Anh hùng Lê Duy Ứng - biểu tượng ánh sáng niềm tin, sức sống mãnh liệt
Anh hùng Lê Duy Ứng sinh năm 1947, tại làng Cổ Hiền, xã Hiền Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình. Được thừa hưởng gen nghệ thuật từ người cha - họa sĩ, nhà báo Lê Yến, lúc nhỏ, ông đã theo học vẽ; năm 1967, ông vào học Trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội. Năm 1971, khi đang học năm thứ 3, nghe tiếng gọi của Tổ quốc, ông xung phong lên đường nhập ngũ, làm trợ lý trinh sát thuộc Đại đội 20, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 101, Sư đoàn 325, Quân đoàn 2; năm 1972, ông tham gia chiến đấu tại chiến trường Quảng Trị, góp phần giải phóng thành cổ Quảng Trị và Cửa Việt (Quảng Trị). Tháng 5/1974, ông tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh làm trợ lý tuyên huấn Quân đoàn 2 tiến vào giải phóng Sài Gòn với nhiệm vụ được giao là chụp ảnh và ký họa chiến tranh. Khi cách thắng lợi cuối cùng đúng 02 ngày, họa sĩ Lê Duy Ứng bị thương nặng, hỏng hai mắt và cũng trong lúc thập tử nhất sinh này bức huyết họa vẽ bức chân dung Bác Hồ bằng máu với đề từ “Ánh sáng niềm tin” huyền thoại ra đời. Anh hùng Lê Duy Ứng bồi hồi kể lại: Rạng sáng 28/04/1975, trong trận đánh căn cứ Nước Trong, cách cửa ngõ Sài Gòn chừng 30 km, khi đang ngồi trên xe tăng vẽ ký họa hình ảnh chiến đấu của quân ta, tôi bị đạn chống tăng của địch văng trúng khiến hai mắt bị thương nặng, ngã bất tỉnh. Khi tỉnh dậy, tôi nghe thấy tiếng bom đạn, tiếng hô xung phong của các chiến sĩ. Giây phút đó, tôi nghĩ mình tỉnh như vậy chắc mình sắp hy sinh, tôi chấm máu từ đôi mắt để vẽ chân dung Bác Hồ trên nền cờ Tổ quốc, cờ Đảng và đề là “Ánh sáng niềm tin! Con nguyện dâng Người tuổi thanh xuân. 28/04/1975”, ký tên rất cẩn thận và bỏ vô túi ngực bên trái tim mình rồi lại ngất đi. Đồng đội ngỡ ông đã hy sinh nên đưa vào nhà xác nhưng điều kỳ diệu đã xảy ra, đột nhiên ông tỉnh dậy, cảm thấy mình khát nước trong khi vẫn nghe thấy tiếng bom đạn ngoài kia liền kêu xin nước, may mắn người chiến sĩ quân y đi phía ngoài nghe tiếng vào bế ông ra khỏi nhà xác. Ngay sau đó, một quả pháo nổ rầm, đất đá nổ tung sập nhà xác, lấp luôn 4 xác người trong đó. Lê Duy Ứng đã may mắn sống sót lần 2. Nhưng khi đưa ông ra ngoài vùng Xuân Lộc, ông lại tắt thở một lần nữa, khi đưa đi an táng, ông lại tỉnh dậy, may mắn thoát khỏi lưới hái tử thần lần thứ 3. Sau đó, ông được đưa ra tuyến sau đến Viện Quân y ở Nha Trang rồi tiếp tục chuyển về Viện Quân y 108 tại Hà Nội để điểu trị.
Tại Viện Quân y 108, khi giao lại ba lô cho ông, mọi người ngỡ ngàng thấy bức tranh “Ánh sáng niềm tin”. Hóa ra, khi thay quần áo cho Lê Duy Ứng tại nhà xác, mọi người đã thấy bức tranh trong túi áo nên cất vào ba lô quân tư trang của ông để sau đó gửi di vật về cho gia đình. Nay ông tỉnh lại, đơn vị chuyển ba lô ra để giao lại cho ông. Và bức huyết họa “Ánh sáng niềm tin” được vẽ trong hoàn cảnh đặc biệt của Lê Duy Ứng trở thành một niềm tin chiến thắng và sức sống mãnh liệt của người chiến sĩ Cách mạng Việt Nam trước bom đạn của kẻ thù. Trong khoảng khắc cận kề giữa sự sống và cái chết, người chiến sĩ Lê Duy Ứng ngoan cường vẫn nghĩ đến Tổ quốc, Bác Hồ và niềm tin chiến thắng.
Nhưng trong niềm vui đất nước giải phóng, họa sỹ Lê Duy ứng không khỏi buồn và có lúc bi quan vì phải đối mặt với thương tật 90% vĩnh viễn, thương binh ¼, nhất là đôi mắt, giác quan quý nhất đối với một người họa sĩ để cảm nhận ánh sáng và màu sắc đã không nhìn thấy. Nhưng với nghị lực phi thường, ý chí kiên cường của người lính và ánh sáng niềm tin - tình yêu lớn đối với quê hương, đất nước, với Bác Hồ, với nhân dân luôn là nguồn sáng cho anh hùng, học sỹ Lê Duy Ứng trong suốt hành trình sống, lao động và sáng tạo.
Từ ánh sáng niềm tin bất diệt trong tim, dù trong mọi hoàn cảnh khắc nghiệt hay trong những giai đoạn mắt ông có cơ hội thấy ánh sáng trở lại. Năm 1982, ông được cấy ghép giác mạc nhìn thấy trở lại, tuy thị lực chỉ được 5/10 và mắt phải bị mù vĩnh viễn. Vô cùng biết ơn người hiến giác mạc, ông say mê sáng tác cho ra đời hàng nghìn tác phẩm nghệ thuật cả tranh vẽ lẫn điêu khắc.
Năm 2006, khi ông đang làm việc ở Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, đôi mắt ông mờ dần có nguy cơ mù hẳn và được tài trợ đi chữa mắt tại Nhật Bản nên mắt trái đã sáng trở lại. Nhưng vì vết thương cũ tái phát, nên từ năm 2012 đến nay, cơ hội nhìn thấy ánh sáng của ông hoàn toàn khép lại. Tuy nhiên, dù mắt có nhìn được hay không thì đôi tay, ánh sáng của trái tim và niềm tin bất diệt, ông vẫn luôn miệt mài sáng tác, tiếp tục cống hiến cho đời. Ông lại một lần nữa tạo nên những kỳ tích cuộc đời với khối tác phẩm đồ sộ với gần 5.000 bức tranh, trong đó, trên 3.000 bức chân dung Bác Hồ, hơn 1.000 bức chân dung đại tướng Võ Nguyên Giáp, gần 200 tranh ký họa, sơn dầu… Ngoài ra, điêu khắc hơn 300 bức tượng, trong đó, trên 50 bức tượng bằng đất ông sáng tác khi bị mù. Đã tổ chức gần 50 cuộc triển lãm trên khắp đất nước và thế giới; đạt hàng chục giải thưởng mỹ thuật trong nước và quốc tế… Chỉ điểm qua đã thấy sự lao động miệt mài, tâm lực, niềm tin và lẽ sống của người lính, người họa sỹ kiên cường.
Với những thành tích trong quân ngũ, ông được Đảng và Nhà nước tặng 3 Huân chương Chiến công; 3 Huân chương Chiến sỹ vẻ vang; Huy chương Quân kỳ quyết thắng và nhiều phần thưởng cao quý khác. Đặc biệt, ngày 30/10/2013, ông được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân.
