Anh hùng Lao động Trần Đại Nghĩa

Sinh tại làng Chánh Hiệp, tỉnh Vĩnh Long, Trần Đại Nghĩa du học ở Pháp từ thập niên 1930, tốt nghiệp kỹ sư tại Trường Bách khoa Paris và kỹ sư hàng không tại Sup’Aéro. Trong Thế chiến II, ông từng làm việc trong ngành hàng không Pháp, tích lũy kiến thức cơ khí – động lực học phục vụ nghiên cứu sau này. Sau Cách mạng Tháng Tám 1945, ông theo Chủ tịch Hồ Chí Minh về nước, lấy bí danh Trần Đại Nghĩa để hoạt động.

Từ 1946, ông được giao phụ trách công tác nghiên cứu chế tạo vũ khí cho kháng chiến chống Pháp. Dưới sự lãnh đạo của ông, nhiều loại súng, lựu đạn và đạn pháo nội địa đầu tiên ra đời, đặt nền móng cho công nghiệp quốc phòng Việt Nam. Ông trực tiếp chỉ đạo xây dựng các xưởng quân giới tại Việt Bắc, đồng thời đào tạo đội ngũ kỹ sư, thợ cơ khí quân đội. Sau hòa bình 1954, ông tiếp tục giữ vai trò trong các cơ quan khoa học – kỹ thuật trọng yếu của Nhà nước.

Trong thời kỳ sau chiến tranh, Trần Đại Nghĩa là người tiên phong phát triển khoa học kỹ thuật ứng dụng vào kinh tế dân sinh. Ông giữ chức Viện trưởng Viện Khoa học Việt Nam (tiền thân Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), tham gia hoạch định chính sách khoa học – công nghiệp. Ông còn chú trọng đào tạo kỹ sư, nhà nghiên cứu trẻ, nhấn mạnh kết hợp nghiên cứu với thực tiễn sản xuất.

Trần Đại Nghĩa được truy tặng nhiều huân chương cao quý; tên ông được đặt cho nhiều đường phố, trường học và giải thưởng khoa học kỹ thuật. Hình ảnh ông gắn liền với tinh thần tự lực, sáng tạo và cống hiến của giới trí thức Việt Nam trong thời kỳ kiến quốc.