Anh Hùng Liệt Sĩ Bế Văn Đàn: Người Lấy Thân Mình Làm Giá Súng Bất Tử

1. Thân thế và tuổi thơ cơ cực

Bế Văn Đàn sinh năm 1931, là người dân tộc Tày, quê ở xã Quang Vinh (sau này là xã Triệu Ẩu, nay đã được sáp nhập thành xã Bế Văn Đàn), huyện Phục Hòa (nay là huyện Quảng Hòa), tỉnh Cao Bằng. Ông xuất thân trong một gia đình nghèo có truyền thống cách mạng.

Tuổi thơ của ông trải qua nhiều biến cố và mất mát lớn: mẹ mất sớm, cha làm thợ mỏ, còn người chú hoạt động cách mạng bị thực dân Pháp bắt và sát hại. Từ nhỏ, ông đã phải đi ở cho địa chủ. Sau 5 năm chịu đựng cuộc sống làm thuê cực nhọc, ông trốn về sống với dì và tham gia hoạt động du kích tại địa phương.

2. Quá trình hoạt động cách mạng

Tháng 1 năm 1948 (có nguồn ghi năm 1949), giữa lúc cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đang diễn ra vô cùng quyết liệt, Bế Văn Đàn đã xung phong nhập ngũ. Ông được biên chế vào Đại đội 674, Tiểu đoàn 251, Đại đoàn 316 (trong quá trình chiến đấu ông cũng từng thuộc Tiểu đoàn 436, Trung đoàn 246, Đại đoàn 312 hoặc Trung đoàn 174).

Trong suốt thời gian tại ngũ, ông luôn nêu cao tinh thần dũng cảm, tích cực vượt qua mọi gian khổ, chấp hành nghiêm túc mọi chỉ thị, mệnh lệnh của cấp trên và luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Ông đã tham gia nhiều chiến dịch lớn bao gồm Chiến dịch Biên giới (1950), Chiến dịch Trung Du (Trung Đuống) và Chiến dịch Đông-Xuân (1953–1954). Lúc hy sinh, ông là tiểu đội phó, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam (được kết nạp ngay tại trận địa).

3. Trận chiến Mường Pồn và sự hy sinh anh dũng

Trong Chiến dịch Đông-Xuân 1953–1954, đơn vị của Bế Văn Đàn nhận nhiệm vụ chặn đánh và bao vây quân Pháp rút chạy từ Lai Châu về Điện Biên Phủ tại khu vực Mường Pồn (nay thuộc huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên). Khi thấy lực lượng của ta mỏng, quân Pháp đã tập trung hai đại đội cùng với sự yểm trợ mạnh mẽ của phi pháo và máy bay để liên tiếp phản kích hòng mở đường máu.

Nhận thấy tình thế căng thẳng, cấp trên ra lệnh bằng mọi giá phải giữ vững Mường Pồn để tạo điều kiện cho các đơn vị khác triển khai lực lượng theo chủ trương của chiến dịch. Dù vừa đi công tác về còn mệt, Bế Văn Đàn vẫn dũng cảm xung phong vượt qua lưới đạn dày đặc của kẻ thù để truyền đạt mệnh lệnh kịp thời, chính xác cho đơn vị chiến đấu. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ truyền tin, ông được lệnh ở lại đại đội tham gia chiến đấu trực tiếp.

Khi quân Pháp điên cuồng phản kích lần thứ ba, đại đội của ông bị thương vong nặng nề, chỉ còn lại 17 người. Bản thân Bế Văn Đàn cũng đã bị thương nhưng vẫn kiên cường giữ vững vị trí chiến đấu. Lúc này, một khẩu trung liên của đơn vị không thể hoạt động do xạ thủ đã hy sinh. Trong khi đó, khẩu trung liên của đồng đội Chu Văn Pù chưa thể nổ súng vì địa hình bằng phẳng, không tìm được thế đặt súng thích hợp để ngăn chặn quân địch đang tràn lên dồn dập.

Không một giây do dự, Bế Văn Đàn lập tức lao ra khỏi công sự, chạy đến cầm lấy hai chân khẩu trung liên đặt lên đôi vai của mình và giục đồng đội bắn. Thấy đồng đội Chu Văn Pù còn ngập ngừng, ông kiên quyết hô lớn:

"Kẻ thù trước mặt, đồng chí có thương tôi thì bắn chết chúng nó đi!" (hoặc: "Thù sâu hơn biển, vì nhân dân, vì Đảng, đồng chí bắn đi!").

Tiếng súng trung liên từ vai Bế Văn Đàn vang lên dồn dập, đanh thép quét vào đội hình quân địch, tiêu diệt hàng chục tên Pháp và bẻ gãy hoàn toàn đợt phản kích cuồng nhiệt của chúng. Tuy nhiên, trong lúc làm giá súng, Bế Văn Đàn đã bị trúng thêm hai vết đạn hiểm nghèo nữa và anh dũng hy sinh ngay tại chiến trường vào ngày 12/12/1953 ở tuổi 22. Lúc ngã xuống, hai tay ông vẫn ghì chặt chân súng trên vai mình.

4. Vinh danh và di sản lưu danh muôn thuở

Sự hy sinh vô bờ bến của Bế Văn Đàn đã làm bùng lên phong trào thi đua "Học tập Bế Văn Đàn" mạnh mẽ trong toàn quân, tiếp thêm ý chí chiến đấu để quân và dân ta làm nên Chiến thắng Điện Biên Phủ lừng lẫy.

Với những cống hiến đặc biệt xuất sắc cho Tổ quốc:

• Trong đại hội mừng công của đơn vị, ông được truy tặng Huân chương Chiến công hạng Nhất và được bình chọn là chiến sĩ thi đua số một của tiểu đoàn.

Các nguồn truy xuất tư liệu:

1. Anh hùng Liệt sĩ Bế Văn Đàn – "Lấy thân làm giá súng" mở đường tiến công Mường Pồn | Câu chuyện thời hoa lửa - Trang thông tin điện tử Câu chuyện lịch sử (cauchuyenlichsu.vn).