ANH HÙNG LÊ THÀNH PHƯƠNG – LỜI THỀ TRÊN ĐỈNH ĐÈO QUÁN CAU

Người con ưu tú của đất Tuy An

Nhắc đến lịch sử Phú Yên, không ai không biết đến danh tướng Lê Thành Phương (1825 - 1887), người con sinh ra tại làng Mỹ Phú, Xuân Lâm (nay thuộc xã An Mỹ, huyện Tuy An). Là một trí thức yêu nước, khi triều đình nhà Nguyễn ký hiệp ước đầu hàng thực dân Pháp, ông đã từ quan, trở về quê hương chiêu mộ nghĩa binh, phất cờ khởi nghĩa hưởng ứng phong trào Cần Vương tại Phú Yên.

"Bao giờ sông Đà Rằng cạn nước, tôi mới đầu hàng!"

Dưới sự chỉ huy tài tình của Lê Thành Phương, nghĩa quân Phú Yên đã làm chủ một vùng rộng lớn, gây cho thực dân Pháp và tay sai nhiều phen khốn đốn. Tuy nhiên, do sự chênh lệch về vũ khí và lực lượng, trong một trận chiến ác liệt tại khu vực núi Một, ông bị giặc bắt.

Kẻ thù biết ông là linh hồn của phong trào kháng chiến tại Phú Yên nên đã dùng mọi thủ đoạn từ tra tấn dã man đến dụ dỗ, hứa hẹn phong chức tước cao sang để ông đầu hàng. Thế nhưng, đứng trước họng súng của giặc, Lê Thành Phương chỉ khảng khái buông một câu sử sách còn lưu truyền mãi mãi: “Bao giờ sông Đà Rằng cạn nước, núi Nhạn hết cây thì tôi mới đầu hàng Pháp!”.

Ngày 20/2/1887 (nhằm ngày 28 tháng Giêng năm Đinh Hợi), giặc Pháp đã xử tử ông tại bến đò đèo Quán Cau. Trước khi hy sinh, ông vẫn giữ phong thái ung dung, ngẩng cao đầu tự tại.

Thông điệp tuổi trẻ: Anh hùng Lê Thành Phương đã ngã xuống, nhưng lời thề giữ đất của ông đã hòa vào dòng sông Đà Rằng, trở thành dòng chảy yêu nước bất tử trong lòng mỗi người con Phú Yên. Hôm nay, đền thờ ông trên đèo Quán Cau vẫn là địa chỉ đỏ giáo dục lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ Tuy An nói riêng và Phú Yên nói chung.