Anh hùng Lê Quang Vịnh: 14 năm kiên trung nơi ngục tù Côn Đảo (Sinh năm 1936)

Cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc không chỉ diễn ra nơi bưng biền hay chiến hào đẫm máu, mà còn bùng nổ dữ dội ngay giữa đô thị Sài Gòn, nơi những học sinh, sinh viên trí thức dùng ý chí để đương đầu với guồng máy bạo lực tối tân. Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lê Quang Vịnh (quê ở Thừa Thiên Huế) là biểu tượng vĩ đại của phong trào thanh niên đô thị và ý chí bất khuất chốn ngục tù.

Là một giáo sư toán học trẻ tuổi, Lê Quang Vịnh sớm giác ngộ cách mạng và trở thành một thủ lĩnh năng nổ của phong trào sinh viên, học sinh Sài Gòn - Gia Định những năm đầu thập niên 1960. Ông đã trực tiếp tổ chức các cuộc biểu tình lớn, rải truyền đơn, ám sát các phần tử tay sai ác ôn nhằm làm suy yếu chế độ gia đình trị Ngô Đình Diệm. Năm 1962, ông bị mật vụ Sài Gòn bắt giữ. Đứng trước tòa án quân sự đặc biệt, Lê Quang Vịnh không những không sợ hãi mà còn đanh thép lên án tội ác của Mỹ - ngụy. Tòa án đã tuyên án tử hình đối với ông.

Tuy nhiên, bản án tử hình dành cho một giáo sư trẻ tuổi đã làm bùng nổ một làn sóng phẫn nộ dữ dội không chỉ ở miền Nam mà còn dội ra quốc tế. Trước sức ép quá lớn, chính quyền Sài Gòn buộc phải hạ án tử hình xuống chung thân khổ sai và đày ông ra Côn Đảo. Trong suốt 14 năm ròng rã (1962 - 1975) bị giam cầm trong những "chuồng cọp" tối tăm, bị đánh đập tàn nhẫn, bỏ đói khát và phơi nắng phơi sương, Lê Quang Vịnh vẫn giữ vững khí tiết. Ông biến nhà tù thành trường học, dạy văn hóa và truyền bá lý tưởng cho các bạn tù. Bản lĩnh thép của người tử tù Lê Quang Vịnh đã trở thành một ngọn đuốc tinh thần, truyền cảm hứng cho hàng vạn thanh niên miền Nam vùng lên đấu tranh cho đến ngày đất nước hoàn toàn giải phóng.