Anh hùng Lao động Trần Đại Nghĩa – "Ông vua vũ khí" và ngọn đuốc tri thức phụng sự đất nước thời kỳ mở cửa

Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa (tên thật là Phạm Quang Lễ) sinh năm 1913 tại Vĩnh Long. Từ bỏ cuộc sống giàu sang và sự nghiệp danh giá tại Pháp, ông theo Bác Hồ về nước năm 1946 để tham gia kháng chiến, trực tiếp nghiên cứu và chế tạo các loại vũ khí huyền thoại như súng Bazooka, SKZ, đạn bay... góp phần quyết định vào thắng lợi của dân tộc.

Khi đất nước bước vào hòa bình và giai đoạn đầu Thời kỳ Đổi mới (những năm 1980 – 1990), Giáo sư Trần Đại Nghĩa được giao đảm nhiệm chức vụ Chủ tịch đầu tiên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA). Dù tuổi đã cao và sức khỏe giảm sút, ông vẫn đau đáu trăn trở về việc đưa nền khoa học - công nghệ Việt Nam thoát khỏi tình trạng tụt hậu để bắt kịp đà phát triển của thế giới.

Trong thập niên 1990, ông dành toàn bộ tâm huyết cho công tác hội tụ trí thức, khuyến khích thế hệ trẻ nghiên cứu sáng tạo và tư vấn chính sách cho Đảng, Nhà nước về chiến lược phát triển khoa học gắn liền với kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Ông là cầu nối trí tuệ quan trọng giúp tập hợp lực lượng tri thức trong và ngoài nước, xây dựng tinh thần tự lực tự cường gắn liền với hội nhập quốc tế.

Tấm gương lao động trí óc quên mình, tinh thần xả thân vì nước và nhân cách khiêm nhường của Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa đã truyền cảm hứng mạnh mẽ cho hàng triệu nhà khoa học trẻ. Ông trút hơi thở cuối cùng vào năm 1997 tại Thành phố Hồ Chí Minh, để lại một di sản tri thức đồ sộ và một tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước của trí thức Việt Nam trong kỷ nguyên mới.