Anh hùng Lê Văn Dỵ - “Đâu có giặc là ta cứ đi”

Anh hùng Lê Văn Dỵ chính là người đã nói câu nói nổi tiếng: “Đâu có giặc là ta cứ đi” – câu nói đã khơi nguồn cảm hứng cho nhạc sĩ Đỗ Nhuận sáng tác bài hát Hành quân xa. Đây là một bài hát được hoàn thành trong lúc hành quân, trước khi trận Chiến dịch Điện Biên Phủ mở màn và đã góp phần khích lệ mạnh mẽ tinh thần bộ đội thi đua giết giặc lập công, làm nên chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.

Anh hùng, Liệt sĩ Lê Văn Dỵ sinh năm 1926, quê ở huyện Yên Lãng, tỉnh Vĩnh Phúc. Từ nhỏ, ông đã sớm giác ngộ cách mạng. Ngày 13-3-1948, ông trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Trong cuộc đời quân ngũ, ông tham gia nhiều chiến dịch và lập được nhiều chiến công xuất sắc.

Tham gia Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ, đồng chí Lê Văn Dỵ là Đại đội trưởng Đại đội 811, Tiểu đoàn 888, Trung đoàn 174, Đại đoàn 316 (nay là Trung đoàn 174, Sư đoàn 316). Ông là người được Đại đoàn trưởng Lê Quảng Ba và Chính ủy Chu Huy Mân trực tiếp giao nhiệm vụ chỉ huy Đại đội 811 lên đồi C1, vừa phòng ngự vừa tấn công tiêu diệt cứ điểm này tại chiến trường Điện Biên Phủ năm 1954.

Trong mọi trận đánh, đồng chí Dỵ luôn tỏ ra là một cán bộ chỉ huy gan dạ, dũng cảm, có tinh thần tiến công, sáng tạo và quyết đoán. Trong những trận đánh quan trọng, ông thường được giao chỉ huy mũi chủ công và luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.

Tháng 9-1949, trong trận đánh giáp lá cà tại Bằng Khẩu (Bắc Kạn), đồng chí Dỵ là Trung đội trưởng, được phân công chỉ huy Trung đội 1 là mũi tấn công chính vào giữa đội hình địch gồm 40 xe cam nhông với hàng nghìn binh lính. Trong trận này, ta đã tiêu diệt tại chỗ 110 tên, phá hủy 15 xe, buộc quân địch phải tháo chạy.

Năm 1951, trong trận đánh đồn Giông Khế và đồn Lán Tháp (Quảng Ninh), đồng chí Dỵ được giao trực tiếp chỉ huy. Kết quả, ta đã tiêu diệt và bắt sống toàn bộ quân địch tại hai đồn.

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, tại trận đánh đồi C1, đồng chí Lê Văn Dỵ được giao nhiệm vụ chỉ huy Đại đội 811 độc lập phòng ngự, chiến đấu với gần hai đại đội địch. Cuộc chiến diễn ra giằng co ác liệt. Đồng chí đã có sáng kiến cho đào một đường hầm dài hơn 20m từ trận địa của ta xuyên tới lô cốt cột cờ của địch. Nhờ đó, Tiểu đội “Dao nhọn” nhanh chóng tiêu diệt hai ổ đề kháng và cắm cờ chiến thắng của quân ta lên vị trí cột cờ.

Đồng chí còn rất táo bạo, quyết đoán khi cho một bộ phận lực lượng dự bị lui xuống cách trận địa 200m, trong khi phần lớn lực lượng vẫn bám trụ. Khi pháo ta vừa dứt, ông lập tức hạ lệnh xung phong, khiến quân địch bất ngờ, không kịp chống đỡ. Sau 20 ngày đêm chiến đấu, Đại đội 811 đã tiêu diệt 114 tên, bắt sống 44 tên, thu toàn bộ vũ khí và làm chủ hoàn toàn cứ điểm C1.

Sau đó, ông tiếp tục được giao chỉ huy Đại đội 811 giữ vững C1 làm bàn đạp tiến công các cao điểm C2, A1. Đêm 6-5-1954, ông chỉ huy đơn vị tiến công đồi C2, tiêu diệt gần hai đại đội địch và làm chủ hoàn toàn cứ điểm vào chiều 7-5-1954.

Theo lời kể của đồng đội, ngay sau khi chiếm được vị trí quan trọng trên đồi C1, chiến thắng này đã được Đại tướng Võ Nguyên Giáp biểu dương và quyết định tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Ba ngay tại trận cho Đại đội 811.

Trong chiến dịch, sáng kiến xây dựng trận địa liên hoàn với hào giao thông, ngách chiến đấu và hệ thống dây thép gai của đồng chí đã giúp bảo toàn lực lượng, góp phần quan trọng vào thắng lợi chung của chiến dịch.

Nhạc sĩ Đỗ Nhuận từng kể: trong quá trình hành quân, khi nhiều người thắc mắc về đích đến, một chiến sĩ đã nói: “Đời chúng ta đâu có giặc là ta cứ đi!”. Câu nói giản dị nhưng sâu sắc ấy đã trở thành cảm hứng để ông sáng tác bài hát “Hành quân xa”. Về sau, ông mới biết người nói câu đó chính là Đại đội trưởng Lê Văn Dỵ.

Thực tế, cuộc đời của người Đại đội trưởng ấy đã diễn ra đúng như câu nói của mình. Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, khi miền Bắc hòa bình, đồng chí Lê Văn Dỵ tiếp tục tình nguyện sang chiến trường Lào làm nghĩa vụ quốc tế suốt 10 năm (1960–1970) và đã anh dũng hy sinh ngày 13-3-1970 tại mặt trận Cánh Đồng Chum – Xiêng Khoảng.