Anh hùng Lao động Trần Thị Đường – Người nữ cán bộ đặt dấu ấn trong hành trình đổi mới ngành dệt may Việt Nam

nh hùng Lao động Trần Thị Đường – Người nữ cán bộ đặt dấu ấn trong hành trình đổi mới ngành dệt may Việt Nam

Trong lịch sử phát triển của ngành công nghiệp Việt Nam thời kỳ đổi mới, có những con người đã để lại dấu ấn không phải bằng những công trình đồ sộ hay những phát minh được nhắc đến rộng rãi, mà bằng năng lực quản lý, tinh thần dám nghĩ, dám làm và sự tận tâm với người lao động. Anh hùng Lao động Trần Thị Đường là một trong những con người như vậy. Cuộc đời bà là một hành trình đặc biệt: từ một cô gái quê Hà Tĩnh được lựa chọn sang Ba Lan học tập khi mới 16 tuổi, trở về nước làm công nhân ngành dệt, từng bước trưởng thành qua nhiều vị trí kỹ thuật và quản lý, rồi trở thành Tổng Giám đốc Công ty Dệt Phong Phú, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Dệt May Việt Nam và Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng qua ba khóa. Trên tất cả những cương vị ấy, dấu ấn nổi bật của bà là tư duy đổi mới, sự quyết đoán trong quản lý, coi trọng nguồn nhân lực và khả năng đưa một doanh nghiệp hoạt động trong cơ chế cũ vươn lên trở thành một trong những đơn vị tiêu biểu của ngành dệt may Việt Nam. (thanhuyhcm.gov.vn)

Câu chuyện về Trần Thị Đường bắt đầu từ một miền quê của Hà Tĩnh. Bà sinh ngày 1 tháng 11 năm 1939 trong một gia đình nông dân tại xã Sơn Phố, huyện Hương Sơn. Tuổi thơ của bà gắn với cuộc sống còn nhiều thiếu thốn của một vùng quê miền Trung, nơi con người phải sớm biết quý trọng lao động, biết vượt qua khó khăn và luôn nuôi dưỡng khát vọng vươn lên bằng học tập. Chính trong môi trường ấy, cô bé Trần Thị Đường đã bộc lộ năng lực học tập nổi bật. Khi mới 16 tuổi, bà được lựa chọn sang Ba Lan học tập trong chương trình đưa học sinh Việt Nam sang các nước xã hội chủ nghĩa đào tạo. Năm 1956, cùng khoảng 1.100 học sinh Việt Nam được cử đi học tại tám nước, cô gái trẻ quê Hà Tĩnh bắt đầu một hành trình hoàn toàn mới, cách xa quê hương hàng nghìn cây số. (thanhuyhcm.gov.vn)

Đó không chỉ là một chuyến đi học.

Đối với một cô gái tuổi còn rất trẻ, việc rời quê hương, bước vào một đất nước xa lạ, học tập trong môi trường khác biệt về ngôn ngữ, văn hóa và phương pháp đào tạo là một thử thách lớn. Nhưng cũng chính thử thách ấy đã mở ra trước mắt Trần Thị Đường một thế giới mới. Bà được tiếp xúc với khoa học kỹ thuật, với phương pháp tổ chức sản xuất hiện đại và với những kiến thức mà sau này trở thành nền tảng quan trọng cho sự nghiệp của mình.

Ban đầu, bà học về thiên văn. Nhưng rồi trong quá trình học tập, bà chuyển sang ngành dệt. Sự thay đổi tưởng như tình cờ ấy lại trở thành bước ngoặt quan trọng của cả cuộc đời. Ngành dệt sau này không chỉ trở thành nghề nghiệp mà còn trở thành lĩnh vực để bà dành phần lớn tâm huyết. Sau khi hoàn thành chương trình đại học và đào tạo kỹ thuật, năm 1966 bà trở về Việt Nam. Một người từng học tập ở nước ngoài, từng tiếp cận với kiến thức khoa học kỹ thuật, khi trở về lại bắt đầu từ vị trí công nhân tại Nhà máy Dệt Kim Đông Xuân Hà Nội. (Đài Phát thanh và Truyền hình TP.HCM)

Đây là một chi tiết rất đáng chú ý trong câu chuyện của bà.

Bởi bà không đi thẳng từ giảng đường đến vị trí lãnh đạo.

Bà đi qua nhà máy.

Đi qua dây chuyền sản xuất.

Đi qua những công việc cụ thể.

Đi qua đời sống của người công nhân.

Chính những năm tháng ấy đã giúp Trần Thị Đường hiểu rằng một quyết định quản lý chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó phù hợp với thực tiễn sản xuất và cuộc sống của người lao động.

Từ một công nhân, bà lần lượt đảm nhiệm các vị trí Đảng ủy viên, Phó phòng Kỹ thuật, Trưởng phòng Kiểm tra chất lượng sản phẩm rồi Trưởng phòng Kỹ thuật của Nhà máy Dệt Kim Đông Xuân Hà Nội. Mỗi vị trí là một bước trưởng thành. Nếu những ngày đầu giúp bà hiểu công việc của người trực tiếp sản xuất, thì công tác kỹ thuật giúp bà hiểu sâu hơn về máy móc, chất lượng sản phẩm, quy trình sản xuất và yêu cầu của một nền công nghiệp hiện đại. (Đài Phát thanh và Truyền hình TP.HCM)

Bà hiểu rằng một sản phẩm dệt may muốn đứng vững trên thị trường không thể chỉ dựa vào sức lao động. Nó phải có chất lượng. Muốn có chất lượng phải có kỹ thuật. Muốn có kỹ thuật phải có con người được đào tạo. Và muốn những con người ấy phát huy được năng lực thì phải có một phương thức quản lý phù hợp.

Từ tư duy đó, con đường quản lý của Trần Thị Đường dần mở ra.

Bà tiếp tục học tập tại Trường Nguyễn Ái Quốc II, sau đó học quản lý kinh tế tại Liên Xô. Những chương trình đào tạo ấy giúp bà bổ sung kiến thức quản lý bên cạnh nền tảng kỹ thuật đã có. Đó là sự chuẩn bị quan trọng để bà có thể đảm nhiệm những vị trí cao hơn trong ngành dệt may. Từ năm 1979, bà giữ chức Phó Giám đốc kỹ thuật; năm 1980 trở thành Giám đốc Nhà máy Dệt Kim Đông Xuân Hà Nội và là Ủy viên Thường vụ Đảng ủy. Sau đó, bà trở thành Phó Tổng Giám đốc Liên hiệp các Xí nghiệp Dệt. (Đài Phát thanh và Truyền hình TP.HCM)

Đây là giai đoạn đất nước đang đứng trước những yêu cầu ngày càng cấp thiết về đổi mới phương thức quản lý kinh tế. Cơ chế cũ bộc lộ nhiều hạn chế. Doanh nghiệp nhà nước phải đối diện với bài toán hiệu quả sản xuất, chất lượng sản phẩm, thị trường và đời sống người lao động.

Trần Thị Đường đã trưởng thành chính trong thời điểm chuyển giao ấy.

Năm 1989 trở thành một dấu mốc đặc biệt trong sự nghiệp của bà. Bà được giao nhiệm vụ làm Tổng Giám đốc, Bí thư Đảng ủy Công ty Dệt Phong Phú. Khi ấy, Phong Phú chưa phải là một doanh nghiệp lớn như hình ảnh mà người ta biết đến sau này. Công ty hoạt động trong những điều kiện còn nhiều khó khăn, phương thức quản lý chịu ảnh hưởng nặng nề của cơ chế cũ, trong khi thị trường và môi trường kinh doanh đang thay đổi nhanh chóng. (Phong Phuc Corp)

Đối với một người lãnh đạo, đây là một bài toán không dễ giải.

Nếu tiếp tục cách làm cũ, doanh nghiệp có nguy cơ tụt lại.

Nếu thay đổi quá nhanh mà không có sự chuẩn bị, doanh nghiệp cũng có thể gặp rủi ro.

Trần Thị Đường lựa chọn một con đường khác: nghiên cứu kỹ thực trạng, nắm chắc tình hình sản xuất, tìm hiểu thị trường, đánh giá nguồn lực của doanh nghiệp và từng bước đưa ra những quyết sách mạnh mẽ.

Bà từng chia sẻ rằng khi mới về Phong Phú, trước mắt là rất nhiều khó khăn và nếu không có những quyết sách kịp thời, đúng đắn, quyết liệt trên nhiều mặt thì khó có thể vượt qua. Vì vậy, bà bắt đầu bằng việc tìm hiểu chặng đường phát triển của công ty, nghiên cứu tình hình kinh tế trong và ngoài nước, đồng thời đánh giá nội lực của Phong Phú trước khi triển khai những thay đổi cụ thể. (Phong Phuc Corp)

Điều đó thể hiện một phong cách lãnh đạo rất đặc trưng của bà: quyết đoán nhưng dựa trên cơ sở thực tiễn.

Bà không coi đổi mới là việc thay đổi hình thức.

Đổi mới trước hết phải bắt đầu từ cách nghĩ.

Một doanh nghiệp không thể tồn tại mãi bằng việc sản xuất những gì mình có, rồi chờ thị trường đến tìm.

Doanh nghiệp phải biết thị trường cần gì.

Khách hàng yêu cầu chất lượng như thế nào.

Công nghệ thế giới đang thay đổi ra sao.

Và quan trọng nhất, người lao động cần được chuẩn bị thế nào để đáp ứng những yêu cầu mới.

Trong quá trình lãnh đạo Phong Phú, Trần Thị Đường đặc biệt chú trọng nguồn nhân lực. Bà hiểu rằng máy móc có thể mua, công nghệ có thể chuyển giao, nhưng con người mới là yếu tố quyết định khả năng vận hành và phát triển lâu dài của doanh nghiệp.

Vì vậy, đào tạo và đào tạo lại trở thành một trong những nội dung được bà quan tâm. Công nhân được khuyến khích học hỏi, nâng cao tay nghề; cán bộ quản lý phải tiếp tục cập nhật kiến thức; người lao động được gắn quyền lợi với hiệu quả công việc. Chính sách tiền lương, thưởng và kỷ luật được xây dựng theo hướng rõ ràng, công bằng, gắn với năng suất và chất lượng. (thanhuyhcm.gov.vn)

Bà từng thể hiện một quan điểm rất rõ ràng: thành tích xuất sắc, tạo ra lợi nhuận và hiệu quả cao thì phải được khen thưởng xứng đáng; nếu gây thiệt hại cho doanh nghiệp thì phải chịu trách nhiệm, kể cả người đứng đầu. Với bà, sự công bằng trong quản lý không phải là một khẩu hiệu mà phải được thể hiện bằng chính sách cụ thể.

Cách làm ấy tạo ra một sự thay đổi quan trọng trong tư duy của người lao động.

Họ không chỉ đi làm để hoàn thành nhiệm vụ.

Họ có thêm động lực để sáng tạo.

Họ hiểu rằng hiệu quả công việc gắn với quyền lợi của chính mình.

Và họ nhận ra rằng sự phát triển của doanh nghiệp cũng chính là sự phát triển của bản thân và gia đình.

Nhưng chỉ chú trọng nguồn nhân lực vẫn chưa đủ.

Trần Thị Đường hiểu rằng muốn Phong Phú thực sự bước ra thị trường rộng lớn, doanh nghiệp phải đổi mới công nghệ và đặc biệt phải mở cửa hợp tác quốc tế.

Năm 1989, dưới sự lãnh đạo của bà, Phong Phú tham gia liên doanh với Tập đoàn Coats của Anh trong lĩnh vực sản xuất chỉ may xuất khẩu. Đây được xem là một dấu ấn quan trọng, bởi đây là một trong những liên doanh đầu tiên giữa doanh nghiệp Việt Nam và một tập đoàn của Vương quốc Anh trong lĩnh vực công nghiệp vào thời điểm đó. (Phong Phuc Corp)