Chiến công vang dội qua 40 trận chiến
Trong cuộc đời binh nghiệp, Lê Công Khai đã tham gia chiến đấu và chỉ huy 40 trận đánh lớn nhỏ, tạo nên nhiều chiến công hiển hách. Ông từng bị địch bắt và tra tấn dã man vào năm 1947 khi làm nhiệm vụ liên lạc, nhưng vẫn không khai báo. Sau bốn tháng bị giam cầm, ông cùng 10 chiến sĩ tổ chức vượt ngục trở về đơn vị – một hành động thể hiện lòng trung thành và ý chí kiên cường.Ông nổi bật qua nhiều trận đánh lớn:
Trận Nam Khánh Hòa (1950): chỉ huy tiểu đội đánh lui một đại đội, bản thân diệt 10 lính bằng súng máy.
Trận Túy Loan (Quảng Nam, 1952): khi bị thương vào chân, ông tự băng bó, vẫn tiếp tục chỉ huy chiến đấu.
Trận Tú Thủy (An Khê, Gia Lai): khi đại đội trưởng bị thương nặng, ông đã lên thay thế, chỉ huy đơn vị tiêu diệt cứ điểm và bắt sống hơn một đại đội lính Pháp.
Trận Đak Đoa và sự hy sinh oanh liệtĐầu năm 1954, đồn Đak Đoa ở Gia Lai là một cứ điểm kiên cố của thực dân Pháp. Quân ta đã hai lần tấn công nhưng chưa thành công. Ở lần thứ ba, Lê Công Khai – khi ấy là đại đội trưởng – trực tiếp chỉ huy trận đánh quyết định. Trận chiến diễn ra ác liệt, ông bị thương gãy chân trái nhưng vẫn không rời vị trí. Khi bị thương tiếp gãy cả hai chân, ông vẫn kiên trì nằm tại chỗ động viên anh em, tiếp tục chỉ huy chiến đấu.Đồn Đak Đoa cuối cùng bị đập tan vào ngày 17/2/1954 bởi lực lượng Trung đoàn 803 – Liên khu 5. Tuy nhiên, cái giá phải trả là rất đắt: gần 100 cán bộ, chiến sĩ hy sinh và bị thương. Trong số đó,
Lê Công Khai đã vĩnh viễn nằm lại nơi chiến địa, trở thành biểu tượng bất tử của lòng trung thành và tinh thần “quyết tử cho tổ quốc quyết sinh”.
Vinh danh Anh hùng giữa thời bìnhHai năm sau ngày hy sinh, năm 1956,
Lê Công Khai được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, ghi nhận những chiến công và sự hy sinh to lớn. Năm 1958, theo chỉ đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nhà nước dựng
bia đá ghi công cho ông tại Đài Anh hùng ở Quảng Trị – bên bờ sông Bến Hải. Đây là một phần trong hệ thống bia tưởng niệm 7 anh hùng liệt sĩ tiêu biểu của cuộc kháng chiến chống Pháp.
Di sản còn lại và ước vọng người thânTrong gian thờ nhỏ ở quê nhà Hoằng Phú, bức ảnh khắc đá của ông vẫn còn nguyên vẹn, cùng hai kỷ vật quý giá:
Bằng Tổ quốc ghi công (ký ngày 1/8/1959, có chữ ký Thủ tướng Phạm Văn Đồng).
Dù mộ phần ông chưa rõ ràng, và ở Đak Đoa vẫn chưa có trường học hay đường phố mang tên ông, nhưng ký ức về ông vẫn sống trong lòng những người thân yêu. Mong mỏi của gia đình là có một ngày cháu con được đến Gia Lai thắp nén nhang tri ân và các thế hệ địa phương biết đến người anh hùng đã đổ máu trên mảnh đất Tây Nguyên. Kết thúc và sự sống mãi trong lòng dânTên tuổi của Anh hùng Lê Công Khai là lời nhắc nhở rằng: có những người con đã rời quê để sống – và chiến đấu – rồi ra đi mãi mãi vì tổ quốc. Dù đất nước tạm thời chia cắt, lòng yêu nước của ông vẫn “kết nối Nam-Bắc một nhà”. Việc ghi danh, vinh danh ông là trách nhiệm của hôm nay và mai sau – để khơi dậy lòng tự hào dân tộc, để những chiến sĩ trẻ thêm vững bước.
