Anh hùng Lê Văn Tám

Lê Văn Tám khi ấy mới 13 tuổi, là một thiếu niên tham gia lực lượng cảm tử. Em được giao nhiệm vụ quan sát khu vực kho đạn Thị Nghè dưới hình thức giả làm người câu cá, cắt cỏ ven sông. Kho đạn này nằm gần cầu Thị Nghè, trên đường Docteur Angier (nay là đường Nguyễn Bỉnh Khiêm), là nơi tập kết bom đạn của quân Pháp từ bến tàu đưa lên, được canh phòng vô cùng nghiêm ngặt với hào sâu, tường cao, kẽm gai, tháp canh, đèn quét ban đêm và một đại đội lính Âu Phi thường xuyên bảo vệ.

Đêm 17-10-1945, trong bối cảnh mặt trận phía Bắc Sài Gòn diễn ra những trận đánh ác liệt, Lê Văn Tám đã tự nguyện nhận nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm: đột nhập kho đạn Thị Nghè. Theo kế hoạch do anh Lê Văn Châu tổ chức, em mang theo chai xăng và bao diêm, lợi dụng sơ hở của lính gác để lọt vào bên trong kho. Chờ đúng thời điểm thuận lợi, em tưới xăng vào khu vực chứa đạn và châm lửa.

Ngọn lửa bùng lên dữ dội, kéo theo một tiếng nổ long trời, rồi hàng loạt tiếng nổ liên tiếp vang lên, làm rung chuyển cả khu vực Thị Nghè và nhiều nơi trong thành phố. Kho đạn bị phá hủy hoàn toàn, một phần công trình lân cận cũng bị sập, lực lượng bảo vệ kho bị tiêu diệt. Trong lúc rút lui, Lê Văn Tám bị xăng bén lửa, đã hy sinh trong ngọn lửa chiến đấu, trở thành hình ảnh bi tráng của một “cây đuốc sống” giữa lòng Sài Gòn những ngày đầu kháng chiến.

Điều cần được nhìn nhận một cách tỉnh táo là: Lê Văn Tám không “tự tẩm xăng vào người để lao vào kho đạn”, mà là một chiến sĩ cảm tử thực hiện nhiệm vụ phá hoại quân sự theo kế hoạch, trong điều kiện chiến đấu hết sức khắc nghiệt. Việc em bị bén lửa và hy sinh là hệ quả bi thương của hoàn cảnh chiến đấu, không làm giảm mà càng làm nổi bật ý chí can đảm và tinh thần sẵn sàng hiến dâng của một thiếu niên trong thời loạn.

Hình tượng Lê Văn Tám vì thế không chỉ là câu chuyện về một cá nhân, mà là biểu trưng cho lớp lớp thiếu niên Việt Nam đã sớm trưởng thành trong khói lửa chiến tranh, dám đảm nhận những nhiệm vụ vượt quá tuổi đời của mình vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Trong lịch sử kháng chiến, có những sự kiện được ghi nhớ không chỉ bởi quy mô hay kết quả quân sự, mà bởi sức lay động tinh thần. Trận đánh kho đạn Thị Nghè đêm 17-10-1945 và sự hy sinh của Lê Văn Tám chính là một dấu ấn như thế – lặng lẽ, dữ dội, và bền bỉ sống trong ký ức dân tộc như biểu hiện sáng rõ của lòng yêu nước và tinh thần quên mình vì nước.