Anh hùng Lao động Vũ Khiêu: Ngôi sao sáng trên mặt trận khoa học xã hội và tư tưởng
Giáo sư Vũ Khiêu (1916 - 2021), tên thật là Đặng Vũ Khiêu, là một học giả, nhà nghiên cứu văn hóa lớn, người đặt nền móng xây dựng ngành Xã hội học, Đạo đức học và Mỹ học tại Việt Nam. Từng dấn thân theo cách mạng từ năm 1935 và trực tiếp làm công tác tuyên huấn tại mặt trận khốc liệt từ Chiến dịch Biên giới năm 1950 đến Chiến dịch Điện Biên Phủ, ông luôn giữ vững bản lĩnh của một người chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng. Trong sự nghiệp nghiên cứu khoa học, ông đã xuất bản hàng trăm tác phẩm giá t
Anh hùng Lao động Vũ Khiêu: Ngôi sao sáng trên mặt trận khoa học xã hội và tư tưởng
Trong dòng chảy lịch sử cam go nhưng vô cùng vẻ vang của dân tộc, bên cạnh những chiến sĩ quả cảm chắc tay súng nơi tiền tuyến, còn có những trí thức yêu nước thầm lặng dốc hết tâm huyết, thiên tài trí tuệ trên mặt trận tư tưởng, lý luận và văn hóa. Một trong những biểu tượng vĩ đại, tấm gương kiệt xuất cho tinh thần cống hiến thầm lặng ấy chính là Giáo sư Vũ Khiêu - người vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động năm 2000, bậc học giả uyên thâm đã dành trọn cả cuộc đời để đặt nền móng và xây dựng ngành khoa học xã hội, văn hóa học Việt Nam.
Giáo sư, Anh hùng Lao động Vũ Khiêu (tên thật là Đặng Vũ Khiêu) sinh ngày 19/9/1916 tại đất học làng Hành Thiện, xã Xuân Hồng, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định. Sau khi tốt nghiệp tú tài trường Bonnal (Hải Phòng), ông về Hà Nội dạy học tư từ năm 1935 và chính thức tham gia cách mạng vào năm 1944. Trong kháng chiến chống Pháp, ông đảm nhiệm công tác tuyên huấn tại Khu 10 và Khu Việt Bắc. Với tư cách là một chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng, ông trực tiếp ra tiền tuyến từ Chiến dịch Biên giới (1950) đến Chiến dịch Điện Biên Phủ (1954), sát cánh cùng nhiều văn nghệ sĩ, trí thức tên tuổi dùng ngòi bút cổ vũ tinh thần kháng chiến của quân và dân ta.
Sau năm 1954, khi hòa bình lập lại ở miền Bắc, người chiến sĩ tuyên huấn ấy bắt đầu chuyển dịch sang một hành trình cống hiến mới: nghiên cứu khoa học xã hội và giảng dạy triết học, lý luận cho các trường Đảng và trường đại học. Với tư duy nhạy bén và kỷ luật thép của người làm khoa học, ông liên tục được tin tưởng giao giữ nhiều chức vụ cốt cán: Bí thư Đảng ủy kiêm Phó Tổng Giám đốc Việt Nam Thông tấn xã, Thư ký khoa học xã hội của Ủy ban Khoa học Việt Nam, Vụ trưởng Vụ Khoa học xã hội thuộc Ban Khoa giáo Trung ương và Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học và Xã hội Việt Nam. Đặc biệt, Giáo sư Vũ Khiêu chính là Viện trưởng đầu tiên của Viện Xã hội học, người đặt những viên gạch đầu tiên khởi dựng ngành xã hội học, đạo đức học và mỹ học tại Việt Nam.Suốt cuộc đời hoạt động cách mạng và nghiên cứu khoa học bền bỉ, Giáo sư Vũ Khiêu đã để lại cho hậu thế một gia sản tri thức khổng lồ với hàng trăm tác phẩm giá trị, bao gồm hơn 60 đầu sách trải dài trên các lĩnh vực triết học, văn hóa, nghệ thuật và xã hội. Ông là tác giả của bộ sách ba tập, dày gần 1.500 trang mang tên “Bàn về văn hiến Việt Nam”, một công trình nghiên cứu vĩ đại đóng góp to lớn cho việc làm sáng tỏ lịch sử tư tưởng nước nhà. Bằng sự am tường sâu sắc cả văn hóa phương Đông lẫn phương Tây, ông cũng dành nhiều tâm huyết để nghiên cứu, giới thiệu cuộc đời và di sản của các danh nhân văn hóa lớn của dân tộc như Nguyễn Trãi, Cao Bá Quát, Ngô Thì Nhậm, Nguyễn Đình Chiểu…
Sự hy sinh quên mình và những công trình khoa học xuất sắc của Giáo sư Vũ Khiêu đã mang về cho ông những phần thưởng và danh hiệu cao quý nhất. Năm 1996, ông vinh dự được trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt 1 về Khoa học Công nghệ với Bộ sách về Mỹ học, Đạo đức học, Văn hóa học. Bước ngoặt ý nghĩa diễn ra vào năm 2000, ông trang trọng được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới. Bên cạnh đó, ông còn được vinh danh là Công dân Thủ đô ưu tú (năm 2010), nhận Huân chương Độc lập hạng Nhất, Huân chương Lao động hạng Nhất,...
