lược đánh nhanh, thắng nhanh của thực dân Pháp. Đối với súng không giật SKZ, như súng SKZ60mm, nặng 35kg, tính luôn đạn, có khả năng xuyên bê tông dày 60cm, có trọng lượng nhẹ, tháo, lắp, vận chuyển mang vác dễ dàng, nhưng lại có sức công phá ngang với đại bác và bom bay, đáp ứng được cách đánh công đồn của bộ đội ta, hạn chế thương vong khi đánh địch cố thủ trong các lô cốt bê tông cốt thép như. Giáo sư Trần Đại Nghĩa cống hiến trọn đời cho sự nghiệp cách mạng và nền khoa học nước nhà Phòng trưng bày tại khu lưu niệm Giáo sư Trần Đại Nghĩa.

Trong Chiến dịch Lê Hồng Phong I (từ 7-2 đến 15-3-1950), Trung đoàn 102, Đại đoàn 308 đã sử dụng đánh phá chướng ngại vật kiên cố của địch, kịp thời yểm trợ cho bộ binh đột phá, xung phong giành thắng lợi tại các trận đánh Phố Lu và phố Ràng (Lào Cai)... Cùng với đó, súng SKZ được cải tiến đã phát huy tác dụng trong các trận chiến đấu công đồn như: Trận Chùa Dầu (Ninh Bình), Kông Plông (khu V)... gây cho địch những thiệt hại nặng nề. Sự xuất hiện của loại vũ khí này làm quân Pháp khiếp sợ, buộc phải xây dựng lại hệ thống công sự, đồn bót. Ngoài súng Bakoza và SKZ, Giáo sư Trần Đại Nghĩa còn nghiên cứu, chế tạo thành công bom bay có tầm bắn từ 3 đến 4km, thường dùng đánh địch co cụm. Bên cạnh đó, ông cùng với cán bộ trong Nha Kỹ thuật còn nghiên cứu cải tiến, chế tạo thành công nhiều loại súng cối; riêng cối 120mm

26 năm gắn bó với nghề mỏ, vượt qua nhiều khó khăn, thợ lò Nguyễn Trọng Thái, Tổ trưởng sản xuất Công trường kiến thiết cơ bản 1, Công ty CP Than Hà Lầm đã đóng góp nhiều sáng kiến, giúp đơn vị tiết kiệm được hàng tỷ đồng chi phí trong sản xuất. Đặc biệt, mới đây, anh vinh dự được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới. Thợ lò Nguyễn Trọng Thái. Thợ lò Nguyễn Trọng Thái. Sinh ra và lớn lên ở huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương, năm 18 tuổi, Nguyễn Trọng Thái quyết định rời quê đến vùng mỏ Quảng Ninh đội than thuê kiếm thu nhập trang trải cho cuộc sống. Công việc làm thuê không ổn định, anh Thái đăng ký tham gia học nghề tại Trường Công nhân mỏ Hữu Nghị Việt Xô từ năm 1992, đến năm 1994 thì anh về nhận công tác tại Công trường Kiến thiết cơ bản 1, Mỏ than Hà Lầm (nay là Công ty CP Than Hà Lầm) với tay nghề bậc 4/6. Anh Thái nhớ lại: "Tháng lương đầu tiên tôi nhận được là 40.000 đồng, cao gần gấp đôi so với đi đội than thuê, ngày đó có thể mua được 1 chỉ vàng. Thế nhưng cũng có những thời điểm khó khăn, sản xuất, tiêu thụ than bị đình trệ, công ty phải giãn việc, nhiều công nhân đã dứt áo ra đi tìm việc làm khác. bậc 5/6. Đến năm 1998, anh tham gia Hội thi thợ giỏi cấp Tổng Công ty và đạt danh hiệu "Thợ giỏi Tổng Công ty Than Việt Nam", được đặc cách nâng bậc 6/6. Năm 1999, được đồng nghiệp và công ty tín nhiệm, anh Thái trở thành Tổ trưởng Tổ đào lò mang chính tên anh của công trường kiến thiết cơ bản 1, có nhiệm vụ chuyên mở những đường lò cơ bản phục vụ các đơn vị khai thác than. Tại mỏ Than Hà Lầm thời điểm đó, ai làm tổ trưởng thì tổ mang tên người đó, như một cách khích lệ tinh thần làm việc và tăng trọng trách của người đứng đầu. Chỉ huy tổ thợ đào lò mang tên mình, Tổ trưởng Nguyễn Trọng Thái luôn duy trì vị trí đứng đầu, không chỉ ở Công ty CP Than Hà Lầm mà còn ở toàn ngành than, với kỷ lục năng suất cao nhất và ít sự cố nhất.

Liên tục 7 năm liền, từ 2001-2007, Tổ Nguyễn Trọng Thái dẫn đầu TKV về sản lượng đào lò, với mức bình quân từ 2,1 - 2,4m/ca trên tiết diện 8,5 - 12,5m2. Bình quân, mỗi năm tổ của anh đào được khoảng 3.000m đường lò. Tính riêng 3 năm (2015-2017), tổ anh Nguyễn Trọng Thái đã đào được hơn 17.700m lò xây dựng cơ bản (vượt 112-115% kế hoạch công ty giao). Trong 10 năm (2009 - 2018), tổ của anh đã thi công đào 10.000m lò trong lòng đất dưới độ sâu từ mức -50 đến -300 dưới mực nước biển, bảo đảm an toàn tại những dự án trọng điểm, khó khăn, mở ra nhiều điểm khai thác than áp dụng cơ giới hóa cho Công ty để đạt sản lượng trên 2 triệu tấn than/năm. Bên cạnh đó, tổ sản xuất của anh còn được Công ty giao nhiều công trình quan trọng như: Công trình nối thông lò từ giếng gió sang giếng phụ mức -300; khoanh vùng lò chợ cơ giới hóa dọc vỉa 7.3 mức -300 (chiều dài 4.000m); công trình boong ke rót than mức -270 đến -300... Những công trình này đều hoàn thành đúng hoặc sớm hơn tiến độ. Trên cương vị một tổ trưởng, thợ lò Nguyễn Trọng Thái luôn kèm cặp và giúp đỡ đồng nghiệp trong tổ nâng cao trình độ chuyên môn để có thể đáp ứng tốt công việc và xử lý các tình huống khó trong sản xuất, hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao. Anh đã bồi dưỡng 22 thợ lò trong tổ đạt danh hiệu Thợ giỏi cấp công ty, trong đó có 8 người đạt danh hiệu Thợ giỏi Xuất sắc cấp tập đoàn. Năm 2011, thợ lò Nguyễn Trọng Thái đã vinh dự được lãnh đạo Công ty CP Than Hà Lầm chọn là người đầu tiên đặt chân xuống độ sâu -300. Đó là thời điểm tạo bước ngoặt lớn cho TKV trong việc chinh phục độ sâu nhất trong khai thác của ngành Than vào thời điểm đó. Dấu chân của anh được đúc đồng và lưu giữ tại phòng truyền thống của TKV. Thợ lò Nguyễn Trọng Thái được nhần Bằng khen của Uỷ ban QLV Nhà nước tại doanh nghiệp vì đã có thành tích tiêu biểu xuất sắc trong phong trào thi đua yêu nước giai đoạn 2015-2020. Thợ lò Nguyễn Trọng Thái được nhận Bằng khen của Uỷ ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp vì đã có thành tích tiêu biểu xuất sắc trong phong trào thi đua yêu nước giai đoạn 2015-2020. Ảnh do Ban Truyền thông TKV cung cấp.

Không chỉ xung phong đảm nhận những công việc khó, anh Thái luôn tích cực tham gia công tác cứu hộ, xử lý các tình huống khó khăn giúp các đơn vị bạn như: Tham gia cứu hộ sự cố bục nước tại mỏ than Thành Công năm 2011. Đặc biệt, sự cố sập hầm thủy điện Đạ Dâng ở tỉnh Lâm Đồng năm 2014, anh Thái là kíp trưởng cùng các thành viên trong đoàn cứu hộ của TKV thực hiện đào 1 đường lò cứu hộ, không quản ngại khó khăn, nguy hiểm, tìm mọi phương án thần tốc cùng lực lượng công binh cứu 12 công nhân bị mắc kẹt đưa ra ngoài an toàn. Với thành tích này, anh Thái đã được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen