Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo – Người dành cả cuộc đời gieo những mùa vàng cho quê hương

Có những con người đi qua cuộc đời bằng những công việc tưởng như rất đỗi bình dị, nhưng những gì họ để lại lại vượt xa phạm vi của một nghề nghiệp. Với Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo, đó là hành trình từ một người lính trở về sau chiến tranh, mang trên mình thương tật, đến một công nhân ngành giống cây trồng; từ những ngày vừa làm vừa học trong hoàn cảnh thiếu thốn đến người đứng đầu một doanh nghiệp khoa học – công nghệ nông nghiệp có tầm ảnh hưởng rộng khắp. Trên hành trình ấy, ông đã dành phần lớn cuộc đời cho một mục tiêu nhất quán: làm ra những giống cây trồng tốt hơn, giúp người nông dân có những mùa vụ hiệu quả hơn và góp phần đưa nông nghiệp Việt Nam tiến lên bằng tri thức, khoa học và sự đổi mới.

Câu chuyện của Trần Mạnh Báo bắt đầu từ một vùng quê ven biển của tỉnh Thái Bình, nơi những cánh đồng lúa trải dài và cuộc sống của người dân gắn chặt với đất đai. Sinh ra trong một gia đình thuần nông, từ nhỏ ông đã quen với ruộng đồng, với hạt thóc, với những mùa được mùa mất và những nỗi nhọc nhằn của người nông dân. Chính những năm tháng tuổi thơ ấy đã gieo vào ông tình cảm sâu sắc với nông nghiệp. Sau này, khi có nhiều cơ hội lựa chọn những con đường khác, ông vẫn luôn hướng về đồng ruộng và người nông dân.

Nhưng tuổi trẻ của Trần Mạnh Báo không diễn ra bình lặng bên những cánh đồng quê nhà. Năm 1968, khi đất nước đang trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, chàng thanh niên ấy tạm gác việc học để lên đường nhập ngũ. Ông trở thành người lính của Sư đoàn 320, chiến đấu tại chiến trường Quảng Trị, sau đó cùng đồng đội vượt Trường Sơn và tham gia chiến đấu tại Campuchia. Những năm tháng quân ngũ đã tôi luyện ở ông bản lĩnh, ý chí chịu đựng gian khổ và tinh thần trách nhiệm. Trở về quê hương sau chiến tranh với thương tật 2/4, ông không lựa chọn một cuộc sống an nhàn mà tiếp tục tìm kiếm một công việc để cống hiến.

Có lẽ chính những trải nghiệm trong chiến tranh đã tạo nên một Trần Mạnh Báo kiên cường của những năm sau này. Ông hiểu rằng mỗi người đều có thể đóng góp cho đất nước theo những cách khác nhau. Nếu trong chiến tranh, người lính cống hiến bằng lòng dũng cảm và sự hy sinh, thì trong thời bình, người lao động phải cống hiến bằng trí tuệ, sức lực và tinh thần sáng tạo.

Và ông đã chọn nông nghiệp.

Sau khi xuất ngũ, Trần Mạnh Báo bắt đầu công việc tại Trạm Truyền giống lợn Hưng Hà, rồi làm công việc phục vụ tại Công ty Giống cây trồng Thái Bình, tiền thân của ThaiBinh Seed sau này. Công việc ban đầu không hào nhoáng. Ông từng làm những công việc rất bình thường, nhưng trong lòng luôn có một mong muốn lớn hơn: phải học, phải hiểu nghề và phải tìm được cách làm sao để đóng góp nhiều hơn cho nông nghiệp quê hương.

Ban ngày làm việc, ban đêm học tập. Đó là một hành trình không dễ dàng đối với một người vừa mang thương tật sau chiến tranh, vừa phải tự lo cuộc sống. Nhưng ông kiên trì học hết cấp III rồi tiếp tục học đại học Nông nghiệp. Không dừng lại ở chuyên môn, ông còn tự học tin học, ngoại ngữ và không ngừng bổ sung kiến thức mới.

Chính quá trình học tập ấy đã tạo cho ông một lợi thế đặc biệt: ông không chỉ hiểu đồng ruộng bằng kinh nghiệm của người con nhà nông, mà còn tiếp cận nông nghiệp bằng kiến thức khoa học. Với Trần Mạnh Báo, đó là hai thứ không thể tách rời. Khoa học phải đi vào đồng ruộng, còn những vấn đề của đồng ruộng phải trở thành câu hỏi để khoa học tìm lời giải.

Bước ngoặt lớn trong sự nghiệp của ông xuất hiện vào năm 1987, khi ông được giao làm Trại phó Trại Giống lúa cấp I Đông Cơ, huyện Tiền Hải. Khi ấy, hoạt động sản xuất của trại chưa hiệu quả. Cơ chế quản lý cũ khiến người lao động chưa thực sự phát huy được năng lực. Trần Mạnh Báo bắt đầu suy nghĩ: nếu người lao động được trao quyền chủ động hơn và được gắn trách nhiệm với kết quả cuối cùng, liệu hiệu quả sản xuất có thay đổi không?

Từ những suy nghĩ ấy, ông xây dựng đề án “Khoán sản phẩm cuối cùng đến người lao động trong sản xuất nông nghiệp quốc doanh”. Ý tưởng khi đó khá mới mẻ và không phải ai cũng đồng tình. Có người lo rằng cách làm này sẽ phá vỡ những quy định quản lý hiện hành. Nhưng Trần Mạnh Báo tin rằng nếu không mạnh dạn thử nghiệm thì không thể biết một phương thức quản lý mới có thể tạo ra hiệu quả như thế nào.

Cuối cùng, đề án được cho phép thử nghiệm tại Trại Giống lúa Đông Cơ từ vụ xuân năm 1988, trước khi Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị về đổi mới quản lý kinh tế nông nghiệp được ban hành.

Đó là một quyết định có ý nghĩa đặc biệt.

Người lao động được giao quyền chủ động hơn đối với phần việc của mình và chịu trách nhiệm về kết quả cuối cùng. Cách làm ấy tạo ra một động lực mới. Sau một năm thử nghiệm, năng suất tăng khoảng 20%, trong khi đời sống người lao động được cải thiện đáng kể. Từ một thử nghiệm ở một trại giống, tư duy đổi mới ấy dần lan rộng.

Đối với Trần Mạnh Báo, đây không chỉ là một thành công về quản lý. Nó giúp ông nhận ra một nguyên lý mà sau này trở thành một phần quan trọng trong triết lý điều hành doanh nghiệp của ông: muốn phát triển, phải biết đặt con người vào vị trí trung tâm, phải tạo động lực để người lao động phát huy năng lực và phải gắn lợi ích của người lao động với hiệu quả chung.

Nhưng ông cũng sớm nhận ra rằng đổi mới quản lý mới chỉ là một phần của câu chuyện. Muốn thay đổi nền nông nghiệp, phải bắt đầu từ hạt giống.

Một cánh đồng có đất tốt, người nông dân chăm chỉ nhưng nếu giống cây trồng không phù hợp thì năng suất vẫn bị giới hạn. Ngược lại, một giống cây trồng tốt có thể giúp người nông dân khai thác tốt hơn tiềm năng của đất đai, thích ứng với điều kiện khí hậu và nâng cao giá trị sản xuất.

Từ nhận thức ấy, Trần Mạnh Báo bắt đầu dành nhiều tâm huyết hơn cho công tác nghiên cứu, chọn tạo giống cây trồng.

Đây là một con đường dài và đầy thử thách.

Một giống cây trồng mới không thể xuất hiện chỉ sau vài tháng. Có giống phải mất nhiều năm nghiên cứu, khảo nghiệm, chọn lọc và đánh giá. Có những giống cần một khoảng thời gian rất dài mới có thể hoàn thiện. Điều đó đòi hỏi sự kiên trì, nguồn lực và đặc biệt là một tầm nhìn dài hạn.

Nếu chỉ nhìn vào lợi ích trước mắt, ít doanh nghiệp muốn đầu tư cho một công việc mất nhiều năm mới có kết quả.

Nhưng Trần Mạnh Báo lại nghĩ khác.

Ông cho rằng doanh nghiệp giống cây trồng không thể chỉ mua bán giống có sẵn. Muốn có vị thế lâu dài, phải có năng lực nghiên cứu và tạo ra sản phẩm của chính mình. Doanh nghiệp phải trở thành nơi kết nối giữa khoa học và sản xuất, giữa nhà nghiên cứu và người nông dân.

Đó là lý do ThaiBinh Seed từng bước xây dựng năng lực nghiên cứu khoa học, đầu tư cho đội ngũ cán bộ kỹ thuật và hình thành Viện Nghiên cứu cây trồng. Theo thông tin của doanh nghiệp, đây là một trong những viện nghiên cứu đầu tiên được xây dựng trong một doanh nghiệp thuộc ngành giống cây trồng Việt Nam.

Trần Mạnh Báo hiểu rằng nếu muốn doanh nghiệp đi xa, ông không thể một mình làm tất cả. Ông cần một đội ngũ.

Vì vậy, cùng với đầu tư công nghệ, ông chú trọng đào tạo con người. Những kỹ sư, nhà nghiên cứu trẻ được tạo điều kiện học tập, nghiên cứu và tiếp cận các phương pháp mới. Doanh nghiệp từng bước hình thành đội ngũ khoa học – kỹ thuật có khả năng nghiên cứu, chọn tạo và sản xuất giống.

Những cánh đồng khảo nghiệm trở thành nơi những ý tưởng khoa học được kiểm chứng.

Những phòng nghiên cứu trở thành nơi các nhà khoa học tìm kiếm những đặc tính tốt hơn cho cây trồng.

Những cuộc hội thảo, hội nghị đầu bờ trở thành nơi nhà nghiên cứu gặp nông dân để nghe phản hồi từ thực tế.

Và Trần Mạnh Báo đứng ở giữa những mối liên kết ấy.

Ông luôn nhấn mạnh rằng giống tốt cuối cùng phải được chứng minh bằng hiệu quả trên đồng ruộng.

Bởi vậy, một trong những triết lý thường được nhắc đến khi nói về ông là: nông dân được mùa cũng là thành công của doanh nghiệp.

Câu nói ấy nghe giản dị nhưng phản ánh một cách nhìn rất sâu sắc.

Nếu doanh nghiệp bán được nhiều giống nhưng người nông dân sử dụng giống ấy mà không có hiệu quả, doanh nghiệp không thể xem đó là thành công lâu dài.

Ngược lại, khi người nông dân có một mùa vụ tốt, năng suất cao, sản phẩm bán được với giá hợp lý và đời sống được cải thiện, doanh nghiệp cũng đang thực hiện đúng sứ mệnh của mình.

Chính cách nhìn đó đã định hướng cho ThaiBinh Seed trong quá trình nghiên cứu và phát triển sản phẩm.

Dưới sự lãnh đạo của Trần Mạnh Báo, ThaiBinh Seed từng bước nghiên cứu, chọn tạo và đưa vào sản xuất nhiều giống cây trồng mới. Những giống như BC15, TBR-1, TBR45, TBR225, Đông A1, TBR279, TBR89, Nếp A Sào, Thái Xuyên 111 và nhiều giống khác đã góp phần tạo nên thương hiệu của doanh nghiệp. Theo các thông tin được công bố, đến năm 2025, ThaiBinh Seed đã có 28 giống cây trồng được công nhận ở cấp quốc gia.

Đặc biệt, đội ngũ nghiên cứu của doanh nghiệp đã đạt được những kết quả đáng chú ý trong việc phát triển giống có khả năng chống chịu bệnh. Việc chuyển gen kháng đạo ôn vào giống BC15 và chuyển gen kháng bạc lá vào TBR225 là những bước tiến có ý nghĩa đối với sản xuất lúa. Những nghiên cứu ấy hướng đến một mục tiêu rất thiết thực: giúp cây trồng khỏe hơn, giảm thiệt hại và nâng cao hiệu quả sản xuất cho người nông dân.

Nhưng nếu chỉ nói về những giống cây trồng mới thì vẫn chưa thể hiện hết đóng góp của Trần Mạnh Báo.

Điều đáng chú ý hơn là ông đã góp phần thay đổi cách một doanh nghiệp giống cây trồng nhìn nhận thị trường.

Từ một đơn vị hoạt động chủ yếu theo cơ chế kế hoạch, ThaiBinh Seed từng bước chuyển sang mô hình doanh nghiệp hiện đại. Quá trình cổ phần hóa hoàn tất năm 2004 mở ra một giai đoạn mới. Đây cũng là thời điểm doanh nghiệp phải đối diện với những thử thách lớn của cơ chế thị trường.

Một doanh nghiệp nhà nước có thể dựa vào kế hoạch được giao.

Nhưng một doanh nghiệp hoạt động trong thị trường cạnh tranh phải tự tìm khách hàng, tự nâng cao chất lượng sản phẩm và tự chịu trách nhiệm về hiệu quả.

Trần Mạnh Báo hiểu rằng đây là một cuộc thay đổi toàn diện.

Ông xác định ba nền tảng quan trọng cho quá trình phát triển: trí tuệ, công nghệ và quan hệ hợp tác.

Trí tuệ để tạo ra sản phẩm mới.

Công nghệ để biến những sản phẩm ấy thành hàng hóa có chất lượng ổn định.

Và hợp tác để đưa sản phẩm đến với nhiều vùng đất, nhiều người nông dân hơn.

Từ đó, ThaiBinh Seed từng bước mở rộng quy mô sản xuất, xây dựng hệ thống nhà máy chế biến giống, phát triển mạng lưới phân phối và mở rộng thị trường. Những giống lúa mang thương hiệu ThaiBinh Seed ngày càng xuất hiện ở nhiều tỉnh, thành trong cả nước. Theo doanh nghiệp, sản phẩm giống của ThaiBinh Seed hiện được sử dụng trên khoảng 20% diện tích sản xuất nông nghiệp của cả nước.

Đó là một sự thay đổi rất lớn nếu nhìn lại điểm xuất phát.

Từ một đơn vị giống cây trồng của địa phương, ThaiBinh Seed trở thành một doanh nghiệp có ảnh hưởng rộng trong ngành giống Việt Nam.

Nhưng Trần Mạnh Báo không dừng lại ở giống.

Ông muốn xây dựng một chuỗi giá trị nông nghiệp hoàn chỉnh hơn.

Bởi nếu chỉ sản xuất giống rồi bán cho nông dân, doanh nghiệp mới tham gia ở đầu chuỗi. Trong khi người nông dân còn phải đối mặt với nhiều vấn đề khác: sản xuất thế nào, bán sản phẩm ở đâu, giá trị gia tăng nằm ở đâu và làm thế nào để sản phẩm cuối cùng đến được người tiêu dùng với chất lượng tốt nhất.

Từ đó, ThaiBinh Seed bắt đầu mở rộng sang lĩnh vực sản xuất và chế biến gạo, xây dựng các thương hiệu gạo như Niêu Vàng, A Sào và phát triển các mô hình liên kết sản xuất với nông dân.

Đây là bước đi thể hiện rõ tư duy của Trần Mạnh Báo: không chỉ bán hạt giống, mà phải đồng hành cùng người nông dân từ hạt giống đến hạt gạo.

Mỗi mùa vụ vì thế không còn chỉ là câu chuyện của một doanh nghiệp.

Đó là câu chuyện của hàng nghìn hộ nông dân.

Là câu chuyện của các hợp tác xã.

Là câu chuyện của đội ngũ kỹ thuật.

Là câu chuyện của nhà máy chế biến.

Và cuối cùng là câu chuyện của người tiêu dùng.

Trong quá trình đó, mô hình liên kết giữa doanh nghiệp, nhà khoa học, nhà nông và các đối tác được thúc đẩy. ThaiBinh Seed trở thành một trong những doanh nghiệp sớm triển khai mô hình liên kết “4 nhà” trong sản xuất và tiêu thụ nông sản.

Những cánh đồng vì vậy trở thành nơi kết nối giữa khoa học và thị trường.

Nhà khoa học tạo ra giống.

Doanh nghiệp tổ chức sản xuất.

Nông dân trực tiếp canh tác.

Thị trường quyết định giá trị cuối cùng.

Nếu một mắt xích yếu, cả chuỗi đều gặp khó khăn.

Vì vậy, bài toán nông nghiệp không thể giải quyết bằng một cá nhân hay một doanh nghiệp đơn lẻ. Nó cần sự hợp tác lâu dài.

Đây cũng là tư duy mà Trần Mạnh Báo theo đuổi trong suốt nhiều năm.

Nhìn lại cuộc đời ông, có thể thấy những bước ngoặt quan trọng đều gắn với sự đổi mới.

Đổi mới trong quản lý sản xuất.

Đổi mới trong nghiên cứu giống.

Đổi mới trong tổ chức doanh nghiệp.

Đổi mới trong liên kết với nông dân.

Đổi mới trong việc ứng dụng khoa học – công nghệ.

Và đổi mới trong tư duy kinh doanh nông nghiệp.

Có lẽ vì thế mà danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới trao cho Trần Mạnh Báo năm 2020 mang một ý nghĩa đặc biệt. Đó không chỉ là sự ghi nhận những thành tích cá nhân mà còn là sự ghi nhận một hành trình đưa khoa học, công nghệ và tinh thần đổi mới vào một lĩnh vực gắn bó mật thiết với đời sống của hàng triệu người Việt Nam.

Đối với một người từng là lính chiến đấu, rồi trở thành thương binh, con đường ấy càng đáng trân trọng.

Bởi sau chiến tranh, ông hoàn toàn có thể lựa chọn một cuộc sống ít vất vả hơn.

Nhưng ông đã chọn trở lại với nông nghiệp.

Ông chọn những cánh đồng.

Chọn những giống lúa.

Chọn những phòng nghiên cứu.

Chọn những ngày tháng miệt mài với các nhà khoa học.

Chọn những cuộc gặp với nông dân.

Và chọn cả những rủi ro của một doanh nghiệp phải tự đứng trên đôi chân của mình trong cơ chế thị trường.

Có những lúc khó khăn, ông vẫn giữ niềm tin rằng nếu không làm hôm nay thì sẽ có người khác làm sau này, nhưng khi đó cơ hội có thể đã mất. Tư duy ấy cho thấy một phẩm chất quan trọng của người lãnh đạo: dám chịu trách nhiệm với những quyết định mà mình tin là đúng.

Trong hành trình nghiên cứu giống, sự kiên nhẫn cũng trở thành một thử thách.

Một giống cây trồng mới không thể vội vàng.

Phải chờ cây sinh trưởng.

Phải khảo nghiệm.

Phải đánh giá.

Phải chọn lọc.

Phải tiếp tục thử nghiệm.

Có những thất bại kéo dài nhiều năm.

Nhưng Trần Mạnh Báo hiểu rằng khoa học không thể nóng vội.

Một giống tốt có thể được sử dụng trên hàng nghìn, hàng triệu hecta. Vì vậy, mỗi quyết định về giống đều cần sự cẩn trọng.

Chính sự kiên trì ấy đã giúp ThaiBinh Seed xây dựng được một tài sản quan trọng: nguồn giống do chính mình nghiên cứu, chọn tạo và phát triển.

Đó là một dạng tài sản khác với nhà máy hay máy móc.

Một nhà máy có thể xây dựng trong vài năm.

Nhưng một đội ngũ khoa học giỏi và một hệ thống giống có giá trị cần hàng chục năm tích lũy.

Trần Mạnh Báo đã dành phần lớn sự nghiệp cho việc xây dựng tài sản ấy.

Đến khi tuổi cao, ông vẫn không dừng việc học. Năm 2023, ông nhận bằng thạc sĩ quản trị kinh doanh tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam và bằng tiến sĩ danh dự của Trường Đại học Apollos, Hoa Kỳ.

Chi tiết ấy có thể khiến nhiều người bất ngờ.

Một người đã có hàng chục năm kinh nghiệm lãnh đạo doanh nghiệp, đã đạt danh hiệu Anh hùng Lao động, vẫn tiếp tục học.

Nhưng với Trần Mạnh Báo, học tập dường như đã trở thành một thói quen suốt đời.

Có lẽ ông hiểu rằng thế giới thay đổi thì người lãnh đạo cũng phải thay đổi.

Nông nghiệp hôm nay không còn giống nông nghiệp vài chục năm trước.

Người nông dân cần giống tốt hơn.

Thị trường đòi hỏi chất lượng cao hơn.

Người tiêu dùng quan tâm nhiều hơn đến nguồn gốc và an toàn thực phẩm.

Biến đổi khí hậu đặt ra những thách thức mới.

Công nghệ sinh học, công nghệ số và tự động hóa đang làm thay đổi cách sản xuất nông nghiệp.

Nếu không học hỏi, doanh nghiệp sẽ bị bỏ lại phía sau.

Vì thế, tinh thần học tập của Trần Mạnh Báo cũng chính là một phần trong câu chuyện đổi mới của ông.

Nhưng có lẽ điều sâu sắc nhất trong câu chuyện của người Anh hùng Lao động này lại nằm ở cách ông nhìn về người nông dân.

Ông không coi nông dân chỉ là khách hàng.

Ông coi họ là người đồng hành.

Một doanh nghiệp giống cây trồng chỉ thực sự có ý nghĩa khi sản phẩm của mình tạo ra giá trị trên ruộng của người nông dân.

Một giống lúa tốt không chỉ được đánh giá trong phòng thí nghiệm.

Nó phải đứng vững trước thời tiết.

Phải phù hợp với đất đai.

Phải cho năng suất.

Phải có chất lượng.

Và cuối cùng phải giúp người nông dân có thu nhập tốt hơn.

Bởi vậy, những mô hình trình diễn, hội nghị đầu bờ, hoạt động chuyển giao kỹ thuật và liên kết sản xuất được ThaiBinh Seed chú trọng. Nhiều vùng sản xuất đã trở thành nơi người nông dân trực tiếp nhìn thấy hiệu quả của những giống mới. (ThaiBinh Seed)

Đó là cách khoa học đi xuống ruộng.

Không phải bằng những khái niệm xa vời, mà bằng những hạt giống nằm trong lòng bàn tay người nông dân.

Và từ những hạt giống ấy, mùa vàng được tạo nên.

Nếu nhìn lại toàn bộ hành trình, có thể thấy Trần Mạnh Báo đã đi một vòng rất dài nhưng vẫn trở về với nơi mình bắt đầu: cánh đồng.

Tuổi thơ của ông bắt đầu bên ruộng lúa.

Tuổi trẻ đưa ông ra chiến trường.

Sau chiến tranh, ông trở về với nông nghiệp.

Rồi từ một người công nhân, ông trở thành nhà quản lý.

Từ một đơn vị nhỏ, ông cùng tập thể xây dựng ThaiBinh Seed thành doanh nghiệp có vị thế trong ngành giống.

Nhưng cuối cùng, đích đến của tất cả những thay đổi ấy vẫn là cánh đồng và người nông dân.

Có thể nói, cuộc đời Trần Mạnh Báo giống như một hạt giống.

Hạt giống ấy được gieo trong một gia đình nông dân.

Được tôi luyện trong chiến tranh.

Được nuôi dưỡng bằng học tập.

Được thử thách bởi thực tiễn.

Được phát triển bằng đổi mới.

Và cuối cùng cho những “mùa vàng” trên nhiều cánh đồng.

Đó là lý do khi nói về ông, người ta thường nhắc đến hình ảnh “người Anh hùng của những cánh đồng”. Danh hiệu ấy không chỉ nói về một doanh nhân thành công. Nó nói về một con người đã lựa chọn gắn cuộc đời mình với một lĩnh vực căn bản của đất nước: nông nghiệp.

Trong thời đại mới, đất nước cần những doanh nghiệp biết cạnh tranh, biết đổi mới và làm chủ công nghệ. Nhưng bên cạnh đó, đất nước cũng cần những người hiểu rằng thành công của doanh nghiệp phải gắn với lợi ích của xã hội.

Trần Mạnh Báo đã theo đuổi quan điểm ấy trong nhiều thập kỷ.

Ông không chỉ xây dựng một doanh nghiệp.

Ông cùng đồng đội xây dựng một hệ sinh thái từ nghiên cứu giống, sản xuất giống, liên kết với nông dân đến chế biến nông sản.

Không chỉ tạo ra sản phẩm.

Ông tạo ra một đội ngũ.

Không chỉ theo đuổi lợi nhuận.

Ông hướng đến việc tạo giá trị cho người nông dân.

Không chỉ nhìn vào ngày hôm nay.

Ông đầu tư cho những giống cây có thể phục vụ sản xuất trong nhiều năm sau.

Đó chính là những đóng góp tạo nên ý nghĩa lâu dài của một người Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới.

Câu chuyện về Trần Mạnh Báo vì thế không phải câu chuyện của một người đứng ngoài cánh đồng nhìn xuống người nông dân. Đó là câu chuyện của một người con quê lúa đã đi qua chiến tranh, trở về với ruộng đồng và dành phần lớn cuộc đời để tìm cách làm cho những hạt giống tốt hơn.

Từ người lính đến người lao động.

Từ người công nhân đến kỹ sư.

Từ người quản lý một trại giống đến người đứng đầu doanh nghiệp.

Từ những thử nghiệm nhỏ trong quản lý đến những đổi mới có sức lan tỏa.

Từ những giống lúa đầu tiên đến hệ thống nghiên cứu, sản xuất và chế biến quy mô lớn.

Mỗi bước đi đều để lại một dấu ấn.

Nhưng có lẽ, dấu ấn đẹp nhất không nằm ở những tòa nhà, những dây chuyền hay những con số tăng trưởng.

Nó nằm trên những cánh đồng.

Nằm trong những bông lúa trĩu hạt.

Nằm trong niềm vui của người nông dân sau một mùa thu hoạch tốt.

Và nằm trong niềm tin rằng khoa học Việt Nam có thể tạo ra những giống cây trồng phục vụ chính người Việt Nam.

Đó cũng là điều mà Trần Mạnh Báo đã dành cả đời để chứng minh.

Một người xuất thân từ nông dân hoàn toàn có thể trở thành nhà quản lý.

Một người từng là thương binh hoàn toàn có thể vượt qua nghịch cảnh để tiếp tục cống hiến.

Một doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể xây dựng năng lực nghiên cứu và tạo ra những sản phẩm có giá trị.

Và một hạt giống nhỏ bé, nếu được nghiên cứu bằng trí tuệ, chăm sóc bằng tâm huyết và gieo xuống đúng mảnh đất, có thể tạo nên cả một mùa vàng.

Danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới vì vậy không chỉ là dấu mốc ghi nhận một cuộc đời lao động của Trần Mạnh Báo. Đó còn là sự ghi nhận đối với một tư duy: đổi mới phải bắt đầu từ thực tiễn, khoa học phải gắn với sản xuất, doanh nghiệp phải đồng hành với người nông dân và thành công của một cá nhân chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo ra giá trị cho cộng đồng.

Từ người lính năm nào đến người “gieo giống” cho những cánh đồng hôm nay, Trần Mạnh Báo đã đi một hành trình dài. Hành trình ấy có chiến tranh, có thương tật, có những ngày vừa làm vừa học, có những quyết định táo bạo, có những năm tháng nghiên cứu kiên trì và có cả những thử thách của thương trường.

Nhưng xuyên suốt tất cả vẫn là một điều không thay đổi: khát vọng cống hiến cho nông nghiệp và người nông dân Việt Nam.

Và có lẽ đó chính là câu chuyện đẹp nhất về Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo: một người con của quê lúa đã dành cả cuộc đời để làm cho những hạt giống tốt hơn, để những cánh đồng có thêm cơ hội cho mùa vàng và để từ những giá trị rất bình dị của nông nghiệp, góp phần tạo nên một diện mạo mới cho nền nông nghiệp Việt Nam trong thời kỳ đổi mới.