Anh Hùng Lê Thiệu Huy

Từ tấm bé Lê Thiệu Huy đã nức tiếng gần xa về trí thông minh vượt trội. Mười tuổi đã thi vào Trường An-be-xa-rô, một trường học chỉ dành cho con em thực dân Pháp ở Hà Nội. Thầy, cô giáo và học sinh ở trường này đã đặt cho anh biệt danh “Nhà vô địch không có đối thủ” vì tất cả các bài kiểm tra anh đều giành điểm cao cách biệt bạn bè. Năm 16 tuổi, anh đậu Thủ khoa loại giỏi Tú tài 1. Năm 17 tuổi, anh đậu tú tài toàn phần ban toán vào loại Đặc biệt xuất sắc.Không chỉ xuất sắc môn Toán, Lê Thiệu Huy có năng khiếu đặc biệt về ngoại ngữ. Tinh thông Hán ngữ, Anh ngữ, Pháp ngữ, Quốc tế ngữ và luôn đạt điểm tối đa các môn Văn, Sử, Địa. Vì thế, sau 3 tháng đậu Tú tài 1 ban Toán anh lại đậu Thủ khoa Tú tài 1 Văn chương. Cũng trong năm đó, anh giành Giải đặc biệt trong Kỳ thi Học sinh giỏi toàn quốc Cộng hòa Pháp và Pháp quốc hải ngoại với 3 điểm cách biệt so với học sinh đạt giải Nhất. Báo chí Pháp ngày ấy đã gọi anh là “Thần đồng Đông Dương”. Tiếng tăm về trí thông minh trác việt của Lê Thiệu Huy sau kỳ thi vang xa đến mức toàn quyền Đông Dương phải mời bà Phan Thị Đích ra nhận giải thưởng cùng con và để xem người đàn bà An Nam này có gì đặc biệt mà sinh ra người con siêu phàm đến vậy?Chiến tranh thế giới lần thứ II bùng nổ nên Lê Thiệu Huy không còn dịp sang Viện Toán Paris học tập theo lời mời của Bộ Giáo dục Pháp. Năm 1942, chính quyền Đông Dương mở trường Đại học khoa học đào tạo cử nhân tại Hà Nội, Lê Thiệu Huy là sinh viên khóa 1 với thành tích học tập chưa từng có: hai năm đậu ba bằng cử nhân Toán đại cương, Vật lý đại cương và Cơlý thuyết đều vào loại ưu.Nhật đảo chính Pháp, nạn đói năm 1945 đã làm cho đất nước thật thê thảm! Các trường học ở Hà Nội phải đóng cửa, Lê Thiệu Huy cùng bạn bè tham gia các đội cứu tế, chôn cất người bị chết... Căm thù quân xâm lược, anh cùng các bạn học Hoàng Xuân Bình, Nguyễn Thế Vân, Đặng Văn Việt rời Hà Nội vào Huế học Trường Võ bị thanh niên tiền tuyến do Phan Anh và Tạ Quang Bửu sáng lập.Cách mạng Tháng Tám bùng nổ, Lê Thiệu Huy và các bạn trong lớp võ bị hăng hái tham gia giành chính quyền tại Huế. Là ủy viên quân sự Ủy ban khởi nghĩa Thành phố Huế, Lê Thiệu Huy trực tiếp chỉ huy cuộc vây bắt toán lính Pháp do quan hai Castena chỉ huy nhảy dù xuống Hiền Sỹ.Sau Cách mạng Tháng Tám, luật sư Phan Anh được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, học sinh lớp Võ bị thanh niên tiền tuyến phần lớn đều đầu quân vào các cơ quan Bộ Quốc phòng, Bộ Tư lệnh Chiến khu 4. Thông thạo nhiều ngoại ngữ nên Lê Thiệu Huy được chọn làm sỹ quan liên lạc cho Tham nghị trưởng Bộ Ngoại giao Tạ Quang Bửu với đại diện Chính phủ Anh, Mỹ tại Việt Nam. Anh vinh dự được làm phiên dịch cho Bác Hồ trong các cuộc hội đàm giữa Chính phủ ta và đại diện Chính phủ Anh, Mỹ tại Hà Nội tháng 10/1945.Thời điểm này thực dân Pháp trở lại xâm lược Lào. Chúng đã huy động lực lượng tấn công vào Thị xã Thà - Khẹc (tỉnh Khăm - Muộn). Dưới sự chỉ huy của Hoàng thân Xu-pha-nu-vông, Liên quân Lào - Việt đã anh dũng kiên cường đánh trả địch quyết liệt nhưng do chênh lệch về quân số và trang bị nên để bảo tồn lực lượng ngày 21/3/1946, Hoàng Thân quyết định đưa Liên quân và một số nhân dân vượt sông Mê Kông sang đất Thái Lan tạm ẩn náu. Khi ra đến giữa sông Mê Kông đạn trên bờ của giặc bắn xối xả vào thuyền. Hoàng thân bị thương. Trong tình thế hiểm nghèo, cấp bách, Lê Thiệu Huy đã lấy thân mình chắn đạn cho Hoàng thân và đã anh dũng hy sinh.Hoàng thân Xu-pha-nu-vông, Bộ Chỉ huy liên quân Lào - Việt và đông đảo bà con Lào, Thái, Việt đã làm lễ truy điệu và mai táng Lê Thiệu Huy trên một gò đất ở Km269 đường UBon - Na Khon. Nói lời vĩnh biệt với Lê Thiệu Huy, Hoàng thân Xu-pha-nu-vông đã kêu gọi Nhân dân Lào lấy ngày 21/3 hàng năm - ngày hy sinh của chiến sỹ tình nguyện Lê Thiệu Huy làm “ngàycăm thù giặc Pháp xâm lược”.