Anh hùng liệt sĩ Bế Văn Đàn
Trong trận đánh năm 1954 ở Mường Pồn, anh lấy thân mình làm giá súng, đã hy sinh anh dũng. Anh Bế Văn Đàn, sinh năm 1931, dân tộc Tày, quê ở xã Quang Vinh, huyện Phục Hoà, tỉnh Cao Bằng. Khi hy sinh, anh là tiểu đội phó tiểu đội bộ binh thuộc Đại đoàn 316. Anh là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Mẹ anh Đàn mất sớm. Cha làm thợ mỏ, chú của anh hoạt động cách mạng bị giặc Pháp giết. Anh căm thù giặc. Tháng 1 năm 1949, anh xung phong vào bộ đội. Anh tham gia đánh giặc nhiều trận. Anh dũng cảm, chấp hành nghiêm mệnh lệnh, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Anh Bế Văn Đàn nổi tiếng là người anh hùng trong trận đánh ở Mường Pồn. Anh được thưởng huân chương Quân công hạng nhì. Đó là trận đánh của quân đội ta đầu năm 1954. Quân địch rút chạy từ thị xã Lai Châu (tỉnh Điện Biên hiện nay) về co cụm và củng cố thêm cho tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Khi chúng đóng quân ở Mường Pồn thì bị bộ đội ta bao vây. Lần đó, anh Đàn làm liên lạc tiểu đoàn đưa đơn vị hành quân đi chiến dịch. Một đại đội của tiểu đoàn quân ta được giao nhiệm vụ đánh địch ở Mường Pồn. Quân địch quan sát thấy lực lượng ta ít, chúng huy động hai đại đội có phi pháo yểm hộ liên tiếp phản kích. Nhưng cả hai lần, chúng đều bị quân ta đánh bại. Tình hình chiến đấu rất căng thẳng. Địch liều chết nống ra. Ta kiên quyết ngăn chặn. Có lệnh cho đại đội giữ vững trận địa để đơn vị lớn triển khai lực lượng của chiến dịch. Anh Bế Văn Đàn vừa đi công tác về, anh xung phong nhận nhiệm vụ vượt qua lửa đạn truyền đạt lệnh này cho đại đội. Tình hình chiến đấu thêm ác liệt, quân địch phản công lần thứ ba. Đại đội bị thương vong chỉ còn 17 người. Anh Bế Văn Đàn cũng bị thương. Một khẩu trung liên của đơn vị không bắn được vì xạ thủ đã hy sinh. Khẩu trung liên của anh Chu Văn Pù cũng chưa bắn được vì không có chỗ đặt súng. Anh Bế Văn Đàn căm thù quân địch đến tột độ trước sự hy sinh của đồng đội. Anh không còn ngần ngại gì, chạy lại cầm hai chân khẩu trung liên và hô bắn. Anh nói: "Pù, kẻ thù trước mặt, anh có thương tôi và đồng đội, thì bắn! Bắn chết chúng nó đi!". Anh Pù nghiến răng nhả đạn. Quân địch ngã liên tiếp hàng chục tên, hoảng loạn bỏ chạy. Anh Bế Văn Đàn khi đứng làm giá súng, bị thêm hai vết thương nữa, anh đã anh dũng hy sinh "hai tay còn ghì chặt chân súng trên vai". Tấm gương của anh Đàn truyền khắp đơn vị, cán bộ, chiến sỹ quyết tâm xông lên tiêu diệt quân thù, đem lại toàn thắng cho chiến dịch. Trong đại hội mừng công của đơn vị, anh Bế Văn Đàn được truy bầu là chiến sỹ thi đua số một của đại đoàn, được truy tặng Huân chương chiến công hạng nhất. Ngày 31 tháng 8 năm 1955, Chủ tịch nước truy tặng Huân chương Quân công hạng nhì và danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho anh Bế Văn Đàn. Khi kết thúc chiến dịch, 17 đồng chí của đại đội còn sống sót, thương khóc anh Đàn. Nhà thơ lớn Xuân Diệu đã có bài cảm niệm: Mộ Bế Văn Đàn Thời gian ngừng bước, lặng im Bên mồ liệt sĩ, trái tim ta dừng Trái tim ta - cũng ngập ngừng Nửa chừng giọt lệ, nửa chừng lời ca. Và giới nhạc sĩ đã sáng tác bài hát “Bế Văn Đàn một tâm hồn vĩ đại”. Nhân dân Hà Nội đã đặt tên anh Bế Văn Đàn cho một trường học ở quận Đống Đa. Thị xã Cao Bằng đã đặt tên anh Bế Văn Đàn cho một đường phố dài nhất, có đông dân cư cư trú nhất. Thành phố Điện Biên Biên có đại lộ Bế Văn Đàn. Anh Bế Văn Đàn được chọn ghi trong cuốn sách “Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam” do Nhà xuất bản khoa học xã hội ấn hành năm 1992.
